Państwowa Odznaka Sportowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Państwowa Odznaka Sportowa
Awers
Awers
Ustanowiono 27 czerwca 1930
Wielkość 35 × 29 mm

Państwowa Odznaka Sportowa (POS) – polskie odznaczenie z okresu II Rzeczypospolitej przyznawane na podstawie rozporządzenia z dnia 27 czerwca 1930 r. Rady Ministrów (Dz. Pr. Nr. 1, poz. 1) przysługiwała nieposzlakowanemu obywatelowi polskiemu, który ukończył 14 lat życia (osoba płci żeńskiej 16 lat) i poddał się z dodatnim wynikiem okresowej próbie sprawności fizycznej.

Zasady nadawania[edytuj | edytuj kod]

Odznakę przyznaje przewodniczący Wojewódzkiego Komitetu Wychowania Fizycznego i przysposobienia wojskowego na wniosek przewodniczącego powiatowego komitetu wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego. Zaświadczenia i świadectwa mogą wydawać, w zakresie swojej gałęzi sportu, tylko te związki i stowarzyszenia, które będą do tego upoważnione przez związki centralne. Odznakę nadawano na okres 2 lat począwszy od 1 stycznia 1931. Prawo do odznaki traci się w wypadkach skazania przez Sąd lub utraty obywatelstwa polskiego.

Okresowe próby sprawności fizycznej organizowali:

  • przewodniczący powiatowych (stołecznego, miejskich) komitetów wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego – dla obywateli polskich, zamieszkałych w obrębie odnośnego powiatu (miasta);
  • dowódcy pułków i równorzędni – dla osób pełniących czynną służbę wojskową
  • dyrektorowie (przełożone): Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego, studiów wychowania fizycznego przy uniwersytetach, państwowych szkół średnich ogólnokształcących, seminariów nauczycielskich, szkół zawodowych i prywatnych zakładów naukowych o typie powyższym, posiadających prawa szkol państwowych – dla słuchaczy (słuchaczek), uczniów i uczennic;
  • przewodniczący związków i stowarzyszeń sportowych oraz wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego, upoważnionych przez dyrektora Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego.

Osoby, którym przyznano prawo do odznaki, nabywają ją na koszt własny.
Wraz z odznaką wydawano dokument – świadectwo POS.
Fakt posiadania odznaki odnotowywano w kartach kwalifikacyjnych oficerów, podoficerów i żołnierzy słowami – Posiada P.O.S.
W latach 30. powstał „Marsz POS”, napisany przez Edwarda Maja – byłego kapelmistrza 5 batalionu saperów z Krakowa.

Próba na POS składała się z sześciu grup sprawności fizycznych:

  • Grupa I – gimnastyka i pływanie do 100 m;
  • Grupa II – skoki;
  • Grupa III – biegi do 800 m, pływanie do 100 m, jazda na łyżwach do 500 m;
  • Grupa IV – rzut dyskiem, oszczepem, piłką, granatem, pchnięcie kulą, boks, szermierka, gry sportowe, strzelanie (dla kobiet);
  • Grupa V – marsze do 20 km, biegi do 5 km, wycieczki piesze do 3 dni, biegi narciarskie do 18 km, biegi łyżwiarskie do 10 km, jazda na rowerze do 20 km, rajd konny do 2 dni, pływanie do 1000 m, wioślarstwo i wycieczki wioślarskie do 1 dnia, gry sportowe.
  • Grupa VI – strzelanie (dla mężczyzn) i gry sportowe (dla kobiet);
Marsz o odznakę sprawnościową w DOK X Przemyśl. Widoczni są mjr Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski (nr 5), mjr Tadeusz Żyborski (nr 2), gen. Stanisław Tessaro (nr 1), mjr Stawarz (nr 3), kpt. Żwinklewicz (nr 7).

Ustala się następujące kategorie wieku dla mężczyzn i kobiet:

  • Mężczyźni:
    • kategoria M – A od 21 do 34 roku życia włącznie,
    • kategoria M – B od 19 do 20 roku życia włącznie,
    • kategoria M – C od 17 do 18 roku życia włącznie,
    • kategoria M – D od 15 do 16 roku życia włącznie,
    • kategoria M – E od 35 do 44 roku życia włącznie,
    • kategoria M – F od 45 do 50 roku życia włącznie,
    • kategoria M – G od 51 roku życia włącznie.
  • Kobiety:
    • kategoria K – A od 21 do 30 roku życia włącznie,
    • kategoria K – B od 19 do 20 roku życia włącznie,
    • kategoria K – C od 17 do 18 roku życia włącznie,
    • kategoria K – D od 31 do 40 roku życia włącznie,
    • kategoria K – E od 41 do 50 roku życia włącznie,
    • kategoria K – F od 51 roku życia włącznie.

Stopnie odznaki[edytuj | edytuj kod]

Państwowa Odznaka Sportowa dzieli się na trzy klasy, a każda klasa miała 4 stopnie:

  • Klasa I – odznaka brązowa,
  • Klasa II – odznaka srebrna,
  • Klasa III – odznaka złota,

Sposób noszenia[edytuj | edytuj kod]

Sposób noszenia odznaki POZ
Władysław Bienias
Jan Karol Musiałkiewicz – kapral 14 pp (lata 30-te XX w.)

Osoby niepełniące czynnej służby wojskowej noszą odznakę na lewej piersi, miniaturę (1/2 naturalnej wielkości) – w lewej klapie surduta. W Wojsku Polskim szeregowcy i podoficerowie nosili odznakę na prawej piersi, a oficerowie miniaturkę POS na koalicyjce.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Państwową odznaką sportową jest stylizowany orzeł z białej emalii o rozpiętości skrzydeł 2 cm, którego dolna część spoczywa na połówce owalnej tarczy, wykonanej – zależnie od klasy – z brązu, srebra lub złota. Na tarczy umieszczone są litery P. O. S. z czerwonej emalii. Wysokość odznaki 3,5 cm, szerokość 2,9 cm[1].

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Państwową Odznaką Sportową.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 1930 roku.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 1930 roku (Dz. Urz. R. P. Monitor Polski nr 169, z dn. 24 lipca 1930 i nr 9 z dnia 13 stycznia 1931)
  • „Państwowa Odznaka Sportowa” – rozporządzenia i regulamin, Warszawa 1931 r. Główna Księgarnia Wojskowa.
  • Ze sportu. Cel i zadania Państw. Odznaki Sportowej. „Słowo Polskie”, s. 8, Nr 252 z 14 września 1931. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]