Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu
gimnazjum / liceum ogólnokształcące
Ilustracja
Gmach gimnazjum w Sokalu (ok. 1914)
Państwo  II Rzeczpospolita
Miejscowość Sokal
Adres ul. Tadeusza Kościuszki 80
Data założenia 1906
Patron Antoni Malczewski
Położenie na mapie Polski w 1939 r.
Mapa konturowa Polski w 1939 r., blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu”
Ziemia50°28′37,621″N 24°16′32,048″E/50,477117 24,275569

Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Antoniego Malczewskiego w Sokalupolska szkoła z siedzibą w Sokalu w okresie II Rzeczypospolitej, od 1938 o statusie gimnazjum i liceum ogólnokształcącego.

Gmach gimnazjum w 2012

Historia[edytuj | edytuj kod]

W okresie zaboru austriackiego rozporządzeniem z 21 sierpnia 1906 cesarz Franciszek Józef I zezwolił na utworzenie C. K. Gimnazjum z polskim językiem wykładowym w Sokalu, a reskryptem z 23 sierpnia 1906 minister wyznań i oświecenie polecił otworzyć I klasę w 1906[1][2][3]. Do powstania szkoły przyczynili się ówczesny burmistrz miasta, Eugeniusz Wysoczański oraz tamtejszy poseł Wincenty Kraiński[1][2]. Docelowo planowano otworzyć kolejno wszystkie klasy gimnazjalne do 1913[1]. Od początku istnienia gimnazjum dyrektorem był przez wiele lat Henryk Kopia[1].

Do grudnia 1906 gimnazjum było ulokowane w siedzibie szkoły ludowej[1], następnie przeprowadzany był do własnego budynku[1]. Później mieściło się w budynku głównym oraz w domu Łukaszczuka naprzeciw[4], następnie także w domu Glińskiego[5], następnie również w domu Prusa[6]. Z wykorzystywanych dotąd czterech lokalizacji gimnazjum położonych w przedmieściu Zabuże, na początku roku szkolnego 1910/1911 przeniesiono zakład do centrum miasta i ulokowano w nowym oraz w starym gmachu C. K. Seminarium sokalskiego, zaś w lipcu 1910 rozpoczęto budowę własnego gmachu[7]. Budowę ukończono w grudniu 1911, a boisko w maju 1912[8][2]. Front gmachu miał 70 metrów szerokości[2] i był dwupiętrowy[9]. Gimnazjum funkcjonowało w nowej siedzibie przy ul. Tadeusza Kościuszki od roku szkolnego 1911/1912[2].

Z powodu I wojny światowej gimnazjum było nieczynne w roku szkolnym 1914/1915 (od 1 sierpnia 1914 w gmachu szkoły stacjonował batalionu austriackiego 55 pułku piechoty, od 25 sierpnia trwała okupacja rosyjska, a później trwały walki o miasto) i 1915/1916 (od 7 września 1915 działał szpital)[10][3]. W roku szkolnym 1916/1917 podjęto naukę[11]. Kolejny rok szkolny rozpoczęto 1 października 1917 w budynku C. K. Seminarium Nauczycielskiego Męskiego[12]. Od 7 września 1915 do 10 czerwca 1918 gmach gimnazjalny był zajmowany przez szpital zakonu niemieckiego[13]. 10 września 1918 rozpoczęto nowy rok szkolny[14]. Po wybuchu wojny polsko-ukraińskiej i objęciu rządów w powiecie przez Ukraińców od 1 listopada 1918 zostało otwarte gimnazjum ukraińskie, a nowym kierownikiem 19 listopada został Jarosław Biłeńki, a na początku 1919 ks. Zachariasz Lewicki[14]. Dotychczasowy dyrektor Kopia był objęty aresztem domowym od 23 listopada d 6 grudnia 1918, zaś jego mieszkanie częściowo zajęto na kwaterę wojskową[14]. W styczniu 1919 został aresztowany i grożono mu wywiezieniem do obozu internowanych, po czym został zwolniony[14]. 15 stycznia 1919 został usunięty ze swojego mieszkania, zajętego przez komendę armii[14]. W lutym i w kwietniu 1919 dyrektor Kopia był ponownie aresztowany[14]. Poza nim i prof. Władysławem Żurawskim pozostali polscy nauczyciele uczyli wówczas w ojczystym języku, lecz żądano by docelowo nauczali w języku ruskim[14]. Aresztowani byli również miejscowi księża Boryszko i Ornatowski[14]. 17 maja 1918 wojska polskie gen. Józefa Hallera wyzwoliły Sokal[14]. Wobec tego nieczynny w roku szkolnym 1918/1919 zakład we wcześniejszym charakterze[3], podjął ponownie pracę i prowadzono egzaminy do lipca 1919[14].

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości władze II Rzeczypospolitej utworzyły Państwowe Gimnazjum męskie w Sokalu[15][3]. Budynek gmachu szkoły przeszedł na własność Skarbu Państwa[16]. Przy nim istniała sala gimnastyczna i boisko, a także ogród kwiatowy[17][18]. W roku szkolnym 1925/1926 gimnazjum miało charakter biurkacyjny z rozgałęzieniem na oddziały neoklasyczne i matematyczno-przyrodnicze w klasach VII i VIII[3]. W 1926 prowadzono osiem klas w 13 oddziałach, w których uczyło się 476 uczniów płci męskiej oraz 24 płci żeńskiej[3].

W latach 20. gimnazjum funkcjonowało przy ulicy Tadeusza Kościuszki 26[3], w latach 30. pod numerem 80[19][20][21][22][23]. Dla potrzeb uczniów gimnazjum działały bursy: polska Bursa im. Adama Mickiewicza przy ulicy Szlacheckiej 46 (od 1936/1937 przy ulicy Jana III Sobieskiego 4, w 1938/1939 pod numerem 14 tejże) oraz ruskie: bursa filii Ruskiego Towarzystwa Pedagogicznego[24], później Bursa im. św. Mikołaja przy ulicy Szlacheckiej 45, a początkowo tymczasowo także bursa/stancja uhrynowska przy ul. Szaszkiewicza[25][26][27][28][29][30][31][32][33][34].

Od roku szkolnego 1936/1937 zakład był określany jako „Państwowe Gimnazjum Koedukacyjne Nr. 587 im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu”[35]. Zarządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Wojciecha Świętosławskiego z 23 lutego 1937 „Państwowe Gimnazjum im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu” zostało przekształcone w „Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu” (państwową szkołę średnią ogólnokształcącą, złożoną z czteroletniego gimnazjum i dwuletniego liceum), a po wejściu w życie tzw. reformy jędrzejewiczowskiej szkoła miała charakter koedukacyjny, a wydział liceum ogólnokształcącego był prowadzony w typie humanistycznym[36].

Dyrektorzy[edytuj | edytuj kod]

Nauczyciele[edytuj | edytuj kod]

Uczniowie i absolwenci[edytuj | edytuj kod]

Absolwenci
Uczniowie

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Henryk Kopia: I. Kronika zakładu. W: I. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1906/7. Sokal: 1907, s. 3-8.
  2. a b c d e Henryk Kopia: Założenie i dotychczasowy rozwój gimnazyum w Sokalu. W: Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1913/14. Sokal: 1914, s. 3-17.
  3. a b c d e f g h i Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. Rocznik II. Warszawa-Lwów: Książnica-Atlas, 1926, s. 156.
  4. II. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1907/8. Sokal: 1908, s. 5.
  5. III. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1908/9. Sokal: 1909, s. 5.
  6. IV. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1909/10. Sokal: 1910, s. 6.
  7. V. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1910/11. Sokal: 1911, s. 4-5.
  8. VI. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1911/12. Sokal: 1912, s. 4-5.
  9. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1921/22. Sokal: 1922, s. 5.
  10. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1916/17. Sokal: 1917, s. 11.
  11. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1916/17. Sokal: 1917, s. 17-18.
  12. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1917/18. Sokal: 1918, s. 11.
  13. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1917/18. Sokal: 1918, s. 12.
  14. a b c d e f g h i j k l Henryk Kopia: Dodatek. Rok 1918/19. W: Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1920/21. Sokal: 1921, s. 19-20.
  15. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1920/21. Sokal: 1921, s. 1.
  16. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1920/21. Sokal: 1921, s. 6.
  17. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1922/23. Sokal: 1923, s. 5.
  18. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1925. Sokal: 1926, s. 5-6.
  19. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1934/35. Sokal: 1935, s. 6.
  20. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1935/36. Sokal: 1936, s. 6.
  21. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego Nr. 587 im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1936/37. Sokal: 1937, s. 6.
  22. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego Nr. 587 im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1937/38. Sokal: 1938, s. 6.
  23. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Liceum i Gimnazjum Koedukacyjnego Nr. 587 im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1938/39. Sokal: 1939, s. 80.
  24. VI. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1911/12. Sokal: 1912, s. 13.
  25. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1913/14. Sokal: 1914, s. 124.
  26. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1920/21. Sokal: 1921, s. 10.
  27. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1921/22. Sokal: 1922, s. 11-12.
  28. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1922/23. Sokal: 1923, s. 12.
  29. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1925/1926. Sokal: 1926, s. 10.
  30. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1926/27. Sokal: 1927, s. 8-9.
  31. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1934/35. Sokal: 1935, s. 18-19.
  32. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1935/36. Sokal: 1936, s. 20-21.
  33. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego Nr. 587 im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1936/37. Sokal: 1937, s. 23-24.
  34. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego Nr. 587 im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1937/38. Sokal: 1938, s. 22-23.
  35. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego Nr. 587 im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1936/37. Sokal: 1937, s. 1.
  36. Państwowe licea i gimnazja w Okręgu Szkolnym Lwowskim. „Dziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 6, s. 263, 30 czerwca 1938. 
  37. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1925/1926. Sokal: 1926, s. 5.
  38. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1926/27. Sokal: 1927, s. 3.
  39. Według Ryszarda Skulskiego Henryk Kopia pozostawał dyrektorem gimnazjum w Sokalu do 1933 roku. Por. Ryszard Skulski. Ś. p. Henryk Kopia. „Pamiętnik Literacki”. Nr 30/1/4, s. 584–487, 1933. 
  40. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1925/1926. Sokal: 1926, s. 5.
  41. XXXIX. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1925/1926. Sanok: 1926, s. 4.
  42. Wiadomości osobiste. „Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 11, s. 546, 10 grudnia 1926. 
  43. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1926/27. Sokal: 1927, s. 3, 22.
  44. Wiadomości osobiste. „Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 4, s. 152, 25 kwietnia 1928. 
  45. Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 15, s. 554, 22 grudnia 1927. 
  46. Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 6, s. 329, 25 czerwca 1934. 
  47. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1934/35. Sokal: 1935, s. 3, 6.
  48. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1935/36. Sokal: 1936, s. 6.
  49. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego Nr. 587 im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1936/37. Sokal: 1937, s. 3.
  50. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego Nr. 587 im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1937/38. Sokal: 1938, s. 3.
  51. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Liceum i Gimnazjum Koedukacyjnego Nr. 587 im. Antoniego Malczewskiego w Sokalu za rok szkolny 1938/39. Sokal: 1939, s. 3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]