Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego
Ilustracja
Oddany przed 1930 gmach Urzędu
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1927
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Ostatni gen. bryg. Kazimierz Sawicki
Organizacja
Dyslokacja garnizon Warszawa
Podległość Ministerstwo Spraw Wojskowych

Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego (PUWFiPW) – instytucja w Wojsku Polskim w II Rzeczypospolitej.

Utworzony w 1927 r.[1] z inicjatywy Józefa Piłsudskiego. Zastąpił Naczelną Radę Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. Urząd koordynował działalność urzędów i organizacji społecznych w zakresie podnoszenia kultury fizycznej oraz przysposobienia wojskowego. Współpracował z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Ministerstwem Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego[2].

Struktura organizacyjna i obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Pokojowa obsada personalna urzędu w marcu 1939 roku[3][a]
  • dyrektor urzędu – gen. bryg. Kazimierz Sawicki
  • zastępca dyrektora – ppłk piech. Stanisław II Klementowski
  • oficer ordynansowy – kpt. san. Józef Szeremeta
  • oficer do zleceń – mjr piech. Franciszek Orawiec †1940 Katyń
  • oficer do zleceń – mjr piech. Włodzimierz Stanisław Sekunda
  • oficer do prac specjalnych – kpt. adm. (piech.) Jan Franciszek Kryska
  • główny inspektor – ppłk piech. Ignacy Bobrowski
  • inspektor – mjr piech. Ryszard Józef Kłosiński
  • inspektor – mjr piech. Józef Julian Uhacz
  • szef wydziału ogólno-organizacyjnego – mjr adm. (piech.) Jan Cichocki
  • kierownik referatu ogólnego – kpt. piech. Wacław Franciszek Kuliszewski
  • kierownik referatu ewidencji personalnej – mjr adm. (piech.) Stanisław II Wójcik †1940 Katyń
  • kierownik referatu ds. specjalnych – mjr adm. (art.) Juliusz Stanisław Zdanowski †1940 Katyń
  • kierownik referatu prasy i propagandy – kpt. piech. Ludwik Edward Iskierko
  • szef wydziału PW – ppłk piech. Władysław Paweł Turyczyn
  • szef wyszkolenia – mjr piech. Henryk Otton Jiruszka (→ oficer sztabowy pstrz. piesz.)
  • kierownik referatu PW konnego – mjr kaw. kontr. Stanisław Młodzianowski
  • kierownik referatu PW specjalnego – kpt. piech. Tytus Stanisław Żychowski
  • kierownik referatu młodzieżowo-sportowego – kpt. Rafał Szuszkiewicz* †1940 Katyń
  • referent – kpt. piech. Edmund Ludwik Wojtal
 Osobny artykuł: Legia Akademicka.
Komenda Naczelna Legii Akademickiej
  • komendant naczelny LA - płk dypl. art. Tadeusz Roman Tomaszewski
  • zastępca komendanta - mjr dypl. piech. Edward Izydor Wojciechowski
  • szef sztabu - mjr piech. Zdzisław Szydłowski
  • szef wydziału ogólno-organizacyjnego - mjr piech. Walerian Tumanowicz
  • szef wydziału szkolenia - mjr piech. Józef Weisbach
  • szef wydziału studiów - kpt. adm. (piech.) Ludwik Szeląg
  • szef wydziału WF i Sportu – ppłk piech. Kazimierz Kierkowski
  • kierownik referatu opieki lekarskiej – kpt. lek. dr Marian II Grodzki †1940 Charków
  • kierownik programowego i studiów – kpt. piech. Piotr Laurentowski
  • kierownik referatu sportu – kpt. adm. (piech.) Marian Warmuzek †1940 Charków
  • kierownik referatu WF za granicą – mjr adm. (piech.) Franciszek Julian Znamirowski
  • kierownik referatu wyszkolenia – kpt. adm. (piech.) Piotr Zbigniew Ilkowski †1940 Katyń
  • szef wydziału zaopatrzenia – mjr int. Bolesław Franciszek Pogonowski
  • kierownik referatu budżetowego – kpt. int. Karol Mikołaj Godlewicz
  • referent – kpt. int. kontr. Kazimierz Grudziński
  • kierownik referatu materiałowego – kpt. int. Władysław II Grzeszkiewicz
  • referent – kpt. int. Czesław Boratyński
  • kierownik referatu cenzury – kpt. int. Ignacy Ziółkowski
 Osobny artykuł: Związek Strzelecki.
Komenda Główna Związku Strzeleckiego
  • komendant główny ZS – płk piech. Józef Tunguz-Zawiślak
  • zastępca komendanta – ppłk piech. Stefan Leukos-Kowalski †1940 Katyń
  • szef sztabu – mjr piech. Marian Benedykt Janowski
  • inspektor terenowy – mjr dypl. piech. Antoni Franciszek Dąbrowski
  • inspektor terenowy – mjr piech. Stanisław Stawarz †1940 Katyń
  • inspektor terenowy – kpt. adm. (piech.) Stanisław II Zarębski †1944 Oflag VI B Dössel
  • inspektor terenowy – mjr piech. Karol Juliusz Jan Olechowski
  • kierownik referatu – kpt. adm. (san.) Marian Kurleto †1940 Katyń
  • kierownik referatu – kpt. adm. (piech.) Mieczysław Franciszek Marcinek
  • kierownik referatu – kpt. adm. (art.) Wojciech Bursa †1940 Katyń
 Osobny artykuł: Junackie hufce pracy.
Komenda Junackich Hufców Pracy
  • komendant główny JHP – płk adm. (piech.) Bogusław Kunc
  • zastępca komendanta – ppłk piech. Jan Michnowicz
  • szef sztabu – mjr piech. Władysław Czoch
  • inspektor główny – mjr piech. Michał Hurczyn †1940 Katyń
  • szef służby zdrowia – ppłk dr Władysław Marian Radziszewski
  • szef Wydziału ogólno-organizacyjnego – mjr piech. Stanisław II Liszka
  • kierownik referatu – kpt. adm. (piech.) Edward Marian Doskocil
  • kierownik referatu – kpt. int. Józef II Gołębiowski
  • szef wydziału wyszkolenia – mjr int. Jan Janik †1940 Katyń
  • kierownik referatu – kpt. piech. Marian Gawęda
  • kierownik referatu – kpt. łączn. Aleksander Severin
  • kierownik referatu – kpt. sap. Tadeusz II Marynowski
Komenda Główna Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny
  • oficer sztabowy do zleceń specjalnych – ppłk piech. Jan Świątecki †1940 Charków
  • kierownik referatu – kpt. adm. (piech.) Zygmunt Szerauc

Jednostki organizacyjne Przysposobienia Wojskowego[edytuj | edytuj kod]

Okręgowe urzędy WFiPW[5]

Jednostki organizacyjne Przysposobienia Wojskowego w marcu 1939[6]

  • 1 Obwód PW (Wilno przy 1 pp Leg.) – kpt. piech. Zenon Wincenty Jarosz
  • 2 Obwód PW (Sandomierz przy 2 pp Leg.) – mjr piech. Adolf Dzierżyński
  • 3 Obwód PW (Jarosław przy 3 pp Leg.) – kpt. piech. Stefan Gruca
  • 4 Obwód PW (Kielce przy 4 pp Leg.) – kpt. piech. Tadeusz Konasiewicz
  • 5 Obwód PW (Wilno przy 5 pp Leg.) – kpt. piech. Stanisław Kazuba
  • 6 Obwód PW (Wilno przy 6 pp Leg.) – kpt. adm. (piech.) Edward Downarowicz
  • 10 Obwód PW (Łowicz przy 10 pp) – kpt. piech. Kazimierz Stefan Szul
  • 11 Obwód PW (Tarnowskie Góry przy 11 pp) – mjr adm. (piech.) Franciszek I Książek
  • 12 Obwód PW (Wadowice przy 12 pp) – kpt. adm. (piech.) Jan Piotr Łużecki
  • 14 Obwód PW (Włocławek przy 14 pp) – kpt. adm. (piech.) Józef Tkaczyk
  • 16 Obwód PW (Tarnów przy 16 pp) – kpt. adm. (piech.) Stanisław Ryczek
  • 17 Obwód PW (Rzeszów przy 17 pp) – mjr piech. Tadeusz Ochęduszko
  • 18 Obwód PW (Skierniewice przy 18 pp) – kpt. adm. (piech.) Bolesław Józef Blokus
  • 20 Obwód PW (Kraków przy 20 pp) – kpt. adm. (piech.) Sylwester Rudolf Chudoba
  • 22 Obwód PW (Siedlce przy 22 pp) – kpt. piech. Tadeusz II Marek
  • 25 Obwód PW (Piotrków przy 25 pp) – kpt. piech. Zygmunt Bobrowski
  • 27 Obwód PW (Częstochowa przy 27 pp) – kpt. piech. Jerzy Grzegorz Grębocki
  • 28 Obwód PW (przy 28 pp) – p.o. kpt. piech. Bolesław Antoń
  • 29 Obwód PW (Kalisz przy 29 pp) – kpt. adm. (piech.) Henryk Adam Janowski
  • 31 Obwód PW (Sieradz przy 31 pp) – kpt. adm. (piech.) Stefan Marian Faczyński
  • 34 Obwód PW (Biała Podlaska przy 34 pp) – mjr adm. (piech.) Józef Kojder
  • 35 Obwód PW (Bielsk Podlaski przy 35 pp) – kpt. piech. Kazimierz Troszkiewicz
  • 37 Obwód PW (Kutno przy 37 pp) – mjr piech. Józef Kazimierz Skwarnicki
  • 38 Obwód PW (Przemyśl przy 38 pp) – kpt. piech. Mikołaj Moroz
  • 39 Obwód PW (Jarosław przy 39 pp) – kpt. piech. Władysław Bolesław Bochenek
  • 42 Obwód PW (Białystok przy 42 pp) – mjr piech. Tadeusz Jan Riedl
  • 56 Obwód PW (Krotoszyn przy 56 pp) – kpt. piech. Wincenty Medyński
  • 59 Obwód PW (Inowrocław przy 59 pp) – kpt. adm. (piech.) Franciszek II Nowicki
  • 60 Obwód PW (Ostrów Wlkp. przy 60 pp) – mjr adm. (piech.) Antoni Bukała
  • 61 Obwód PW (Nakło przy 61 pp) – mjr piech. Józef Parczyński
  • 62 Obwód PW (Kcynia przy 62 pp) – mjr piech. Władysław III Pawłowski
  • 63 Obwód PW (Toruń przy 63 pp) – kpt. adm. (piech.) Władysław Szymura
  • 64 Obwód PW (Grudziądz przy 64 pp) – kpt. adm. (piech.) Henryk Feliks Józef Praski
  • 65 Obwód PW (Starogard przy 65 pp) – mjr piech. Emil Niemiec
  • 66 Obwód PW (Chełmno przy 66 pp) – kpt. adm. (piech.) Stanisław II Borowski
  • 67 Obwód PW (Brodnica przy 67 pp) – mjr piech. Adam Fleszar
  • 69 Obwód PW (Gniezno przy 69 pp) – kpt. adm. (piech.) Józef Świątecki
  • 70 Obwód PW (Pleszew przy 70 pp) – kpt. adm. (piech.) Antoni Kostrzewa
  • 73 Obwód PW (Katowice przy 73 pp) – kpt. adm. (piech.) Stanisław Hilary Jasiński
  • 74 Obwód PW (Lubliniec przy 74 pp) – mjr piech. Franciszek Jan Żak
  • 75 Obwód PW (Chorzów przy 75 pp) – mjr piech. Stanisław Wideł
  • 76 Obwód PW (Grodno przy 76 pp) – kpt. adm. (piech.) Tadeusz Józef Erben
  • 77 Obwód PW (Lida przy 77 pp) – kpt. piech. Stanisław Grzywacz
  • 78 Obwód PW (Baranowicze przy 78 pp) – kpt. piech. Władysław Gorczyca[b]
  • 79 Obwód PW (Słonim przy 79 pp) – kpt. piech. Adolf Hilary Boratyński
  • 80 Obwód PW (Nowogródek przy 80 pp) – kpt. piech. Emil Zboś
  • 81 Obwód PW (Grodno przy 81 pp) – mjr piech. Bolesław Szajda
  • 82 Obwód PW (Brześć nad Bugiem przy 82 pp) – kpt. piech. Aleksander Wojciech Mikuła
  • 83 Obwód PW (Kobryń przy 83 pp) – kpt. adm. (piech.) Franciszek Pietrzkiewicz
  • 84 Obwód PW (Pińsk przy 84 pp) – kpt. adm. (piech.) Zdzisław Szwarnowiecki
  • 85 Obwód PW (Nowa Wilejka przy 85 pp) – mjr adm. (piech.) Czesław Szunejko[c]
  • 86 Obwód PW (Mołodeczno przy 86 pp) – kpt. adm. (piech.) Aleksander Gregorowicz
  • 87 Obwód PW (Czersk przy 1 bs) – kpt. adm. (piech.) Feliks III Szymański
  • 88 Obwód PW (Kościerzyna przy 2 pszwol) – mjr piech. Feliks Jan Mazurkiewicz
  • 91 Obwód PW (Nowy Sącz przy 1 psp) – kpt. adm. (piech.) Ignacy Jeleń
  • 92 Obwód PW (Sanok przy 2 psp) – kpt. adm. (piech.) Tadeusz Kuniewski
  • 93 Obwód PW (Bielsko przy 3 psp) – mjr piech. Mieczysław Drabik
  • 94 Obwód PW (Cieszyn Wschodni przy 4 psp) – mjr piech. Kazimierz Leopold Bełko
  • 96 Obwód PW (Sambor przy 6 psp) – mjr piech. Marian Suda
  • 111 Obwód PW (Zawiercie przy 11 pp) – mjr piech. Rudolf Geyer
  • 173 Obwód PW (Sosnowiec przy 73 pp) – kpt. piech. Jan Piotr Komander
  • 175 Obwód PW (Rybnik przy 75 pp) – mjr piech. Tadeusz Jan Kwiatkowski
  • 181 Obwód PW (Tuchola przy 1 bs) – kpt. adm. (piech.) Stanisław Maciej Ziemba
  • 193 Obwód PW (Oświęcim przy III baonie 3 psp) – kpt. adm. (piech.) Jan Stanisław Skrzypek
  • 194 Obwód PW (Cieszyn Zachodni przy 4 psp) – mjr piech. Włodzimierz Antoni Kuczma
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Warszawa (przy PUWFiPW) – kpt. adm. (piech.) Rafał Szuszkiewicz
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Lublin (przy 8 pp Leg.) – kpt. piech. Stefan Sauter
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Grodno (przy 81 pp) – kpt. adm. (piech.) Józef III Jabłoński
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Wilno (przy 6 pp Leg.) – kpt. piech. Jan Kabziński
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Łódź (przy 28 pp) – kpt. adm. (piech.) Jan III Konopacki
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Kraków (20 pp) – kpt. piech. Adam Lambert Budzyński
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Katowice (przy Rejonie WFiPW 23 DP) – kpt. adm. (piech.) Stanisław Juchnowicz
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Lwów (przy 40 pp) – kpt. adm. (piech.) Ludwik Wiśniewski
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Poznań (przy 58 pp) – kpt. piech. Jerzy Łapiński
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Toruń (przy 63 pp) – kpt. piech. Józef Telowski
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Brześć nad Bugiem (przy 82 pp) – kpt. adm. (piech.) Michał Wincenty Bidas
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Przemyśl (przy 38 pp) – kpt. piech. Jerzy Szatz
Morski Rejon WFiPW w Gdyni[9]
  • kierownik – płk dypl. piech. Józef Sas-Hoszowski
  • kierownik referatu zaopatrzenia – kpt. piech. Antoni Urbaniak
  • kierownik referatu organizacyjnego – kpt. piech. Jerzy Wierzbowski
  • kierownik referatu wyszkolenia – kpt. adm. (piech.) Stefan Śliwiński
  • 200 Obwód PW (Gdynia przy 2 mors. bs) – mjr piech. Stanisław Zaucha
  • 201 Obwód PW (Gdynia przy 2 mors. bs) – mjr piech. Władysław II Sikorski
  • 202 Obwód PW (Gdynia przy 1 mors. bs) – kpt. adm. (piech.) Adam Stefan Pasiewicz
  • 203 Obwód PW (Gdynia przy 2 mors. bs) – kpt. piech. Marian Antoni Mordawski
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Gdynia (przy 2 mors. bs) – p.o. kpt. adm. (piech.) Stefan Śliwiński
Urząd WFiPW KOP[10]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę urzędu według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[4].
  2. Władysław Gorczyca (ur. 28 kwietnia 1893) był odznaczony VM, KW i SKZ[7].
  3. Czesław Szunejko (ur. 23 października 1892) był odznaczony KN i SKZ. Na stopień majora został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 34. lokatą w korpusie oficerów administracyjnych, grupa administracyjna[8]. Zmarł 19 lipca 1970 w Łodzi. Dwa dni później został pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 stycznia 1927 r. w sprawie utworzenia Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego, Rady Naukowej Wychowania Fizycznego, oraz Wojewódzkich, Powiatowych i Miejskich Komitetów Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego (Monitor Polski 1927 Nr 26 Poz. 59), Rozporządzenie wykonawcze Ministra Spraw Wojskowych z 21 marca 1927 (M. P. 1927 Nr 67 Poz. 151) zmienione 4 sierpnia 1930 (M.P. 1930 nr 254 poz. 345). Rozporządzenie wykonawcze Ministra Spraw Wojskowych z 14 listopada 1929 r. (M. P. 1929 Nr 281 Poz. 651)
  2. Encyklopedia PWN ↓.
  3. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 444-445.
  4. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  5. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 511, 513, 515, 517, 518, 520, 522, 524, 526, 528.
  6. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 670-685.
  7. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 36, 681.
  8. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 289, 682.
  9. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 914-915.
  10. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 919, 942-943.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]