Piwonia lekarska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Paeonia officinalis)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Piwonia lekarska
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd Saxifraganae
Rząd skalnicowce
Rodzina piwoniowate
Rodzaj piwonia
Gatunek piwonia lekarska
Nazwa systematyczna
Paeonia officinalis L.
Sp. pl. 1:530. 1753
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
'Rubra Plena'
Owoc i nasiona

Piwonia lekarska (Paeonia officinalis L.) – gatunek rośliny należący do rodziny piwoniowatych. Pochodzi z południowej i środkowej Europy[4]. Bardzo rzadka. W Alpach rośnie na rozrzuconych stanowiskach po południowej, włoskiej stronie tego pasma, a także w masywie Monte Generoso w szwajcarskim Ticino. Dochodzi do wysokości ok. 1700 m n.p.m.[5]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina zielna, osiąga wysokość do 60-80 cm[5].
Łodyga
Pojedyncza, rozgałęziona.
Liście
Dwukrotnie trójdzielne, odcinki eliptyczne, spodem jaśniejsze, sinawe
Kwiaty
Duże, różowe lub czerwone.
Owoce
Mięsiste mieszki, stulone, górą rozchylone.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, geofit. Dziko rośnie w rzadkich, widnych zagajnikach oraz na suchych, zwykle kamienistych łąkach[5]. Kwitnie od maja do czerwca. Roślina trująca – cała roślina jest trująca.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Wymagania oraz uprawa[edytuj | edytuj kod]

Roślina nie znosi dłuższych okresów suszy ani zalewania. Najlepsze warunki ma w słonecznych lub półcienistych miejscach. Gleby: żyzne, przepuszczalne, średnio wilgotne o pH od lekko kwaśnego do lekko zasadowego. Silnie rozrasta się na glebach piaszczystych, ale za to słabo kwitnie. Roślina całkowicie mrozoodporna. Wysiewanie najlepiej wykonać od razu po zbiorze, wtedy po koło 6 tygodniach uzyskuje się już młode siewki. Istnieje również możliwość rozmnażania poprzez podział starszych kęp rośliny[6].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W starożytności uważana była za roślinę boską, która mogła oddalić złe duchy i uchronić przed nocnymi koszmarami.
  • W Średniowieczu znane były jej właściwości wymiotne i przeczyszczające[5].
  • Nasion używano jako przyprawy. Nalewka ze sproszkowanego korzenia była zalecana przy dolegliwościach wątroby. Uważano, że daje ulgę przy skurczach i konwulsjach, podawano ją również kobietom w połogu.
  • Zajmowała ważne miejsce w praktykach magicznych: jej korzenie miały mieć moc otwierania zamkniętych zamków oraz odstraszania demonów, ale pod warunkiem, że były wykopane w nocy[5].
  • W rejonach swego naturalnego występowania ma szereg nazw miejscowych, z których wiele nawiązuje do jej właściwości medycznych i magicznych[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  3. Paeonia officinalis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-07-20].
  5. a b c d e f Danesch Edeltraud, Danesch Othmar: Le monde fascinant de la flore alpine, Editions M.P.A, Saint-Sulpice (Suisse), b. r. (1984), s. 69, ​ISBN 2-88090-009-3
  6. Agnieszka Mike-Jeziorska: Piwonia lekarska (pol.). 2013. [dostęp 2013-04-01].