Pakowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pakowate
Cuniculidae[1]
Miller & Gidley, 1918[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodziny – paka nizinna (C. paca)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd jeżozwierzowce
Infrarząd jeżozwierzokształtne
Rodzina pakowate
Typ nomenklatoryczny

Mus paca Linnaeus, 1766

Synonimy

Rodziny:

Rodzaju:

Rodzaje

Cuniculus Brisson, 1762[15]paka[16]

Pakowate[16] (Cuniculidae) – monotypowa rodzina ssaków z podrządu jeżozwierzowców (Hystricomorpha) w rzędzie gryzoni (Rodentia).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce (Meksyk, Belize, Gwatemala, Salwador, Honduras, Nikaragua, Kostaryka, Panama, Kolumbia, Wenezuela, Trynidad i Tobago, Gujana, Surinam, Gujana Francuska, Brazylia, Ekwador, Peru, Boliwia, Paragwaj, Urugwaj i Argentyna)[17][18].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) 500–800 mm, długość ogona 13–35 mm, długość tylnej stopy 95–130 mm, długość ucha 32–56 mm, wysokość w kłębie 270–310 mm; masa ciała 3,2–14 kg; samce są większe i cięższe od samic[17]. Wzór zębowy: I C P M (x2) = 40

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Cuniculus: łac. cuniculus „królik”[19].
  • Agouti: fr. agouti lub hiszp. agutí „aguti”, od tupi agutí, agoutí lub acutí „aguti”[20]. Gatunek typowy: Mus paca Linnaeus, 1766.
  • Coelogenus (Coelogenys, Caelogenus, Caelogenys, Genyscoelus, Cologenis): gr. κοιλος koilos „wydrążony, pusty”; γενυς genus, γενυος genuos „policzek”[21]. Gatunek typowy: Coelogenus subniger F. Cuvier, 1807 (= Mus paca Linnaeus, 1766).
  • Paca: hiszp. paca lub port. paca „paka”, od tupi paka „paka”[22]. Gatunek typowy: Paca maculata Fischer, 1814 (= Mus paca Linnaeus, 1766).
  • Osteopera: gr. οστεον osteon „kość”; πηρα pēra „skórzana torba, sakwa”[23]. Gatunek typowy: Osteopera platycephala Harlan, 1825 (= Mus paca Linnaeus, 1766).
  • Mamcoelogenysus: modyfikacja zaproponowana przez meksykańskiego przyrodnika Alfonso Luisa Herrerę w 1899 roku polegająca na dodaniu do nazwy rodzaju przedrostka Mam (od Mammalia)[24].
  • Stictomys: gr. στικτος stiktos „cętkowany, kropkowany”, od στιζω stizō „tatuować”[25]; μυς mus, μυος muos „mysz”[26]. Gatunek typowy: Caelogenys taczanowskii Stolzmann, 1865.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna pak była przedmiotem dyskusji: Husson (1978), Cabrera (1961) oraz McKenna i Bell (1997) umieszczali paki w rodzinie agutiowatych, Starretta (1967) proponował wydzielenie podrodziny Cuniculinae. Badania chromosomów, allozymów i sekwencji danych[27] mogą być pomocą w określeniu odrębności rodziny Cuniculidae[28]. W obrębie rodzaju zoolodzy wyróżniają dwa gatunki[17]:

Ważność taksonu C. hernandezi (paka kordylierska[16]) opisanego w 2010 roku jest wciąż przedmiotem dyskusji[17][29].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Cuniculidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. G.S. Miller & J.W. Gidley. Synopsis of the supergenerie groups of rodents. „Journal of the Washington Academy of Sciences”. 8 (13), s. 446, 1918 (ang.). 
  3. B.G. de Lacépède: Tableau des divisions, sous-divisions, ordres et genres des mammifères. Paris: Chez Plassan, Imprimeur-Librairie, 1799, s. 9. (fr.)
  4. F. Cuvier. Du genre Paca. Coelogenus. (Cavia paca, Lin.). „Annales du Muséum d’Histoire naturelle”. 10 (57), s. 203, 1807. Paris (fr.). 
  5. J.K.W. Illiger: Prodromus systematis mammalium et avium: additis terminis zoographicis utriusque classis, eorumque versione germanica. Berolini: Sumptibus C. Salfeld, 1811, s. 92. (łac.)
  6. J.G. Fischer von Waldheim: Zoognosia tabulis synopticis illustrata, in usum praelectionum Academiae imperialis medico-chirugicae mosquensis edita. Cz. 1. Mosquae: Nicolai S. Vsevolozsky, 1813, s. 14. (łac.)
  7. J.G. Fischer von Waldheim: Zoognosia tabulis synopticis illustrata, in usum praelectionum Academiae imperialis medico-chirugicae mosquensis edita. Cz. 3. Mosquae: Nicolai S. Vsevolozsky, 1814. (łac.)
  8. J. Fleming: The philosophy of zoology; or, A general view of the structure, functions, and classification of animals. Cz. 2. Edinburgh: A. Constable, 1822, s. 192. (ang.)
  9. J.E. Gray. An Outline of an Attempt at the Disposition of Mammalia into Tribes and Familiesy with a List of the Genera apparently appertaining to each Tribe. „Annals of Philosophy”. New Series. 10, s. 341, 1825 (ang.). 
  10. R. Harlan: Fauna americana: being a description of the mammiferous animals inhabitating North America. Philadelphia: A. Finley, 1825, s. 126. (ang.)
  11. E. Liais: Climats, géologie, faune et géographie botanique du Brésil. Paris: Garnier Frères, 1872, s. 537. (fr.)
  12. F. Ameghino: La antigüedad del hombre en el Plata. Wyd. G. Masson & Igon Hermanos. Cz. 2. Paris & Buenos Aires: La Cultura Argentina, 1881, s. 298. (hiszp.)
  13. A.L. Herrera: Sinonimia vulgar y cientifica de los principales vertebrados mexicanos. Mexico: Officina Tipografica de la Secretan’a de Foment, 1899. (hiszp.)
  14. O. Thomas. New South American small mammals. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth Series. 13, s. 238, 1924 (ang.). 
  15. M.J. Brisson: Regnum animale in classes IX. distributum, sive, Synopsis methodica : sistens generalem animalium distributionem in classes IX, & duarum primarum classium, quadrupedum scilicet & cetaceorum, particularem divisionem in ordines, sectiones, genera & species: cum brevi cujusque speciei descriptione, citationibus auctorum de iis tractantium, nominibus eis ab ipsis & nationibus impositis, nominibusque vulgaribus. Lugduni Batavorum: Theodorum Haak, 1762, s. 95. (łac.)
  16. a b c W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 290. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  17. a b c d R. Samudio, Jr: Family Cuniculidae (Pacas). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 398–405. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.)
  18. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Cuniculus. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2019-10-18].
  19. Palmer 1904 ↓, s. 206.
  20. Palmer 1904 ↓, s. 84.
  21. Palmer 1904 ↓, s. 193.
  22. Palmer 1904 ↓, s. 493.
  23. Palmer 1904 ↓, s. 486.
  24. Palmer 1904 ↓, s. 25.
  25. Jaeger 1944 ↓, s. 221.
  26. Jaeger 1944 ↓, s. 141.
  27. D.L. Rowe & R.L. Honeycutt. Phylogenetic Relationships, Ecological Correlates, and Molecular Evolution Within the Cavioidea (Mammalia, Rodentia). „Molecular Biology and Evolution”. 19, s. 263-277, 2002. Society for Molecular Biology and Evolution. 
  28. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Cuniculidae. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2019-10-18].
  29. H.E. Ramírez-Chaves & S. Solari. Sobre la disponibilidad del nombre Cuniculus hernandezi Castro, López y Becerra, 2010 (Rodentia: Cuniculidae). „Actualidades Biológicas”. 36 (10), s. 59–62, 2014 (hiszp.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904 (ang.). 
  2. E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 1. Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1-256. (ang.)