Palazzolo Acreide

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Palazzolo Acreide
gmina
ilustracja
Państwo  Włochy
Region Sycylia
Prowincja Syrakuzy
Kod ISTAT 089015
Powierzchnia 86 km²
Populacja (2004)
• liczba ludności

9109
• gęstość 105,9 os./km²
Nr kierunkowy 0931
Kod pocztowy 96010
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
Palazzolo Acreide
Palazzolo Acreide
Ziemia37°04′N 14°54′E/37,066667 14,900000
Teatr grecko-rzymski w Akrai

Palazzolo Acreide – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Sycylia, w prowincji Syrakuzy.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkuje 9109 osób, 105,9 os./km².

Akrai - starożytne miasto[edytuj]

Stanowisko archeologiczne Akrai (lub rzymskie Acrae) leży po zachodniej stronie współczesnego miasteczka Palazzolo Acreide na wypłaszczonym wzgórzu Monte Iblei, zwanym Acremonte.

Pierwsze informacje archeologiczne z tego terenu datuje się na ok. XII wiek przed Chr. i wiąże z osadnictwem plemienia Sykulów, jednego z trzech ludów zamieszkujących prehistoryczną Sycylię.

Antyczne greckie miasto zgodnie z przekazem Tukidydesa, zostało założone ok. 664/663 r. przed Chr. przez osadników doryckich z Syrakuz. Ośrodek miejski, ze względu na strategiczne położenie, miał pełnić rolę swoistego strażnika Syrakuz. Zgodnie z przekazem Liwiusza, w trakcie II wojny punickiej w mieście schronił się słynny Hipokrates. W wyniku wygranych przez Rzym wojen punckich, Sycylia stała się pierwszą prowincją rzymską w 241 r. przed Chr. Dla Akrai oznaczało to obowiązek płacenia trybutów na rzecz politycznego zwierzchnika. Klaudiusz Ptolemeusz umieścił Akrai na stworzonej przez siebie mapie, co świadczy o tym, że miasto funkcjonowało jako jeden z ważniejszych ośrodków prowincji Sycylii w pierwszych wiekach po Chrystusie. Antyczne miasto znane jest również z późnego antyku jako jeden z większych ośrodków wczesnochrześcijańskich na Sycylii.

Na terenie miasta odkryte i zlokalizowane zostały do tej pory typowe obiekty antycznej architektury miejskiej. Najstarsza budowla to dorycka świątynia dedykowana Afrodycie, założona w VI wieku przed Chr., po ufundowaniu samego miasta. W Akrai znajduje się niewielki teatr - wzniesiony w III wieku przed Chr., pierwotnie w typie greckim, przebudowany w czasach rzymskich. Z tego samego okresu pochodzi buleuterion.

W mieście znajdują się również kamieniołomy, przystosowywane stopniowo na katakumby użytkowane od IV/III wieku przed Chr. aż do V wieku po Chr. Jedynym z piękniejszych zabytków odkrytych w Akrai jest relief ze sceną libacji znaleziony na jednej ze ścian skalnych prowadzących do katakumb. Mówi się, że został przedstawiony tam Hieron, władca Królestwa Syrakuzańskiego, ze swoim synem Hieronymusem.

Na terenie miasta znajduje się droga główna przecinająca miasto na osi wschód-zachód. Z racji naturalnej obronności (wysokie stoki wzgórza) nie odnotowano w Akrai murów miejskich.

Historia badań[1][edytuj]

Historia odkrycia antycznego miasta rozpoczyna się w czasach nowożytnych. Akrai zostało zidentyfikowane już w XV wieku przez mnicha Tomasso Fazello. Pierwsze badania na stanowisku zostały przeprowadzone w XIX wieku, kiedy to sycylijski baron, Gabriele Judica odsłonił grecko-rzymski teatr i podjął prace nad nekropolami. Zabytki miejskie zostały opisane przez Juliusa Schubringa. Kolejnym ważnym krokiem były badania prowadzone przez ojca archeologii sycylijskiej Paolo Orsi na przełomie XIX i XX wieku. Pierwsze systematyczne badania przeprowadził jednak dopiero Luigi Barnabò Brea w latach 50-tych XX wieku. Aż do tej pory w polu zainteresowania badaczy znajdowały się tylko monumentalne budowle publiczne - teatr, świątynia Afrodyty, buleuterium, agora. Mimo rozpoznania siatki ulic, nie zostały podjęte badania dzielnic mieszkalnych zajmujących większą część stanowiska. Dopiero w ostatnich latach (2009-2017), za sprawą międzynarodowej misji archeologicznej prowadzonej przez dr Roksanę Chowaniec (Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego) pojawiła się możliwość przebadania i opracowania architektury mieszkalnej na stanowisku Akrai.

Polskie badania w Akrai[edytuj]

Rozpoznanie archeologiczne w obrębie starożytnego miasta Akrai prowadzili specjaliści z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego podczas pierwszego sezonu badań w roku 2009 zainicjowanych przez dr Roksanę Chowaniec.

Katakumby w Akrai

Za pomocą tachymetru elektronicznego archeolodzy wykonali precyzyjne pomiary geodezyjne, dzięki którym dokładnie zlokalizowali na mapie widoczne pozostałości dawnego Akrai, w tym dorycką świątynię Afrodyty, teatr, buleuterion, fragmenty agory i kamieniołomy z katakumbami. Przeprowadzono też pomiary geomagnetyczne, które miały pomóc wykryć pozostałości budowli ukrytych pod ziemią. Ponadto wykonano zdjęcia latawcowe. Archeolodzy przeprowadzili też wokół stanowiska wstępne badania powierzchniowe, polegające na poszukiwaniu na powierzchni ziemi uprawnej szczątków ceramiki i innych obiektów zabytkowych[2].

Podczas kolejnych sezonów prac badawczych (2010-2016) przeprowadzane były metodyczne wykopaliska, podczas których odkryto struktury domu grecko-rzymskiego i liczne obiekty kultury materialnej. Międzynarodowy zespół specjalistów pod kierownictwem dr Roksany Chowaniec opracowuje odkryte na terenie stanowiska monety, ceramikę, szkło, zabytki kamienne i metalowe[3]. Multidyscyplinarne badania angażują również metody archeometryczne. Wyniki badań są publikowane regularnie[4].

Przypisy

  1. Paolo Daniele Scirpo, Akrai/Acrae. A selected bibliography (1558-2014), [w:] Roksana Chowaniec (red.), Unveiling the Past of an Ancient Town. Akrai/Acrae in South-Eastern Siciliy, 2015.
  2. Szymon Zdziebłowski: Pierwsze polskie badania archeologiczne na Sycylii (pol.). Nauka w Polsce, 2009-11-12. [dostęp 2009-12-12].
  3. Roksana Chowaniec (red.), Unveiling the Past of an Ancient Town. Akrai/Acrea in the South-Eastern Sicily, 2015.
  4. Archaeological Mission in Akrai, 22 stycznia 2017.

Linki zewnętrzne[edytuj]