Pamiętnik z powstania warszawskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Pamiętnik z powstania warszawskiego – utwór prozatorski Mirona Białoszewskiego, napisany w 1967, a wydany w 1970. Autor opisuje w nim swoje doświadczenia z okresu powstania warszawskiego (od 1 sierpnia do 9 października 1944), z perspektywy cywila.

Pierwsze dni walk przeżył w zachodnim Śródmieściu i na Woli. Później przedostał się na Stare Miasto, a pod koniec powrócił do Śródmieścia. Jego relacja kreuje obraz powstańczej Warszawy obserwowanej przez zwykłego człowieka. Brak tu patosu, heroicznej walki i atmosfery wojennej przygody. Świat przedstawiony jest światem piwnic, bram, podwórek, prowizorycznych kuchni i zbiorowych legowisk. W świecie tym odwróceniu ulegają wartości: dom staje się miejscem najbardziej niebezpiecznym, piwnica staje się mieszkaniem, kościołem, szpitalem. Najważniejsze stają się przedmioty: cegła służąca do zbudowania kuchni, skorupa garnka, łyżka. Zagrożenie śmiercią powoduje degradację formy współżycia zbiorowości, ale na ich miejsce pojawiają się nowe, zastępcze formy i rytuały. W nich przejawia się "nieheroiczny heroizm" zwykłych mieszkańców Warszawy. Bardzo wyraźny jest tu instynkt przetrwania. W utworze uderza fakt śmierci ludzi, grzebanych gdziekolwiek.

Pisarz posługuje się formami języka mówionego: słownictwo jest proste, niedbałe, w którym widoczne jest nadużywanie zaimków, powtórzeń, wtrąceń: że tak powiem, myślę. Nadaje książce charakter "antyliteracki" (stawia ją poza literaturą i jej kanonami) chcąc pisać tylko prawdę bez mitologizowania i metaforyzacji. Sam Białoszewski tak określa cel swojej książki: "Chciałem, żeby wszyscy się dowiedzieli, że nie wszyscy strzelali, chciałem napisać o powszechności powstania."

W 2009 roku na podstawie książki Białoszewskiego Jerzy Bielunas wyreżyserował spektakl o tym samym tytule, z muzyką Mateusza Pospieszalskiego, zarejestrowany na płycie CD[1]. W roku 2015 został on zaprezentowany w trakcie Festiwalu Enter w Poznaniu z gościnnym udziałem Anny Marii Jopek i Adama Nowaka[2].

W 2014 roku Muzeum Powstania Warszawskiego wystawiło oratorium pt.„Pamiętnik z powstania warszawskiego” w reżyserii Krystyny Jandy z okazji 70. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. [3]

Przypisy[edytuj]

  1. Pamiętnik z Powstania Warszawskiego - Mateusz Pospieszalski. www.chrzescijanskiegranie.pl. [dostęp 2015-06-04].
  2. Program festiwalu w roku 2015. enterfestival.pl, 2015. [dostęp 2015-06-04].
  3. „Pamiętnik z powstania warszawskiego” – spektakl/oratorium. [dostęp 2016-10-22].