Pan Balcer w Brazylii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pan Balcer w Brazylii
Ilustracja
Strona tytułowa (wyd. 1910 rok)
Autor Maria Konopnicka
Typ utworu poemat epicki
Pierwsze wydanie
Miejsce wydania Zabór rosyjski
Język polski
Data wydania 1910

Pan Balcer w Brazylii – poemat epicki Marii Konopnickiej[1], opublikowany po raz pierwszy w 1910 roku[2]. Treścią utworu są dzieje polskiej emigracji ekonomicznej w Brazylii. Zbieranie informacji o środowisku polskich uchodźców, które miała zamiar opisać, zajęło poetce sześć lat[3].

Treść[edytuj]

Poemat składa się z w sześciu pieśni. Ukazuje – z perspektywy jednego z bohaterów, prostego, ale zaradnego kowala Balcera – losy emigracyjnej tułaczki chłopskiej, którym Konopnicka nadała sens symboliczny: męczeńskiej drogi ludu. Akcja rozgrywa się w dwóch wymiarach. Jeden z nich to epopeja o biednych, lecz obrotnych emigrantach. Kończy się, kiedy bohaterowie uświadamiają sobie swoją sytuację i decydują się powrócić do domu[2]. Drugi wątek to wystylizowana na biblijną modłę przypowieść o wędrówce uciśnionego narodu wybranego przez symboliczną pustynię obcego kraju. Pielgrzymi modlą się, a nawet miewają prorocze wizje[4]. Pojawia się romantyczny mit narodu wybranego i ziemi obiecanej. Cierpienia jednak nie idą na marne, ponieważ pozwalają one uzyskać ludziom świadomość narodową[5].

Forma[edytuj]

Poemat jest napisany oktawą[6], czyli strofą ośmiowersową rymowaną abababcc[7], pisaną jedenastozgłoskowcem[8]. Strofa ta była podstawową formą renesansowego i barokowego eposu bohaterskiego. W Polsce stosowali ją przez Konopnicką między innymi Sebastian Grabowiecki, Piotr Kochanowski, Stanisław Herakliusz Lubomirski, Ignacy Krasicki, Dyzma Bończa-Tomaszewski i Juliusz Słowacki.

Więc kiedym stanął na onym pokładzie
Na pewnych nogach i szeroko w kroku,
Tom się pocieszył, że już na zawadzie
Nie będzie teraz nic, nawet łza w oku.
Okręt był wielki, głęboki w nasadzie,
A choć wiatr tęgi zadymał mu zboku,
Ledwo się w sobie kolebał bezmała
Na linie, co się prężyła i drżała.
— Maria Konopnicka, Pan Balcer w Brazylii

Krytyka[edytuj]

Monografię o poemacie Marii Konopnickiej, zatytułowaną "Pan Balcer w Brazylii" jako poemat emigracyjny napisał Tadeusz Czapczyński. Została ona wydana w 1957[9].

Przypisy

  1. Konopnicka Maria (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2017-01-20].
  2. a b Maria Konopnicka (pol.). culture.pl. [dostęp 2017-01-20].
  3. Polacy żyją w Brazylii od XIX wieku (pol.). podroze.dziennik.pl. [dostęp 2017-01-20].
  4. Jak ugryźć Pana Balcera (pol.). antoranz.net. [dostęp 2017-01-20].
  5. Jan Data: Maria Konopnicka (pol.). literat.ug.edu.pl. [dostęp 2017-01-20].
  6. Lucylla Pszczołowska: Wiersz polski. Zarys historyczny. Wrocław: Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej, 1997, s. 264. ISBN 83-85220-79-8.
  7. Kazimierz Wóycicki: Forma dźwiękowa prozy polskiej i wiersza polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1960, s. 245.
  8. Lucylla Pszczołowska: Wiersz polski. Zarys historyczny. Wrocław: Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej, 1997, s. 240. ISBN 83-85220-79-8.
  9. Józef Spytkowski: (rec.) Tadeusz Czapczyński, "Pan Balcer w Brazylii" jako poemat emigracyjny (pol.). bazhum.muzhp.pl, 1959. [dostęp 2017-01-20].

Bibliografia[edytuj]

  • Maria Konopnicka Pan Balcer w Brazylii, wyd. Universitas, 2003