Pan Wołodyjowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy książki. Zobacz też: Pan Wołodyjowski (film).
Pan Wołodyjowski
Autor Henryk Sienkiewicz
Typ utworu powieść historyczna
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Warszawa
Język język polski
Data wydania 1887–1888

Pan Wołodyjowski – powieść historyczna Henryka Sienkiewicza, wydana w latach 1887–1888 w Warszawie nakładem dziennika „Słowo”; trzecia z powieści tworzących Trylogię (pozostałe części to Ogniem i mieczem oraz Potop)[1]. Postać tytułowa, Michał Wołodyjowski, pojawia się w poprzednich tomach trylogii, wsławiając się chlubnymi czynami[2].

Publikacja i tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

Powieść była publikowana w odcinkach w latach 1887–1888 w dzienniku „Słowo”, wydano ją w latach 1887–1888 w Warszawie nakładem dziennika „Słowo”[2].

Powieść była pierwotnie wydana w odcinkach w latach 1887–1888 w warszawskim dzienniku „Słowo” i, z minimalnym opóźnieniem w stosunku do „Słowa”, także w dzienniku krakowskim „Czas” i „Dzienniku Poznańskim”. Wydanie książkowe miało miejsce w latach 1887–1888. Część rękopisu powieści przechowywana jest w Ossolineum we Wrocławiu[3].

Postaci autentyczne[edytuj | edytuj kod]

Sienkiewicz wzorował postać Michała Wołodyjowskiego na autentycznym rycerzu Jerzym Wołodyjowskim[4][5]. Towarzysz Wołodyjowskiego, Piętka, istniał naprawdę. Z kolei postać Basi Wołodyjowskiej powstała na kartach powieści z inspiracji żoną Jerzego, Krystyny Jeziorkowskiej, jednak charakterologicznie obie kobiety były bardzo różne[2]. Postacią częściowo autentyczną jest też Ketling (oryginalnie: Hekling / Heiking), major artylerii w Kamieńcu. Autor, bazując na prawdziwej biografii, skojarzył go z adoratorem Oleńki z wcześniejszych tomów, Hesslingiem[2]. Nie do końca dobrze uźródłowioną historią, na której bazie Sienkiewicz tworzy wątek Zosi Boskiej, a także Ewki, jest biografia Adama Nowowiejskiego (zagończyk służący pod komendą Ruszczyca w Raszkowie). Inną postacią autentyczną jest Motowidlo, podwładny książkowego pułkownika Wołodyjowskiego: zginął on pod Chocimem. Autentyczną postacią w powieści jest hetman Sobiesk[2]i.

Wydarzenia historyczne[edytuj | edytuj kod]

W akcji powieści pisarz zawarł następujące wydarzenia historyczne[6]:

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Fabuła powieści dzieje się głównie na Kresach i przedstawia wydarzenia historyczne z lat 1668–1673 (okres wojen z Turcją za panowania Michała Wiśniowieckiego). Tytułowy ,,pan Wołodyjowski", nazywany też ,,Małym Rycerzem", to Jerzy Michał Wołodyjowski znany z poprzednich części powieści: 42-letn, oddany Polsce i swojej rodzinie, pułkownik i dowódca o nawjyższych moralach i nie splamionym zdradą sumieniu[2]. W ostatniej części Trylogii, pan Wołodyjowski po licznych perypetiach, walkach z tureckim najeźdźcą, osobistych kłopotach (m.in. lęk o porwaną przez Azję ukochaną Baśkę), ginie samobójczą śmiercią broniąc Kamieńca Podolskiego. Słowa jakie przekazuje żonie brzmią: ,,Nic to".

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Henryk Sienkiewicz, "Pan Wołodyjowski", „Culture.pl” [dostęp 2018-10-14] (ang.).
  2. a b c d e f Juliusz Kijas, Źródła historyczne "Pana Wołodyjowskiego", „Pamiętnik Literacki : czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej” (43/3-4), 1952, s. 1137-1156.
  3. Korniłowiczówna, Maria, 1925-, Henryk Sienkiewicz, wyd. Wyd. 1, [Warszawa]: Orlęta, 2005, ISBN 83-901967-1-9, OCLC 62134021 [dostęp 2018-10-14].
  4. Jerzy Wołodyjowski - pierwowzór małego rycerza, „PolskieRadio.pl” [dostęp 2018-10-14].
  5. Jak było naprawdę: Michał czy Jerzy?, „Newsweek.pl”, 19 marca 2015 [dostęp 2018-10-14] (pol.).
  6. Ludorowski i inni, Sienkiewicz--pamięć i współczesność, Lublin: Tow. im. Henryka Sienkiewicza, Zarząd Główny w Lublinie, 2003, ISBN 83-916025-6-7, OCLC 56972457 [dostęp 2018-10-14].