Panaeolina foenisecii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Panaeolina foenisecii
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina incertae sedis
Rodzaj Panaeolina
Gatunek Panaeolina foenisecii
Nazwa systematyczna
Panaeolina foenisecii (Pers.) Maire
Treb. Mus. Ciènc. nat. Barcelona, sér. bot. 15(no. 2): 109 (1933)

Panaeolina foenisecii (Pers.) Mairegatunek grzybów z rzędu pieczarkowców (Agaricales)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Panaeolina, incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1800 r. Christian Hendrik Persoon nadając mu nazwę Agaricus foenisecii. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1933 r. René Charles Joseph Ernest Maire[1]. Synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus foenisecii Pers. 1800
  • Coprinarius foenisecii (Pers.) J. Schröt. 1889
  • Drosophila foenisecii (Pers.) Quél. 1886
  • Panaeolus foenisecii (Pers.) J. Schröt. 1926
  • Panaeolus foenisecii (Pers.) J. Schröt. 1926 var. foenisecii
  • Panaeolus foenisecii var. halophilus Bon 1970
  • Panaeolus foenisecii var. intermedius E. Ludw. 2001
  • Prunulus foenisecii (Pers.) Gray 1821
  • Psathyra foenisecii (Pers.) G. Bertrand 1901
  • Psathyrella foenisecii (Pers.) A.H. Sm. 1972
  • Psilocybe foenisecii (Pers.) Quél. 1872

Wcześniej zaliczany był m.in. do rodzaju Panaeolus. W 2003 r. Władysław Wojewoda zaproponował dla niego polską nazwę kołpaczek szorstkozarodnikowy[3]. Znany był też pod nazwą kołpaczek kośny[4]. Po przeniesieniu tego gatunku do rodzaju Panaeolina obydwie nazwy polskie stały się niespójne z nazwą naukową.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 1–3 cm, cielistobrązowy do czerwonobrązowego, bardzo higrofaniczny, na miejscu wzrostu często dwubarwny, podczas wysychania od szczytu zmienia barwę na jasnobeżową do białawocielistej. Skórka sucha. Brzeg w stanie wilgotnym daleko, prześwitująco żłobkowany[5].

Blaszki

Najpierw szarobeżowe, później ciemnobrązowe, na powierzchniach charakterystycznie pstrokate, u góry przyczepione[5]. Ostrze blaszek jaśniejsze[4].

Trzon

Jaśniejszy niż kapelusz, lekko przejrzysty, podczas wysychania białawy, cały delikatnie kosmkowaty[5].

Wysyp zarodników

Czarnobrązowy. Zarodniki cytrynkowate, wyraźnie szorstkie, o średnicy (11,5)14–17(22) × (7,5)8,5–11 µm. Podstawki 2-zarodnikowe lub 4-zarodnikowe. Skórka kapelusza komórkowa[5].

Higrofaniczny kapelusz
Blaszki starszego owocnika
Zarodniki
Młode owocniki
Panaeolus foenisecii Michoacan.jpg
Panaeolina foenisecii a1 (10).jpg

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Najliczniej notowany w Ameryce Północnej, Europie i Australii, ale występuje także w Azji, Ameryce Środkowej (na wyspie Puerto Rico) i w Republice Południowej Afryki[6].

Rośnie od wiosny do późnej jesieni (maj-październik), zwykle na nawożonych łąkach i trawnikach, uprawianych darniach, trawiastych przydrożach. Podczas sprzyjającej pogody grzyb pojawia się zaraz po skoszeniu łąk. Rośnie pojedynczo i w grupach. Jest częsty, łatwy jednak do przeoczenia ze względu na niewielkie rozmiary[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof[3]. Grzyb niejadalny. Wbrew szeroko rozpowszechnionemu mniemaniu grzyb zawiera tylko śladowe ilości psylocybiny[5].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Bywa często mylony z łysiczką lancetowatą (Psilocybe semilanceata).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2015-12-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.
  5. a b c d e f Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 394. ISBN 83-7404-513-2.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-04-18].