Pancernik olbrzymi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pancernik olbrzymi
Priodontes maximus[1]
(Kerr, 1792)
Pancernik olbrzymi
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd szczerbaki
Rodzina pancerniki
Rodzaj Priodontes
F. Cuvier, 1825
Gatunek pancernik olbrzymi
Synonimy
  • Priodontes giganteus G. Fischer, 1814
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Pancernik olbrzymi (Priodontes maximus) – gatunek ssaka z rodziny pancerników.

Charakterystyka [edytuj]

Priodontes maximus to największy przedstawiciel swojej rodziny. Tułów wraz z głową osiąga długość od 75 cm do 100 cm. Dorosłe osobniki mogą ważyć 60 kg.[3][4]. Zauważalny dymorfizm płciowy[5].

Oczy: Są stosunkowo małe, ponieważ pancernik olbrzymi wychodzi w nocy i polega głównie na znakomitym węchu.

Skóra (Pancerz): Płytki kostne, pokryte na wierzchu warstwą rogową, ułożone są w kilka ruchomych pasów i okrywają całe ciało wraz z głową. Pancerz na grzbiecie składa się z 11-13 szeregów płytek, zaś odcinek szyjny 3 bądź 4 rzędów. Brzegi pancerza białawe[3][4].

Kończyny przednie: Każda z kończyn ma 5 palców. Trzeci palec przednich kończyn posiada dorastający do 30 cm sierpowaty pazur. Zwierzę wykorzystuje go do obrony, kopania nor oraz do rozgrzebywania kopców termitów i mrówek[4][3].

Ogon: Jest potężny i opancerzony, zaatakowanemu zwierzęciu służy do obrony. Mierzy około 50 cm[3][4].

Występowanie[edytuj]

Pancernik olbrzymi występuje w Ameryce Południowej na wschód od Andów, przez północną Wenezuelę i Kolumbię po północną Argentynę i Paragwaj. Nieobecny we wschodniej Brazylii[6]. Żyje w pobliżu wody. Gatunek rzadki.

Tryb życia[edytuj]

Pancernika olbrzymiego cechuje specjalizacja pokarmowa. Główny składnik diety stanowią termity i mrówki. Reguluje, więc wielkość ich populacji[7]. Niekiedy żywi się drobnymi kręgowcami, padliną, a także pokarmem roślinnym. Samotnik. Łączy się w pary jedynie w okresie godowym. Samica ma 1-2 młode w miocie[3]. Pancernik olbrzymi prowadzi nocny tryb życia. Za dnia przebywa w podziemnej norze. Podczas poszukiwania pokarmu preferuje tereny otwarte[5]. Ryjąc w ziemi, ułatwia jej napowietrzanie[8].

Znaczenie gospodarcze[edytuj]

Pancernik olbrzymi kontroluje liczebność mrówek, żerujących na użytkach zielonych. Czasem kopiąc w poszukiwaniu zdobyczy, niszczy plony. W niektórych regionach świata jest uśmiercany dla mięsa[8].

Ochrona[edytuj]

Pancernik olbrzymi jest chroniony prawem międzynarodowym na mocy Konwencji Waszyngtońskiej[9]. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych zakwalifikowany przez IUCN w 2006 jako narażony na wyginięcie (VU). Zagrożony wskutek intensywnego zabijania dla mięsa i pancerza oraz kurczenia się naturalnych siedlisk[10].

Przypisy

  1. Priodontes maximus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Priodontes maximus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e J. Gaisler, J. Zejda: Ssaki świata. MUZA SA, 1997.
  4. a b c d K. Kowalski, A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Mały słownik zoologiczny: Ssaki. Warszawa: Widza Powszechna, 1991.
  5. a b L. Silveira, A.T. de Almeida Jacomo, M.M. Furtado, N.M. Torres, R. Sollmann R., C. Vynne: Ecology of the Giant Armadillo („Priodontes maximus”) in the Grasslands of Central Brazil. Edentata, 2009, s. 8-10; 25-34.
  6. C. Nicolle: ENCYKLOPEDIA DZIKICH ZWIERZĄT: Prerie i pampasy. Świat Książki, 1992.
  7. T.C. da Silveira Anacleto. Food Habits of Four Armadillo Species in the Cerrado Area, Mato Grosso, Brazil. „Zoological Studies”. 46 (4), s. 529-537, 2007. 
  8. a b L. Emmons: Neotropical Rainforest Mammals. Chicago: University of Chicago Press, 1997.
  9. Strona główna organizacji. [dostęp 2.06.2014].
  10. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2.06.2014].