Paradoks Epimenidesa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Paradoks Epimenidesa – problem logiczny dotyczący sformułowania greckiego mędrca i poety Epimenidesa z Krety. W poemacie "Kretika" zawarł on zdanie: Kreteńczycy zawsze kłamią[1]. Paradoks polega na tym, że wyrażający taką opinię Epimenides sam był Kreteńczykiem, więc jego własna opinia dotyczy również jego samego i jego wypowiedzi. Skoro Epimenides jest Kreteńczykiem, to twierdząc, że "Kreteńczycy zawsze kłamią", sam także musiał kłamać wypowiadając to zdanie, co przeczyłoby jego opinii o Kreteńczykach jako o kłamcach. Paradoks ten jest wersją paradoksu kłamcy.

Niektórzy filozofowie twierdzą jednak, że w rzeczywistości nie ma w tych słowach żadnego paradoksu. W momencie kiedy Epimenides wypowiada słowa: Kreteńczycy zawsze kłamią, sam nie mówi prawdy, która brzmi następująco: „Kreteńczycy nie zawsze kłamią”. Można założyć, że Kreteńczycy zawsze mówią prawdę, z jednym wyjątkiem: kiedy powiedzieli, że zawsze kłamią. Można także sądzić, że tylko Epimenides jest kłamcą, a inni Kreteńczycy mówią prawdę. Wynika to jednak ze złego przedstawienia paradoksu. Wersją, której nie można już w ten sposób wyjaśnić, jest następujące zdanie: „Niniejsze zdanie jest fałszywe”, ale nie zalicza się ono do tzw. paradoksu Epimenidesa.

Do paradoksu Epimenidesa najprawdopodobniej nawiązał apostoł Paweł z Tarsu pisząc o mieszkańcach Krety w Liście do Tytusa (1,12-13): Powiedział jeden z nich, ich własny wieszcz: «Kreteńczycy zawsze kłamcy, złe bestie, brzuchy leniwe». Świadectwo to jest zgodne z prawdą. (według Biblii Tysiąclecia)[2]

Przypisy

  1. W oryginale gr.: Κρῆτες ἀεί ψεύσται
  2. W oryginale gr.: κρητες αει ψευσται κακα θηρια γαστερες αργαι (List do Tytusa 1,12, Biblia Internetowa.pl)