Parafia Świętej Trójcy w Bieździedzy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Parafia Świętej Trójcy
Ilustracja
Gotycki kościół z XV wieku
Państwo  Polska
Siedziba Bieździedza
Adres Bieździedza 20
38-214 Bieździedza
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Diecezja rzeszowska
Dekanat Brzostek
Kościół Świętej Trójcy
Proboszcz ks. Władysław Depa
Wezwanie Trójcy Świętej
Wspomnienie liturgiczne pierwsza niedziela po Zesłaniu Ducha Świętego
Położenie na mapie gminy Kołaczyce
Mapa lokalizacyjna gminy Kołaczyce
Parafia Świętej Trójcy
Parafia Świętej Trójcy
Położenie na mapie powiatu jasielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu jasielskiego
Parafia Świętej Trójcy
Parafia Świętej Trójcy
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Parafia Świętej Trójcy
Parafia Świętej Trójcy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Parafia Świętej Trójcy
Parafia Świętej Trójcy
Ziemia49°48′11″N 21°28′28″E/49,803056 21,474444
Strona internetowa
Plebania (obecnie-Dom parafialny

Parafia Świętej Trójcy w Bieździedzy – parafia znajdująca się w diecezji rzeszowskiej w dekanacie Brzostek.

Wieś parafialna Bieździedza[edytuj | edytuj kod]

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Są ślady, że jeszcze przed założeniem klasztorów benedyktyńskich za Bolesława Chrobrego, a nawet przed wprowadzeniem chrześcijaństwa przez Mieczysława I, pierwszymi „misyonarzami”, którzy przygotowywali Lechitów do przyjęcia nowej wiary, byli benedyktyni. Przybyli z Czech i Węgier, zatem mówili po słowiańsku. Do ich zakonu należeli m.in.: św. Wojciech i brat jego Gaudenty, Andrzej Żórawek, abp Bruno i pięciu braci Polaków: Barnaba, Jan, Mateusz, Izaak i Krystyn, którzy za Bolesława Chrobrego pod miastem Kazimierzem Wielkopolskim ponieśli męczeńską śmierć.

Własność benedyktynów[edytuj | edytuj kod]

Pierwsi zakonnicy benedyktyńscy, celem zbliżenia się do pogaństwa, osiadali się w miejscach ustronnych, jako pustelnicy. Prawdopodobnie pierwsze w Polsce ich opactwo założone było pod koniec X wieku w widłach rzek, Obry i Paklicy, w miejscu, nazywanym stąd Międzyrzeczem. Bolesław Chrobry fundował klasztory benedyktynów w Tyńcu (powyżej Krakowa nad Wisłą) i w ziemi sandomierskiej na Łysej Górze, nazwanej potem Świętokrzyską od przechowywanego w tamtejszym klasztorze relikwiarza z drzewem Krzyża Świętego. Klasztor tyniecki, którego opat nazywany – łac. "abbas centum villarum" („sto wsi”, posiadanych przez klasztor) – nosił tytuł arcyopata i uważał się za przełożonego wszystkich klasztorów benedyktyńskich. Każde opactwo starało się o zakładanie nowych klasztorów lub kościołów filialnych, z których zwykle powstawały parafie. Tak m.in. powstała późniejsza parafia w Bieździedzy.

Zapisy historyczne[edytuj | edytuj kod]

W dokumencie biskupa Idziego z 1105 roku wieś Bieździedza oraz okoliczne zostały wymienione, jako własność klasztoru tynieckiego: (łac.)

Quote-alpha.png
"...B e z d o c h o u i c i villa: Vnic, Gostenta; S u e p e t n i c i villa: Nenomysl; C r o t h o u i c i villa: Croth, Varga, Zuloth, Mlodos, Wisetrop; S e b n a villa: Graza, Gnevan; ...P i l z n o; ... C l e c e c i villa: Ztroy, Piuona, Crazica, Vnes, Ceassek, Negan, Zgbon; B r e s t e k villa: Banz, Rados..."

Tłumaczenie:

Wieś B i e ź d z i e d z a: Unik, Gostenta; wieś S i e p i e t n i c a: Nienomyśl; wieś K r o t o w i c e (Warzyce): Krot, Warga, Zulot, Młodosz, Wizetrop; wieś S z e b n i e: Graza, Gniewan;...P i l z n o; ...wieś K l e c i e: Stroj, Piwonia, Krasica, Uniesz, Krasek, Niegan, Zyboń; wieś B r z o s t e k: Banc, Radosz....

W Bieździedzy byli dwaj gospodarze Unik i Gostenda. Zatem wiemy, że nazwa osady nie pochodzi od wymienionych, ale od określenia osadnika, który nie posiadał potomka, etymologicznie, był "bez dziedzica" – Bezdad. Ponowna adnotacja już wsi Bieździedzy nastąpiła w dokumencie z 1123-1125 roku, a jej przynależność do klasztoru tynieckiego zatwierdził papież Grzegorz IX osobnym aktem z 26 maja 1229 roku, natomiast Leszek Czarny przywilejem z 1288 roku potwierdził stan posiadania klasztoru i zezwolił na zakładanie miast (wsi) na prawie niemieckim[1]

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Drewniany kościół zbudowany został przez ród rycerzy Helwigów ok. 1320 roku i czynny był do ok. 1374 roku, ale nie wiadomo, czy rozpadł się ze starości, czy były inne przyczyny (np. pożar). Wiadomo, że w latach 1402-1409 wybudowano nowy kamienny (wraz z dzwonnicą stojącą nieopodal), istniejący do dziś. Nie ma informacji potwierdzających, co działo się przez ponad 30 lat, czy był inny drewniany. W tym czasie proboszczem był ks. Mikołaj Miłowan. Ponad 700-letni zespół budowlany, jest najstarszym w diecezji zabytkiem architektury sakralnej. Konserwator zabytków dla Galicji Zachodniej, Stanisław Tomkowicz raportował w 1893 roku: "Kościół gotycki z kamienia łamanego, nietynkowany, skarpy i szczegóły architektoniczne z ciosu. Portal główny z ciosu o typie budowli Długoszowych. Odrzwia boczne i do zakrystii skromniejsze, gotyckie. Dzwonnica gotycka, podobnej budowy nisk, osobno stoi"[2]

W 1969 roku następca długoletniego (od 1927 roku) proboszcza ks. prałata Stanisława Bałuka, ks. Stanisław Karabin rozpoczął szereg prac zmierzających do restauracji kościoła z uwagi na dalsze pęknięcia i zagrożenie jego stabilności[3]. Mając zezwolenie władz państwowych na zakres i rodzaj generalnego remontu nowy proboszcz przystąpił do renowacji:

"1. Remont zaczął się od dania nowych fundamentów pod kaplicę, bo pękała ze starości.2. Otynkowaliśmy cały kościół wewnątrz na nowo, bo był popękany... Trzeba było skrobać ściany aż do kamienia... 5. Dano nową polichromię, której dotychczas żadnej nie było. Polichromię wykonał malarz artysta Urban Stanisław z Nowej Huty. 6. Dano lamperię z drogiego marmuru. 7. Podniesiono posadzkę w prezbiterium i dano całkiem nową. 8. Zrobiono ołtarz twarzą do ludzi... 9. Odnowiono i zakonserwowano 4 ołtarze... 15. Dano ogrzewanie centralne do kościoła... Cały remont i wystrój kościoła wynosił blisko milion złotych (950 tysięcy). Pieniądze na ten cel złożyli parafianie, trochę Polonia Amerykańska, a resztę wziąłem ze sprzedaży pola plebańskiego"[4]

Proboszczowie[edytuj | edytuj kod]

Lp. Proboszcz Lata posługi
1.
Adam
1326
2.
Mikołaj Miłowan
1393-1436
3.
Stanisław z Kazimierza
1449
4.
Mikołaj z Poznania
1470
5.
Mikołaj Korbel
1478
6.
Bezimienny-nagrobek
1504
7.
Leonard
1508
8.
Albert z Bieździedzy
1529
9.
Jakub Żurowski
1561-1577
Lp. Proboszcz Lata posługi
10.
Łukasz Jodłowita
1591
11.
Jan Karpicjusz (Kozioł)
1613-1643
12.
Hiacynt Śliwski
1661-1697
13.
Franciszek Wojtalewicz
1698-1704
14.
Franciszek Kedzierzyński
1704-1727
15.
Paweł Orłowski
1729-1763
16.
Michał Romer, hr.
1763-1786
17.
Stanisław Miernikiewicz
1786-1800
18.
Tomasz Zborowski, hr.
1800-1809
Lp. Proboszcz Lata posługi
19.
Walenty Świerzowicz
1809-1812
20.
Jakub Kąkolewski
1812-1849
21.
Stanisław Tarnowski
1850-1887
22.
Stanisław Boczar
1887-1905
23.
Ignacy Łonicki
1906-1927
24.
Stanisław Bałuk
1927-1975
25.
Stanisław Karabin
1975-2002
26.
Henryk Zachara
2002-2011
27.
Władysław Depa
2011-

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Andrzej Kozioł Lechowski, Parafia Bieździedza w ciągu dziejów. Dokumenty źródła, Rzeszów 1997, ​ISBN 83-86985-56-9
  2. Teki Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej, t. 1, s. 392, także: Encyklopedia katolicka, t.2, s. 554
  3. Zainteresowano tym problemem już w 1953 roku Wojewódzki Wydział Kultury i Sztuki. Polecono dokonać badania terenu jako podstawę orzeczenia ostatecznego. Na ten cel była przeznaczona subwencja państwowa, która nie została nigdy uiszczona. Znacznym kosztem własnym parafia pokryła koszty badania wykonanego przez Akademię Górniczą (1953), "Kronika Parafii Beździedza", t.1, s. 68-69
  4. Kronika Parafii Bieździedza, t.2, s. 13-14, w: Andrzej Kozioł Lechowski, Parafia..., op. cit. s. 84-85

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]