Park Krajobrazowy Orlich Gniazd

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Park Krajobrazowy Orlich Gniazd
ilustracja
park krajobrazowy
Państwo  Polska
Położenie  śląskie: m. Częstochowa, m. Dąbrowa Górnicza, Janów, Kroczyce, Łazy, Mstów, Niegowa, Ogrodzieniec, Olsztyn, Pilica, Poczesna, Włodowice, m. Zawiercie, Żarki, Żarnowiec
 małopolskie: Klucze, Olkusz, Trzyciąż, Wolbrom
Data utworzenia 1980–1982
Powierzchnia 608,072 km²
Obszary chronione 12 rezerwatów przyrody w parku, 1 w otulinie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Park Krajobrazowy Orlich Gniazd
Park Krajobrazowy Orlich Gniazd
Ziemia50°36′29″N 19°28′17″E/50,608056 19,471389

Park Krajobrazowy Orlich Gniazdpark krajobrazowy położony na terenie województwa śląskiego i małopolskiego, rozciągnięty od Częstochowy po Olkusz i Dąbrowę Górniczą.

Obszar parku podlega pod Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego (do 2009 roku Zespół Jurajskich Parków Krajobrazowych) i Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego.

W 2014 roku został ustanowiony plan ochrony parku na okres 20 lat (Uchwała NR IV/48/2/2014 Sejmiku Województwa Śląskiego).

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Park Krajobrazowy Orlich Gniazd (PKOG) położony jest w północno-wschodniej części województwa śląskiego, jego granice rozciągają się od przełomu rzeki Warta koło Mstowa do doliny Białej Przemszy. Zachodni kraniec PKOG stanowi tzw. kuesta jurajska – próg strukturalny. Od wschodu mniej wyraźnie widoczna jest granica z Niecką Nidziańską.

Budowa geologiczna[edytuj | edytuj kod]

PKOG zbudowany jest głównie ze skał mezozoicznych. Zasadnicza część utworów pochodzi z dna morza, które istniało na tym terenie w okresie jurajskim, czyli 180 milionów lat temu. Początek skałom wapiennym dały szczątki organizmów zbudowane głównie z węglanu wapnia, które osadzały się na dnie zbiornika. W trzeciorzędzie ciepły i wilgotny klimat sprzyjał zjawiskom krasowym. W czwartorzędzie w obniżeniach pomiędzy wapiennymi wzgórzami, wody wypływające spod topniejącego lądolodu skandynawskiego naniosły olbrzymie ilości piasków, na których wykształciły się gleby bielicowe porośnięte przez bór sosnowy.

Najbardziej charakterystycznym elementem krajobrazu PKOG są pasma skalne urozmaicone licznymi ostańcami wapiennymi. Wyróżnia się 3 główne pasma skalne: Smoleńsko-Niegowonickie, Zborowsko-Ogrodzienieckie i Mirowsko-Olsztyńskie. Ostańce skalne zbudowane są z najbardziej odpornej na niszczenie odmiany wapieni – wapieni skalistych. Przyjmują one przeróżne formy, takie jak iglice, ambony, baszty, mury, stopnie czy bramy. Najwyższym wzniesieniem jest Góra Janowskiego, a jej wysokość to 516 m n.p.m.[1]

Flora[edytuj | edytuj kod]

Dzięki licznym glebom wapiennym park charakteryzuje mnogość taksonów związanych z tego rodzaju podłożem. Na terenie Orlich Gniazd stwierdzono występowanie rzadkich i chronionych roślin m.in. liczne storczykowate: obuwik pospolity, buławnik czerwony, buławnik mieczolistny, buławnik wielkokwiatowy, gółka długoostrogowa, gnieźnik leśny, storzan bezlistny, podkolan biały, podkolan zielonawy, żłobik koralowy, storczyk kukawka, kruszczyk szerokolistny, kruszczyk rdzawoczerwony, a także inne rzadkie rośliny: warzucha polskaendemit, przytulia krakowska – endemit , wawrzynek wilczełyko, śnieżyczka przebiśnieg, lilia złotogłów, goryczuszka gorzkawa, goryczuszka orzęsiona, języcznik zwyczajny, pomocnik baldaszkowy.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Między innymi:

Rezerwaty przyrody[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jakub Mastaj (red.), Przyroda Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego, Katowice 2015, ISBN 978-83-63752-22-4.
  2. Park Krajobrazowy Orlich Gniazd. Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego. [dostęp 2018-09-26].
  3. Ochrona przyrody. W: Park Krajobrazowy Orlich Gniazd [on-line]. Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego. [dostęp 2018-09-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Informator – "Park Krajobrazowy Orlich Gniazd, Stawki, Załęczański" Katowice 2008.
  • Przyroda Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego, Katowice 2015.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]