Parysów (powiat garwoliński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Parysów
Herb
Herb Parysowa
Kościół parafialny w Parysowie
Kościół parafialny w Parysowie
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat garwoliński
Gmina Parysów
Liczba ludności (2013) 1083[1]
Strefa numeracyjna (+48) 25
Kod pocztowy 08-441
SIMC 0683743
Położenie na mapie gminy Parysów
Mapa lokalizacyjna gminy Parysów
Parysów
Parysów
Położenie na mapie powiatu garwolińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu garwolińskiego
Parysów
Parysów
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Parysów
Parysów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Parysów
Parysów
Ziemia 51°58′30″N 21°40′50″E/51,975000 21,680556
Strona internetowa miejscowości
Kaplica cmentarna w Parysowie
Wiatrak koźlak w Parysowie

Parysówwieś w Polsce (1538-1869 miasto) siedziba gminy Parysów położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim.

Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Najświętszej Maryi Panny.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego. Według danych z 31 grudnia 2006 roku miejscowość zamieszkiwało 1100 mieszkańców.

Historia[edytuj]

Pierwotnie wieś nazywała się Siećcza, nazwa ta pojawia się w zapisach z XV i XVI wieku jako Scheschcza (1444), Syeczcza (1448), Syecza (1494), Szieczicza (1523). Pierwotna nazwa najprawdopodobniej brzmiała Siedźcza, i uległa przekształceniu w Siećcza. Przy słuszności jakiej hipotezy, nazwa pochodziłaby od nazwy osobowej Siadek. Dzięki staraniom Floriana Parysa, kasztelana zakroczymskiego, miejscowość w 1538 otrzymała prawa miejskie na prawie magdeburskim. Od osoby założyciela pochodzi obecna nazwa.[2] W 1869 roku miejscowość straciła prawa miejskie.

W XIX wieku miejscowość była przejściowo siedzibą gminy Pszonka.

Kalendarium[edytuj]

  • 1444 – pierwsza pisemna wzmianka o osadzie pod nazwą Scheschcza.
  • 4 października 1445 – biskup Andrzej Bniński dokonuje aktu konsekracji świątyni.
  • 1448 – wzmianka o osadzie tym razem jako Syeczcza.
  • 1494 – następna wzmianka, tym razem jako Syecza.
  • 1523 – następnie jako Szieczicza.
  • 27 lutego 1538 – na obszarze wsi Syecza, zostaje lokowane na prawie magdeburskim miasto Parysów.
  • 1541-1599 – budowa nowego kościoła.
  • 1605 – pożar kościoła w Parysowie
  • 1609 – budowa nowego kościoła.
  • 1721 – ostatni Parys z Parysowa (Adam) sprzedaje miasteczko.
  • 1 poł. XVIII – pożar kościoła.
  • 1750 – budowa czwartego w dziejach osady kościoła.
  • 1868 – budowa kaplicy na cmentarzu grzebalnym.
  • 1869 – na mocy ukazu cara Aleksandra II Parysów utracił prawa miejskie.
  • koń. XIX – budowa synagogi w Parysowie.
  • 1914 – rozebranie drewnianego kościoła i rozpoczęcie budowy murowanego.
  • 17 IX 1939 – wkroczenie wojsk niemieckich do Parysowa.
  • X 1939 - okupacyjne władze powołują Judenrat.
  • XI 1941 - 27 IX 1942 – na terenie Parysowa znajdowało się getto. Stłoczono w nim około 3,500 osób.
  • 16 listopada 1942 - grupy wypadowe Gwardii Ludowej z Mińska Mazowieckiego i Parysowa spaliły posterunek policji, urząd gminny i agencję pocztową.
  • 1944 – wycofujące się wojska niemieckie podpalają Parysów.
  • 28 lipca 1944 – do Parysowa wkraczają wojska 2 Armii Pancernej frontu białoruskiego.
  • 1981-1984 – przebudowanie budynku opuszczonej synagogi na Gminny Ośrodek Kultury oraz Gminną Bibliotekę Publiczną.

Zabytki[edytuj]

Miejsca pamięci[edytuj]

  • tablica pamiątkowa ku czci poległych 11.XI.1918 r.
  • pomnik poświęcony żołnierzom Armii Krajowej Placówki Parysów Obwodu Gołąb

Edukacja[edytuj]

  • Publiczne Gimnazjum w Parysowie
  • Szkoła Podstawowa w Parysowie im. Armii Krajowej
  • Publiczne Przedszkole w Parysowie

Kultura i sport[edytuj]

  • Gminny Ośrodek Kultury
  • Gminna Biblioteka Publiczna w Parysowie
  • Klub Sportowy ULKS Orzeł Parysów

Parysów w filmie[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych
  2. Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 180. ISBN 83-04-02436-5.

Linki zewnętrzne[edytuj]