Parzyce (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Parzyce
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat bolesławiecki
Gmina Nowogrodziec
Wysokość 190-200[1] m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 758[2]
Strefa numeracyjna (+48) 75
Kod pocztowy 59-730
Tablice rejestracyjne DBL
SIMC 0191572
Położenie na mapie gminy Nowogrodziec
Mapa lokalizacyjna gminy Nowogrodziec
Parzyce
Parzyce
Położenie na mapie powiatu bolesławickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bolesławickiego
Parzyce
Parzyce
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Parzyce
Parzyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Parzyce
Parzyce
Ziemia51°13′54″N 15°24′15″E/51,231667 15,404167

Parzycewieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie bolesławieckim, w gminie Nowogrodziec.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Parzyce to wieś łańcuchowa o długości około 3,5 km leżąca na Pogórzu Izerskim, na północnym krańcu Niecki Lwóweckiej, na wysokości około 190-200 m n.p.m.[1]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie jeleniogórskim.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi pochodzenia słowiańskiego, od słowa paric – palić, wypalać lub słowa parì – pniak, karcz. Nazwa związana z samą genezą osady, która musiała powstać, czy też powstawać w momencie prowadzenia akcji wypalania znajdującej się w tej okolicy puszczy. W 1292 roku wspomniana jako Paricz, w 1406 roku wymienia się Porizsch. Gwarowa nazwa wsi Poarts, Pörts. W 1945 roku funkcjonowała forma Parycz, a dopiero później Parzyce[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prehistoryczną metrykę miejscowego osadnictwa wspiera odkryta we wsi ceramika okresu kultury łużyckiej, co sugerowałoby zlokalizowanie w tym miejscu osady[1]. Pośrednio potwierdza to odnalezienie cmentarzyska ciałopalnego z epoki brązu - okresu halsztackiego, a w nim naczynia gliniane i ozdoby z brązu[1]. Pastor Flössel w swojej kronice zebrzydowskiej pisze, że wieś musiała powstać około roku 800, czego nie da się w żaden sposób zweryfikować źródłowo. Pierwszy raz wieś wymieniono w dokumencie lokacyjnym miasta Nowogrodźca z 1233 roku, w którym wśród okolicznych wsi widnieje - villam Paritz czyli wieś Parzyce. W “Liber Fundationis Episcopatus Wratislaviensis” z 1305 roku czytamy: “Item Paritz IIII marcas circa Nuenburkg”. Górne Parzyce należały niegdyś do panów von Druschwitz, zaś dolna do panów von der Landskron. W II połowie wieku XIII górnym majątkiem kierował Gerhard de Druskwicz i jego żona Elżbieta z Parzyc. Nadali oni liczne darowizn klasztorowi św. Marii Magdaleny w Nowogrodźcu. W roku 1283 część wsi został sprzedana klasztorowi, a dodatkowo darowano Magdalenkom 3 łany ziemi[1]. To nadanie zostało potwierdzone przez księcia lwóweckiego Bernarda, który tytułował fundatora jako rycerza z Druskwicz. W 1289 roku Druskwiczowie nadali w celu odprawiania modlitw za swoje dusze czynsz i zboże. Nie był to koniec ich darowizn. 20 kwietnia 1292 roku książę głogowski Henryk zatwierdził w Ścinawie nadanie, jakie uczyniła Elżbieta z Parzyc, która ofiarowała magdalenkom jako roczny dochód 2 funty bez 1 szylinga oraz 1 miarę owsa. Miała to być fundacja modlitewna dla zbawienia duszy zmarłego męża Gerharda. W roku 1406 Mikołaj von Landskron i Mikołaj von Breiß dorf sprzedali resztę wsi, która od tego czasu cała należała do klasztoru w Nowogrodźcu[1]. Dopiero po sekularyzacji dóbr klasztornych w roku 1810 przestała być własnością kościelną. W 1676 roku na terenie wsi kwaterowało wojsko udające się na wojnę z Turcją. Proboszcz nowogrodziecki Micke pisze o wydarzeniach z czasów wojny 30-letniej, kiedy w gospodarstwie zagrodnika Jana Sommera kwaterowało wojsko. W roku 1713 otwarto we wsi pierwszą kuźnię. W 1813 roku cała wieś zachorowała na tyfus, w 20 gospodarstwach zmarli wszyscy domownicy.

Wspomniał o Parzycach Fryderyk Skarbek. Jadąc do Francji na studia w paryskim Collége de France tak opisywał fragment podróży przez okolice Nowogrodźca i Bolesławca:

Za Bunzlau zaczyna się w pierwszej wsi znaczna kopalnia kamienia do budowli i marglu do różnych glinianych robót używanego. Odtąd są domy i płoty z kamienia budowane. W Baritz, o dwie mile za Bunzlau, jest znaczny blich przędziwa lnianego i płótna, któremu wielkie koło do licznych studzienek pod dostatkiem wody z rzeki Queis dostarcza. W tej okolicy zaczyna się właściwy dawny kraj saski. Niedaleko z tej strony miasta Gö rlitz kraj jest więcej zgórzysty, zwłaszcza w pobliskości tego miasta i za nim, gdzie droga ciągle jest nierówna, to jest z góry na dół i pod górę, aż do samego Drezna. Tutaj także zaczynają się kopalnie kamienia ciosowego, naprzód kruchego piaskowca za Bunzlau, a dalej twardsze opoki - ciemne, rudawe i granitowe.

Założoną w 1740 roku szkołę katolicką postawiono w roku 1840. Uroczystości odbyły się w kościele parafialnym w Nowogrodźcu. Pierwszym nauczycielem został niejaki Borrmann, po nim kapelmistrz i kompozytor Ignacy Schnabel, a następnie jego brat Filip, który pracował tu 8 lat. W 1805 roku nauczycielem był Franciszek Gössner. W roku 1843 zmarł najstarszy mieszkaniec, mający 103 lata chałupnik Heintze. W Parzycach przed wojną funkcjonował tartak, a także fabryka oleju i młyn do mielenia kości, czesalnia lnu i konopi zwana Wilhelm Moser Leinengarnbleiche u. Flachsaufber.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 2: Pogórze Izerskie. Cz. 2: M-Ż. Wrocław: Wydawnictwo I-BiS, 2003, s. 172-174. ISBN 83-85773-61-4.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]