Passiflora foetida

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Passiflora foetida
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

różopodobne

Rząd

malpigiowce

Rodzina

męczennicowate

Rodzaj

męczennica

Gatunek

Passiflora foetida

Nazwa systematyczna
Passiflora foetida L.
Sp. Pl. 959 1753[3]

Passiflora foetida L. – gatunek rośliny z rodziny męczennicowatych (Passifloraceae Juss. ex Kunth in Humb.). Występuje naturalnie w strefach międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej obu Ameryk. Ponadto jest uprawiany w strefach międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej całego świata.

Liście
Owoce

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Epitet gatunkowy foetida pochodzi z języka łacińskiego i oznacza „śmierdzący”. Nazwa ta odnosi się do nieprzyjemnego zapachu, który wydziela się z uszkodzonych liści[4].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Rośnie naturalnie w Stanach Zjednoczonych (południowa część Arizony, Teksasu i Florydy), Meksyku, Gwatemali, Belize, Salwadorze, Hondurasie, Nikaragui, Kostaryce, Panamie, na Karaibach, w Kolumbii, Wenezueli, Gujanie, Surinamie, Gujanie Francuskiej, Brazylii (zaobserwowana we wszystkich stanach), Ekwadorze (także na wyspach Galapagos), Peru, Boliwii, Paragwaju, Urugwaju oraz północnej części Argentyny. Ponadto roślina ta jest uprawiana na Hawajach, Polinezji Francuskiej, Vanuatu, Nowej Kaledonii, Wyspach Salomona, w Papui-Nowej Gwinei, Australii, Azji Południowo-Wschodniej, południowej części Chin, na Tajwanie, Sri Lance, Malediwach, Seszelach, Madagaskarze Majotcie, Gabonie, Gwinei Równikowej, Kamerunie oraz w Afryce Zachodniej[5][6][7].

Młody pęd
Kwiat

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Zielne, trwałe liany dorastające do 3 (–9) m wysokości[8][9][10].
Liście
3- 5-klapowane, sercowate u podstawy. Mają 1,5–15 cm długości oraz 1,3–12 cm szerokości. Całobrzegie, z tępym lub ostrym wierzchołkiem. Ogonek liściowy jest owłosiony i ma długość 10–60 mm. Przylistki są skrzydlate[8].
Kwiaty
Pojedyncze, mają 3–5 cm średnicy. Działki kielicha są podłużnie owalne. Płatki są w kształcie szpadelki lub prawie lancetowate. Przykoronek ułożony jest w 3–5 rzędach[8][10].
Owoce
Są prawie kulistego kształtu. Mają 1,5–4,5 cm średnicy[8]. Mają żółtą lub pomarańczową barwę. Są częściowo zamknięte przez trwałe, głęboko podzielone, lepkie podsadki[10].
Gatunki podobne
Passiflora foetida może być mylona z gatunkami Passiflora suberosa i Passiflora subpeltata. Jednak można ją odróżnić od tych gatunków poprzez jej owłosione łodygi i liście, a także jej głęboko podzielone podsadki[10].
Nasiona

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Występuje na poboczach dróg, nieużytkach, w pobliżu cieków wodnych, w miejscach podmokłych, w gęstych lasach, na skraju lasu, polach uprawnych (między innymi trzciny cukrowej) oraz w okolicach nadmorskich[10].

Roślina jest tolerancyjna pod względem ekspozycji na światło słoneczne – może rosnąć zarówno w pełnym nasłonecznieniu jak i w pełnym cieniu[9].

Passiflora foetida jest schronieniem a także źródłem pokarmu dla motyli Agraulis vanillae, Heliconius charithonia, Euptoieta claudia oraz Dryas iulia[9].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina bywa uprawiana w celu przykrycia gleby, aby zapobiec wzrostowi chwastów. Owoce są jadalne[8]. Ma również zastosowanie w medycynie niekonwencjonalnej[7].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

W obrębie tego gatunku wyróżniono 9 odmian[3]:

  • Passiflora foetida var. gossypiifolia (Desv. ex Ham.) Mast.
  • Passiflora foetida var. hastata (Bertol.) Mast.
  • Passiflora foetida var. hispida (DC. ex Triana & Planch.) Killip
  • Passiflora foetida var. moritziana (Planch.) Killip
  • Passiflora foetida var. muralis (Barb. Rodr.) Killip
  • Passiflora foetida var. orinocensis (Killip) Feuillet
  • Passiflora foetida var. polyadenia (Griseb.) Killip
  • Passiflora foetida var. quinqueloba (Griseb.) Killip
  • Passiflora foetida var. riparia (C. Wright ex Griseb.) Killip

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2013-04-15] (ang.).
  3. a b Passiflora foetida L.. The Plant List. [dostęp 2014-11-22]. (ang.).
  4. avid W. Nellis: Poisonous Plants and Animals of Florida and the Caribbean. Pineapple Press Inc, 1997, s. 224. ISBN 978-1-56164-111-6. (ang.).
  5. Passiflora foetida – Maps. Encyclopedia of Life. [dostęp 2014-11-22]. (ang.).
  6. Passiflora foetida L.. [w:] Lista de Espécies da Flora do Brasil [on-line]. Instituto de Pesquisas Jardim Botânico do Rio de Janeiro. [dostęp 2014-11-22]. (ang.).
  7. a b Taxon: Passiflora foetida L.. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-09-22]. (ang.).
  8. a b c d e Passiflora foetida. Plantes et botanique. [dostęp 2014-11-22]. (fr.).
  9. a b c Running Pop Passionvine - Passion Flower. Butterfly Fun Facts. [dostęp 2014-09-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-08)]. (ang.).
  10. a b c d e Stinking passionflower. [w:] Environmental Weeds of Australia for Biosecurity Queensland [on-line]. lucidcentral.org. [dostęp 2014-09-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-08)]. (ang.).