Pastuchów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pastuchów
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat świdnicki
Gmina Jaworzyna Śląska
Liczba ludności (III 2011) 1048[1]
Strefa numeracyjna (+48) 74
Tablice rejestracyjne DSW
SIMC 0852559
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Pastuchów
Pastuchów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pastuchów
Pastuchów
Ziemia 50°56′47″N 16°26′14″E/50,946389 16,437222

Pastuchów (niem. Puschkau) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Jaworzyna Śląska.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Demografia[edytuj]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczył 1048 mieszkańców[1]. Jest największą miejscowością gminy Jaworzyna Śląska.

Nazwa[edytuj]

Nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy pastuch, pasterz [2]. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako pierwotną zanotowaną nazwę miejscowości Pastuchow podając jej znaczenie "Hirtendorf" - "Wieś pasterzy, pastuchów"[2]. Wiąże się ona prawdopodobnie z pasterstwem, którym zajmowali się mieszkańcy.

Wieś wzmiankowana po raz pierwszy w łacińskim dokumencie z 1223 roku wydanym przez biskupa wrocławskiego Lorenza gdzie zanotowana została w zlatynizowanej, staropolskiej formie „Poszucou”[3]. Kolejna wzmianka znajduje się w łacińskim dokumencie z 1250 roku wydanym przez papieża Innocentego IV w Lyonie gdzie wieś zanotowana została w formie „Poschuchov”[4]. Nazwa miejscowości została później zgermanizowana na Puschkau[2] i utraciła pierwotne znaczenie.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[5]:

  • kościół parafialny pw. św. Barbary, zbudowany około połowy XIII w. z kamienia łamanego, w stylu późnoromańskim, powiększony w XVIII w. o wieżę zachodnią. Jest to budowla jednonawowa z kwadratowym prezbiterium zakończonym absydą sklepioną półkopułą. W prezbiterium założono sklepienia krzyżowo-żebrowe wsparte na narożnych kolumienkach. W zachodniej ścianie nawy zachował się skromny portal uskokowy. W prezbiterium widnieje późnogotyckie tabernakulum i kamienna chrzcielnica
  • zespół dworsko-folwarczny (nr 2), z 1565 r., przebudowany w drugiej połowy XIX w.:
    • wieża mieszkalno-obronna z XV wieku[6], pierwotny średniowieczny zamek wodny z wieża mieszkalną został rozbudowany w 1565 r., wówczas do wieży dostawiono skromny renesansowy pałac-dwór[7]
    • dwór
    • ogród
    • teren folwarku

zabytki nieistniejące:

  • kościół ewangelicki, zburzony w latach 60. XX wieku
  • cukrownia Pastuchów (Fabrik von Kramsta & Söhne in Puschkau), powstała w roku 1838. Założycielami byli Eduard i Georg Gotlieb Kramstowie. W roku 1844 produkty zakładu otrzymały nagrody na wystawie Deutschen Gewerbeausstellung w Berlinie za najwyższą ich jakość. Po II wojnie światowej wysoką jakość produktu zachowano - prowadzono m.in. produkcję eksportową. W roku 2004 koncern Südzucker Polska S.A. zamknął fabrykę. Był to najdłużej (przez 166 lat) funkcjonujący zakład produkcyjny w powiecie świdnickim. Po założeniu pozostały pojedyncze zabudowania i komin. Z Jaworzyną Śląską łączyła cukrownię bocznica kolejowa, która obecnie wykorzystywana jest przez jaworzyńskie Stowarzyszenie Miłośników Kolei[8][9].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 12.
  3. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 117.
  4. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 281.
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 8.10.2012]. s. 160,161.
  6. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 288
  7. *** Pastuchów *** Zamki Polski *** Pastuchów ***
  8. Labiryntarium
  9. SMK

Bibliografia[edytuj]

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Breslau: Josef Max & COMP., 1866.
  • Rezydencje ziemi świdnickiej, zespół redakcyjny: W. Rośkowicz, S. Nowotny, R. Skowron, Świdnica 1997, s. 43.

Linki zewnętrzne[edytuj]