Pastuchów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pastuchów
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat świdnicki
Gmina Jaworzyna Śląska
Liczba ludności (III 2011) 1048[1]
Strefa numeracyjna (+48) 74
Tablice rejestracyjne DSW
SIMC 0852559
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Pastuchów
Pastuchów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pastuchów
Pastuchów
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Pastuchów
Pastuchów
Ziemia 50°56′47″N 16°26′14″E/50,946389 16,437222

Pastuchów (niem. Puschkau) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Jaworzyna Śląska.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Demografia[edytuj]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczył 1048 mieszkańców[1]. Jest największą miejscowością gminy Jaworzyna Śląska.

Nazwa[edytuj]

Nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy pastuch, pasterz [2]. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako pierwotną zanotowaną nazwę miejscowości Pastuchow podając jej znaczenie "Hirtendorf" - "Wieś pasterzy, pastuchów"[2]. Wiąże się ona prawdopodobnie z pasterstwem, którym zajmowali się mieszkańcy.

Wieś wzmiankowana po raz pierwszy w łacińskim dokumencie z 1223 roku wydanym przez biskupa wrocławskiego Lorenza gdzie zanotowana została w zlatynizowanej, staropolskiej formie „Poszucou”[3]. Kolejna wzmianka znajduje się w łacińskim dokumencie z 1250 roku wydanym przez papieża Innocentego IV w Lyonie gdzie wieś zanotowana została w formie „Poschuchov”[4]. Nazwa miejscowości została później zgermanizowana na Puschkau[2] i utraciła pierwotne znaczenie.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[5]:

  • kościół parafialny pw. św. Barbary, zbudowany około połowy XIII w. z kamienia łamanego, w stylu późnoromańskim, powiększony w XVIII w. o wieżę zachodnią. Jest to budowla jednonawowa z kwadratowym prezbiterium zakończonym absydą sklepioną półkopułą. W prezbiterium założono sklepienia krzyżowo-żebrowe wsparte na narożnych kolumienkach. W zachodniej ścianie nawy zachował się skromny portal uskokowy. W prezbiterium widnieje późnogotyckie tabernakulum i kamienna chrzcielnica
  • zespół dworsko-folwarczny (nr 2), z 1565 r., przebudowany w drugiej połowy XIX w.:
    • wieża mieszkalno-obronna z XV wieku[6], pierwotny średniowieczny zamek wodny z wieża mieszkalną został rozbudowany w 1565 r., wówczas do wieży dostawiono skromny renesansowy pałac-dwór[7]
    • dwór
    • ogród
    • teren folwarku

zabytki nieistniejące:

  • kościół ewangelicki, zburzony w latach 60. XX wieku
  • cukrownia Pastuchów (Fabrik von Kramsta & Söhne in Puschkau), powstała w roku 1838. Założycielami byli Eduard i Georg Gotlieb Kramstowie. W roku 1844 produkty zakładu otrzymały nagrody na wystawie Deutschen Gewerbeausstellung w Berlinie za najwyższą ich jakość. Po II wojnie światowej wysoką jakość produktu zachowano - prowadzono m.in. produkcję eksportową. W roku 2004 koncern Südzucker Polska S.A. zamknął fabrykę. Był to najdłużej (przez 166 lat) funkcjonujący zakład produkcyjny w powiecie świdnickim. Po założeniu pozostały pojedyncze zabudowania i komin. Z Jaworzyną Śląską łączyła cukrownię bocznica kolejowa, która obecnie wykorzystywana jest przez jaworzyńskie Stowarzyszenie Miłośników Kolei[8][9].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 12.
  3. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 117.
  4. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 281.
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 8.10.2012]. s. 160,161.
  6. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 288
  7. *** Pastuchów *** Zamki Polski *** Pastuchów ***
  8. Labiryntarium
  9. SMK

Bibliografia[edytuj]

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Breslau: Josef Max & COMP., 1866.
  • Rezydencje ziemi świdnickiej, zespół redakcyjny: W. Rośkowicz, S. Nowotny, R. Skowron, Świdnica 1997, s. 43.

Linki zewnętrzne[edytuj]