Paul Sallmann

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Paul Rochus Sallmann
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 16 sierpnia 1882
Tułowice
Data i miejsce śmierci 27 stycznia 1944
Poczdam
Przyczyna śmierci zator po przebytej operacji
Zawód, zajęcie architekt zieleni, ogrodnik.
Alma Mater Königlicher Lehranstalt für Obstbau und Gartenbau zu Proskau
Rodzice Maximilian Alexander Sallmann (1846–1920) i Anna Reimann (1848–1910)
Dzieci Johanes, Wilhelm
Krewni i powinowaci żona: Hedwig Bisabeth Neumann (ślub 1911)
siostry: Anna, Liesel, Gertrud, Klara, Maria, Bisabeth, Magdelena

Paul Sallmann (ur. 16 sierpnia 1882 w Tułowicach, zm. 27 stycznia 1944 w Poczdamie)[1] – niemiecki architekt zieleni i ogrodnik.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził ze starej śląskiej rodziny zajmującej się ogrodnictwem. Był jedynym potomkiem płci męskiej wśród ośmiorga dzieci Maximiliana i Anny Riemann. Jego dziadek Curt Alexander (1812–1880) był założycielem zespołu parkowo-ogrodowego grafów Frankenberg w Tułowicach[2], ojciec rozwinął to założenie[3].

Ukończył Królewską Szkołę Sadowniczo-Ogrodową w Prószkowie pod Opolem[4]. W 1905 r. podjął pracę w Dyrekcji Ogrodów Miejskich (Stadtgartendirektion) we Wrocławiu, najpierw jako technik, następnie jako kierownik działu[5].

W lipcu 1913 r. w drodze konkursu objął funkcję szefa miejskiej administracji ogrodniczej w Katowicach. W roku 1914 został zmobilizowany i skierowany na front wschodni I Wojny Światowej. Ranny, przeszedł leczenie w Katowicach i wrócił na front, tym razem francuski, gdzie ponownie był ranny i dostał się do niewoli. Podczas pobytu na frontach publikował relacje z miejsc, w których był, dotyczące spraw ogrodów i zieleni, między innymi w czasopiśmie Die Gartenkunst(niem.)[6].

Po powrocie z niewoli w listopadzie 1920 r. ponownie został zatrudniony przez niemiecką administrację Katowic na stanowisku nadzorcy miejskich ogrodów i zieleni[2]. Po przyznaniu Katowic Polsce w roku 1922 utrzymał stanowisko nadzorcy Zarządu Ogrodów Miejskich, zachowując niemieckie obywatelstwo. W latach dwudziestych we współpracy z prezydentem Alfonsem Górnikiem i radcą budowlanym Lucjanem Sikorskim, opracował plan kompleksowego podejścia do zieleni miejskiej. Dla zapoznania się z trendami światowymi odbył między innymi sześciotygodniową podróż studialną do Paryża[7]. Wniósł znaczny wkład w rozwój Parku Południowego[8] (od 1925 Park im. Tadeusza Kościuszki)[9] oraz stworzenie zwierzyńca w Katowicach[10]. Publikował artykuły i studia na temat zieleni w czasopismach niemieckich i polskich[11]. Był członkiem doradcą Związku Amatorów Ogródków Działkowych i Hodowców Drobiu. W 1928 r. jako doradca magistratu Bielska pomagał projektować tamtejsze zieleńce.

1 stycznia 1932 został przeniesiony w stan spoczynku. Powodem była jego niechęć do używania w pracy języka polskiego i ówczesna polityka polonizacyjna polskich władz. Sanacyjna „Polska Zachodnia” zarzucała mu wręcz forsowanie niemczyzny wśród urzędników i robotników jego wydziału[7]. W latach 1932-1938 pracował w Katowicach, jako prywatny architekt zieleni. W 1935 r. związał się z ruchem nazistowskim. Pełnił wysokie funkcje w zagranicznej organizacji NSDAP na terenie polskiego Śląska[5].

W 1938 r. otrzymał posadę dyrektora ogrodów i cmentarzy w Magdeburgu. Był tam przewodniczącym grupy krajowej Niemieckiego Związku Sztuki Ogrodniczej w Saksonii-Anhalt. Zmarł w wyniku komplikacji po operacji.

Jego syn Johannes Joachim Sallmann (1912–1996) kontynuował w czwartym pokoleniu tradycję rodzinną. Po ukończeniu gimnazjum w Katowicach i trzyletniej praktyce, studiował w latach 1932–1936 w Wyższej Szkole Rolniczej i Technicznej w Berlinie projektowanie ogrodów i zarządzanie krajobrazem. Od 1936 r. pracował we Frankfurcie nad Menem, jako dyrektor ds. Ogrodnictwa. W latach 1959–1981 był wykładowcą na Wydziale Architektury Politechniki w Darmstadt. Był członkiem Niemieckiej Akademii Urbanistyki i Planowania Regionalnego oraz Prezydium Niemieckiego Towarzystwa Ogrodniczego[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Frankfurt, www.sallmann-genealogy.de [dostęp 2019-09-23] (niem.).
  2. a b c Album, www.sallmann-genealogy.de [dostęp 2019-09-24] (niem.).
  3. Historia Gminy – Urząd Miejski w Tułowicach, tulowice.pl [dostęp 2019-09-23].
  4. Königlicher Lehranstalt für Obstbau und Gartenbau zu Proskau, Szukaj w Archiwach [dostęp 2019-09-23].
  5. a b Przemysław Piwowarczyk, Dyrektor ogrodów miejskich Paul Sallmann i ogrodnictwo miejskie w międzywojennych Katowicach. [w:] Antoni Barciak (red.), Katowice w II Rzeczypospolitej, Katowice w Rocznicę Uzyskania Praw Miejskich, t. 4 (14) / 149, Katowice: Studio NOA Ireneusz Olsza, 2015, s. 410, ISBN 978-83-60071-80-9, OCLC 924861952.
  6. Paul Sallmann, Von Kattowitz nach Lublin Gartenbaulich-Landschaftliches aus einem Krieg-stagebuch, „Gartenkunst”, Heft 20, 1914, s. 293 (niem.).
  7. a b Przyczynek do dziejów zasłużonego żywota p. Stallmanna, „Polska Zachodnia”, VII (89), 31 marca 1932, s. 6 [dostęp 2019-09-24].
  8. Michał Bulsa, Barbara Szmatloch, Sekrety Katowic, Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2018, s. 61-64, ISBN 978-83-7729-386-7, OCLC 1066105156.
  9. Władysław Nałęcz-Gostomski, Dzieje i rozwój Wielkich Katowic jako ośrodka górnośląskiego przemysłu i stolicy autonomicznego Województwa Śląskiego, Katowice: Magistrat Wielkich Katowic, 1926, s. 209.
  10. Przemysław Piwowarczyk, Katowicki zwierzyniec w świetle źródeł archiwalnych i prasowych [w:] Antoni Barciak (red.), Półtora wieku dziejów Katowic: przywracanie historycznej pamięci, Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2016, s. 165, ISBN 978-83-64356-20-9, OCLC 968455323.
  11. Paul Sallmann, Zieleńce publiczne jako instytucje pedagogiczne, „Wiadomości Administracyjne Miasta Katowic”, 9, 1929, s. 7.