Paweł Grabowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy generała. Zobacz też: Paweł Grabowski (ujednoznacznienie).
Paweł Grabowski
Ilustracja
mal. Jan Chrzciciel Lampi (starszy), 1790
Herb
Oksza
Rodzina Grabowscy herbu Oksza
Data urodzenia 1759
Data i miejsce śmierci 4 listopada 1794(?)
Warszawa
Ojciec Jan Jerzy Grabowski
Matka Joanna Gruszczyńska
Żona

Ludwika Tyzenhauz

Odznaczenia
Order Świętego Stanisława (Rzeczpospolita Obojga Narodów) Krzyż Kawalerski Orderu Virtuti Militari

Paweł Grabowski herbu Oksza (ur. 1759, zm. 4 listopada 1794? w Warszawie) – generał wojsk polskich, generał-komendant wojsk litewskich[1], starosta wołkowyski.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Jana Jerzego, i Joanny z Gruszczyńskich, generała wojsk koronnych i jazdy litewskiej[1]. Oboje rodzice byli wyznania ewangelicko-reformowanego (kalwińskiego).

W 1771 wraz z bratem Stefanem Kazimierzem wstąpił do korpusu kadetów w Warszawie, gdzie przebywał do 1775[2]. W 1781 został członkiem loży masońskiej Dobry Pasterz[3]. W 1784 mianowany generałem inspektorem wojska litewskiego oraz starostą wołkowyskim[4]. Był oficerem wojska francuskiego, następnie podpułkownikiem i pułkownikiem 5. regimentu piechoty litewskiej (1789). Poseł na sejm 1784 roku oraz na Sejm Czteroletni. 2 maja 1791 roku podpisał asekurację, w której zobowiązał się do popierania projektu Ustawy Rządowej[5]. Był członkiem Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej[4]. Był posłem na Sejm Czteroletni w 1788 roku z powiatu wołkowyskiego[6]. W 1789 otrzymał Order Świętego Stanisława[1]. Walczył w stopniu generała w wojnie polsko-rosyjskiej 1792 dowodząc 3. regimentem pieszym litewskim. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari[7].

W powstaniu kościuszkowskim otrzymał 16 maja 1794 patent generała lejtnanta. Dowodził 5. regimentem litewskim, a następnie dywizją litewską (jedną z trzech istniejących). 26 czerwca wziął udział w przegranej bitwie pod Sołami. Do 30 czerwca jego zgrupowanie znajdowało się w korpusie gen. Antoniego Chlewińskiego, później połączył się wraz z Chlewińskim z Dywizją Karola Sierakowskiego. 5 sierpnia objął samodzielne dowództwo dywizji na Polesiu. Na początku sierpnia 1794 był tymczasowym dowódcą obrony Wilna, a po upadku powstania na Litwie organizował armię litewską w okolicach Bielska. Następnie dowodził dywizją w ramach korpusu Mokronowskiego. Zginął prawdopodobnie 4 listopada 1794 w czasie rosyjskiego szturmu Pragi[8], jednak według informacji króla polskiego Stanisława Augusta Poniatowskiego, 8 marca 1795 złożył przysięgę wierności Nikołajowi Repninowi[4].

Z małżeństwa z Ludwiką z Tyzenhauzów nie pozostawił potomstwa[9]. Jego brat Jerzy Franciszek także był generałem powstania kościuszkowskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c A. Boniecki, Herbarz polski. T. 7: Grabowscy - Hulkiewiczowie, Warszawa 1904, s. 10.
  2. S. Herbst, Grabowski Paweł, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom IX, Wrocław-Warszawa-Kraków 1960-1961, s. 506.
  3. S. Herbst, Grabowski Paweł, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom IX, Wrocław-Warszawa-Kraków 1960-1961, s. 506–507.
  4. a b c S. Herbst, Grabowski Paweł, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom IX, Wrocław-Warszawa-Kraków 1960-1961, s. 507.
  5. Bronisław Dembiński, W przededniu 3-maja 1791 roku, w: Tygodnik Ilustrowany, nr 1 13 stycznia 1906 roku, s. 10.
  6. Kalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792. ..., Warszawa 1791, s. 326.
  7. Krzysztof Filipow, Order Virtuti Militari 1792-1945, Warszawa 1990, s. 18.
  8. A. Boniecki, Herbarz polski. T. 7: Grabowscy - Hulkiewiczowie, Warszawa 1904, s. 11.
  9. A. Boniecki, Herbarz polski. T. 7: Grabowscy - Hulkiewiczowie, Warszawa 1904, s. 10–11.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]