Paweł Grabowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy generała. Zobacz też: Paweł Grabowski (ujednoznacznienie).
Paweł Grabowski
Ilustracja
mal. Jan Chrzciciel Lampi (starszy), 1790
Herb
Oksza
Rodzina Grabowscy
Data urodzenia 1759
Data i miejsce śmierci 4 listopada 1794(?)
Warszawa
Ojciec Jan Jerzy Grabowski
Matka Joanna Gruszczyńska
Żona

Ludwika Tyzenhauz

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Virtuti Militari

Paweł Grabowski herbu Oksza (ur. 1759, zm. 4 listopada 1794? w Warszawie) – generał wojsk polskich, generał-komendant wojsk litewskich[1], starosta wołkowyski.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Jana Jerzego, i Joanny z Gruszczyńskich, generała wojsk koronnych i jazdy litewskiej[1]. Oboje rodzice byli wyznania ewangelicko-reformowanego (kalwińskiego).

W 1771 wraz z bratem Stefanem Kazimierzem wstąpił do korpusu kadetów w Warszawie, gdzie przebywał do 1775[2]. W 1781 został członkiem loży masońskiej Dobry Pasterz[3]. W 1784 mianowany generałem inspektorem wojska litewskiego oraz starostą wołkowyskim[4]. Był oficerem wojska francuskiego, następnie podpułkownikiem i pułkownikiem 5. regimentu piechoty litewskiej (1789). Poseł na sejm 1784 roku oraz na Sejm Czteroletni. 2 maja 1791 roku podpisał asekurację, w której zobowiązał się do popierania projektu Ustawy Rządowej[5]. Był członkiem Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej[4]. Był posłem na Sejm Czteroletni w 1788 roku z powiatu wołkowyskiego[6]. W 1789 otrzymał Order Świętego Stanisława[1]. Walczył w stopniu generała w wojnie polsko-rosyjskiej 1792 dowodząc 3. regimentem pieszym litewskim. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari[7].

W powstaniu kościuszkowskim otrzymał 16 maja 1794 patent generała lejtnanta. Dowodził 5. regimentem litewskim, a następnie dywizją litewską (jedną z trzech istniejących). 26 czerwca wziął udział w przegranej bitwie pod Sołami. Do 30 czerwca jego zgrupowanie znajdowało się w korpusie gen. Antoniego Chlewińskiego, później połączył się wraz z Chlewińskim z Dywizją Karola Sierakowskiego. 5 sierpnia objął samodzielne dowództwo dywizji na Polesiu. Na początku sierpnia 1794 był tymczasowym dowódcą obrony Wilna, a po upadku powstania na Litwie organizował armię litewską w okolicach Bielska. Następnie dowodził dywizją w ramach korpusu Mokronowskiego. Zginął prawdopodobnie 4 listopada 1794 w czasie rosyjskiego szturmu Pragi[8], jednak według informacji króla polskiego Stanisława Augusta Poniatowskiego, 8 marca 1795 złożył przysięgę wierności Nikołajowi Repninowi[4].

Z małżeństwa z Ludwiką z Tyzenhauzów nie pozostawił potomstwa[9]. Jego brat Jerzy Franciszek także był generałem powstania kościuszkowskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c A. Boniecki, Herbarz polski. T. 7: Grabowscy - Hulkiewiczowie, Warszawa 1904, s. 10.
  2. S. Herbst, Grabowski Paweł, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom IX, Wrocław-Warszawa-Kraków 1960-1961, s. 506.
  3. S. Herbst, Grabowski Paweł, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom IX, Wrocław-Warszawa-Kraków 1960-1961, s. 506–507.
  4. a b c S. Herbst, Grabowski Paweł, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom IX, Wrocław-Warszawa-Kraków 1960-1961, s. 507.
  5. Bronisław Dembiński, W przededniu 3-maja 1791 roku, w: Tygodnik Ilustrowany, nr 1 13 stycznia 1906 roku, s. 10.
  6. Kalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792. ..., Warszawa 1791, s. 326.
  7. Krzysztof Filipow, Order Virtuti Militari 1792-1945, Warszawa 1990, s. 18.
  8. A. Boniecki, Herbarz polski. T. 7: Grabowscy - Hulkiewiczowie, Warszawa 1904, s. 11.
  9. A. Boniecki, Herbarz polski. T. 7: Grabowscy - Hulkiewiczowie, Warszawa 1904, s. 10–11.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]