Paweł Karadziordziewić

Paweł II Karadziordziewić

Paweł II Karadziordziewić w 1935
Regent Jugosławii
Okres	od 1934 do 1941
Poprzednik	Aleksander I Karadziordziewić (jako król)
Następca	Piotr II Karadziordziewić (jako król)
Dane biograficzne
Dynastia	Karadziordziewiciów
Data i miejsce urodzenia	27 kwietnia 1893 Petersburg
Data i miejsce śmierci	14 września 1976 Paryż
Miejsce spoczynku	Cmentarz Bois-de-Vaux w Lozannie (dawniej) Mauzoleum Karadziordziewiciów w Topoli (obecnie)
Ojciec	Arsen Karadziordziewić
Matka	Aurora Demidow
Żona	Olga Glücksburg
Odznaczenia

Sztandar regenta Pawła

Regent Paweł i Adolf Hitler, 1939

Paweł Karadziordziewić (cyr. Павле Карађорђевић, ur. 15 kwietnia^?/27 kwietnia 1893 w Petersburgu, zm. 14 września 1976 w Paryżu) – książę z dynastii Karadziordziewiciów, regent Jugosławii w latach 1934–1941 na czas małoletniości króla Piotra II, po zabójstwie jego ojca Aleksandra I.

Życiorys

Był synem księcia Arsena Karadziordziewića – brata króla Piotra I – oraz stryjecznym bratem Jerzego Karadziordziewicia i Aleksandra I Karadziordziewicia. Po kądzieli był synem rosyjskiej księżniczki Awrory z domu Demidowów.

Kształcił się w Genewie i Belgradzie, a w 1910 roku przeniósł się do Wielkiej Brytanii, gdzie studiował na Uniwersytecie Oksfordzkim. Jego studia zostały jednak przerwane przez służbę wojskową w czasie wojen bałkańskich i I wojny światowej, a dyplom uczelni wyższej uzyskał dopiero w 1921 roku. Do 1924 roku mieszkał w Londynie i tylko czasami odwiedzał Jugosławię.

Jego elegancja, umiłowanie sztuki, rozległa wiedza i interesujący wygląd podbiły serce księżniczki Olgi, córki greckiego księcia Mikołaja i wielkiej księżnej rosyjskiej Heleny. Ślub pary odbył się 22 października 1923 roku. Doczekali się trójki dzieci: Aleksandra Karadziordziewicia (1924–2016), Mikołaja Karadziordziewicia (1928–1954) i Elżbiety Karadziordziewić.

Istnieją przesłanki pozwalające sądzić, że kuzyn Pawła, król Aleksander, miał zamiar powierzyć mu urząd wicekróla w Zagrzebiu, aby w jego imieniu sprawował władzę nad Chorwatami. Aleksander lubił towarzystwo Pawła, uważając go za dowcipnego rozmówcę o „szerokim spojrzeniu” i „chłodnym umyśle”. Król uznał jednak, że Paweł zbyt życzliwie odnosił się do dążeń niepodległościowych Chorwatów i ostatecznie nie przyznał mu tego urzędu, ku wielkiemu rozczarowaniu Pawła.

9 października 1934 roku, po zamordowaniu króla Aleksandra przez chorwackich nacjonalistów, ze względu na małoletniość następcy tronu, Piotra, książę Paweł został ogłoszony regentem Jugosławii. W obliczu ciągle rosnącego zagrożenia ze strony III Rzeszy próbował prowadzić politykę neutralności, związać się z Francją, by uniemożliwić ekspansję Niemiec na Bałkanach, a jednocześnie popierał próby porozumienia z III Rzeszą i ugodę rządu w Belgradzie z Chorwatami. 25 marca 1941 w Berlinie podpisał w imieniu Królestwa Jugosławii przystąpienie państwa do Paktu Trzech.

Po zamachu stanu, zorganizowanym z poparciem Wielkiej Brytanii 27 marca 1941 roku przez gen. Dušana Simovicia udał się na emigrację. Władzę objął 17-letni wówczas król Piotr II. 6 kwietnia 1941 roku III Rzesza wraz z sojusznikami dokonała agresji na Jugosławię.

Od wyjazdu z Jugosławii, razem z żoną i trojgiem dzieci Paweł przebywał na wygnaniu w brytyjskiej kolonii Kenii, gdzie rodzina żyła w areszcie domowym jako domniemani zwolennicy nazistowskich Niemiec aż do 1944 roku, kiedy to otrzymali zgodę na wyjazd i azyl polityczny w Johannesburgu w ZPA. W 1949 roku postanowili przenieść się do Paryża. Z posiadanego przed wojną majątku Pawłowi udało się ocalić część swojej kolekcji dzieł sztuki. Zachowane obrazy i rzeźby stały się ozdobą jego nowej paryskiej rezydencji.

W 1954 roku w wypadku samochodowym w Wielkiej Brytanii zginął drugi syn Pawła, Mikołaj. Najstarszy syn ożenił się z księżniczką Marią-Pią Sabaudzką, córką króla Włoch Humberta II. Jego wnuczką (córką Elżbiety) jest amerykańska aktorka Catherine Oxenberg.

Książę Paweł Karadziordziewić zmarł w Paryżu 14 września 1976 roku i został pochowany na cmentarzu Bois-de-Vaux w Lozannie w Szwajcarii. Został zrehabilitowany przez serbski sąd w 2011 roku, a 6 października 2012 roku jego szczątki wraz z żoną Olgą i synem Mikołajem zostały przeniesione do w Mauzoleum Karadziordziewiciów w Topoli.

Ordery i odznaczenia

• Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Jerzego Czarnego
• Krzyż Wielki serbskiego Orderu Orła Białego (1903)
• Krzyż Wielki Orderu Korony Jugosłowiańskiej
• Krzyż Wielki Orderu Świętego Sawy
• Medal na Pamiątkę Koronacji Króla Piotra I
• Medal Pamiątkowy Kampanii Albańskiej 1920
• Medal Serbskiego Czerwonego Krzyża
• Wielki Łańcuch Orderu Karola I
• Order Podwiązki
• Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego
• Order Świętego Jana Jerozolimskiego
• Order Słonia
• Krzyż Wielki Legii Honorowej
• Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela
• Order Świętych Jerzego i Konstantyna
• Krzyż Wielki Orderu Jerzego I
• Krzyż Wielki Orderu Annuncjaty
• Order Świętych Maurycego i Łazarza
• Krzyż Wielki Order Korony Włoch
• Łańcuch Orderu Lwa Białego
• polski Order Orła Białego (1936)
• Krzyż Wielki ze Świętą Koroną na Łańcuchu Orderu Zasługi (1940)
• Krzyż Wielki z Diamentami Orderu Świętego Aleksandra

Bibliografia

• Prince Pavle Karadordević. W: Srdja Trifković: The Serbs and Their Leaders in the Twentieth Century. Peter Radan, Aleksandar Pavkovic (red.). London: Routledge, 1997, s. 158–202. ISBN 978-1-85521-891-8. (ang.).