Paweł Smolikowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czcigodny Sługa Boży
Paweł Smolikowski CR

Paweł Klemens Smolikowski
prezbiter, generał, archimandryta
doktor teologii
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 4 lutego 1849
Twer
Data i miejsce śmierci 11 września 1926
Kraków
Czczony przez Kościół katolicki
Herb
Generał Zgromadzenia Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa
Okres sprawowania 1895–1905
Rektor Papieskiego Kolegium Polskiego w Rzymie
Okres sprawowania 1892–1915,
1918–1920
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja Zgromadzenie Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa (Zmartwychwstańcy)
Śluby zakonne 5 marca 1873
Diakonat 14 kwietnia 1873
Prezbiterat 15 kwietnia 1873
Miejsce spoczynku Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Krakowie,
ul. Łobzowska 10
Tytuł naukowy doktor teologii
Rodzice Seweryn Karol Smolikowski,
Melania z d. Komajewska
Krewni i powinowaci Seweryn Smolikowski (brat),

Paweł Klemens Smolikowski (herbu Prus[1]; ur. 4 lutego 1849 w Twerze, w Rosji, zm. 11 września 1926 w Krakowie) – polski ksiądz, misjonarz, historyk, filozof, pisarz, ascetyk, doktor teologii, generał zakonu Zgromadzenia Zmartwychwstańców, rektor Papieskiego Kolegium Polskiego w Rzymie, archimandryta bułgarski oraz Czcigodny Sługa Boży Kościoła katolickiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Paweł Smolikowski był synem Seweryna Karola herbu Prus[1] i Melanii z domu Komajewskiej herbu Trąby[1][2]. Ojciec jego był magistrem nauk matematycznych, który to tytuł uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim, następnie w Petersburgu został inżynierem, a potem został wcielony do Armii Rosyjskiej do Korpusu Inżynierów[2]. Podczas Powstania listopadowego zasłużył się przy obronie fortecy Modlin, za co spędził 30 lat na zesłaniu w Rosji[3]. Dosłużył się stopnia pułkownika, po czym w stanie spoczynku został generałem[2]. Jego matka natomiast była córką generała żandarmerii i baronówny z domu Stahel. Dwie jej siostry, a jego ciotki wybrały również drogę życia konsekrowanego, służąc Bogu w lwowskim klasztorze Sióstr Sacré-Cœur[2].

Został ochrzczony 13 marca 1849 w rzymskokatolickim kościele drugiej prefektury wojskowej w Twerze jako Paweł, Klemens[2]. Wychowany został w surowych warunkach wojskowej dyscypliny. Początkowo kształcił się w domu, mając zamiłowanie do języków obcych (opanował język: rosyjski, niemiecki, angielski, francuski, a następnie później w gimnazjum warszawskim również i łacinę)[2]. Po przeprowadzce rodziny do Warszawy rozpoczął regularną naukę szkolną. W lecie 1866 ukończył VII klasę gimnazjum, po czym idąc za głosem powołania 15 września tegoż roku wstąpił do Seminarium Duchownego w Warszawie[2]. Po pierwszym roku, odbywszy rekolekcje pod okiem ks. Zygmunta Goliana, 10 lipca 1867 został skierowany na studia do Rzymu, gdzie zamieszkał w Kolegium Polskim przy ul. Via Salara Vecchia 50[2]. Tutaj podjął decyzję o wyborze drogi zakonnej wstępując do Zgromadzenia Zmartwychwstańców[2]. Mistrzem nowicjatu był wówczas generał zakonu o. Hieronim Kajsiewicz CR[4]. Dyplom Bakalaureatu z teologii otrzymał 10 listopada 1871, a 5 marca 1873 na ręce o. Piotra Semenenki CR złożył śluby wieczyste[4]. Następnie, 13 kwietnia 1873 w Święto Zmartwychwstania otrzymał święcenia subdiakonatu, a w drugi dzień Świąt święcenia diakonatu (14 kwietnia), po czym następnego dnia (15 kwietnia) święcenia prezbiteratu w Kolegium Greckim w Rzymie, w obrządku greckokatolickim[4].

Po święceniach kapłańskich został przydzielony do nowicjatu przy sanktuarium maryjnym Zgromadzenia w Mentorelli, będąc asystentem mistrza nowicjatu o. Juliana Felińskiego CR[4]. 6 sierpnia 1873 uzyskał stopień doktora nauk teologicznych[4]. Po otrzymaniu 19 sierpnia 1874 przez papieża Piusa IX na audiencji prywatnej apostolskiego błogosławieństwa udał się następnie na misje do Bułgarii, do Adrianopola[5]. Tutaj podjął pracę nauczyciela języków: łacińskiego, niemieckiego i staro-cerkiewno-słowiańskiego w miejscowej szkole, będąc jednocześnie duszpasterzem młodzieży[5]. Wprowadził on wspólne nawiedzenie Najświętszego Sakramentu w kaplicy z odśpiewaniem po słowiańsku Psalmu 127 (Ps 127, 1)[5]. Ponadto w 1876 przetłumaczył na język słowiański Litanię do Najświętszego Serca Pana Jezusa, którą wspólnie śpiewano w czerwcu[5]. Wprowadził w internacie dla młodzieży wychowanie według tzw. „metody obecności”, opartej na bezpośrednim współdziałaniu i czynnej pomocy będąc bezpośrednio z nimi[6]. W internacie powstało Bractwo Matki Bożej od Powołania, założone latem 1878 przez dwóch jego podopiecznych, którego celem było uformowanie kandydatów do życia konsekrowanego[6]. Następnie w roku szkolnym 1880/1881 założył on w internacie Kółko Świętych Cyryla i Metodego, którego celem było przygotowanie chłopców w duchu chrześcijańskiej nauki społecznej[7].

Ojciec Paweł Smolikowski pracował również w Seminarium Duchownym w Adrianopolu, w którym wykładał filozofię oraz język grecki i łaciński, a następnie teologię, a potem prawo kanoniczne i liturgikę[7]. Uczestniczył w obchodach (w lipcu 1881) rocznicy tysiąclecia nawrócenia na Unię z Rzymem Słowiańszczyzny południowej, które odbyły się w Rzymie[7]. 15 kwietnia 1882 na skutek poważnej choroby spowodowanej nadmiarem pracy w Adrianopolu wyjechał do Rzymu, następnie do Mentorelli, po czym został skierowany do Lwowa do pracy z młodzieżą, gdzie został przełożonym internatu oraz domu zakonnego[8]. W internacie prowadził podobne metody wychowawcze jakie stosował w Adrianopolu, a ponadto założył Bractwo Najświętszego Sakramentu i założył czasopismo „Zwanie” (pol. Powołanie), redagowane w języku ruskim o charakterze duszpasterskim[9]. W 1887 brał udział w kapitule generalnej Zgromadzenia, po której został nominowany na przełożonego domu zakonnego w Krakowie i jednocześnie na mistrza nowicjatu[10]. W 1891 został skierowany do Rzymu, gdzie objął funkcję mistrza nowicjatu[11]. Pracując w Rzymie, korzystając z dostępnych archiwów wydał w 1892 I tom „Historii Zgromadzenia”[11]. 22 października 1892 został rektorem Papieskiego Kolegium Polskiego w Rzymie[11]. W 1893 otrzymał nominację na konsultora Kongregacji Soboru[12]. Po śmierci 7 maja 1895 generała Zgromadzenia o. Waleriana Przewłockiego CR, został jednogłośnie wybrany przez kapitułę 16 czerwca tegoż roku jego następcą[12]. 26 września 1896 został mianowany podczas wizytowania Adrianopola, Archimandrytą bułgarskim obrządku wschodniego[13].

Jego staraniem powstała w 1987 placówka Zmartwychwstańców w Wiedniu przy kościele Świętego Krzyża[14]. 31 marca 1895 został powołany przez Sekretariat Stanu Stolicy Apostolskiej na konsultora Kongregacji Rozkrzewiania Wiary[15]. 5 marca 1902 Stolica Apostolska zatwierdziła przedłożoną przez niego Konstytucję Zgromadzenia ostatecznie zatwierdzającą Zmartwychwstańców[16], a następnie wystosowanym do niego pismem z 28 grudnia 1905 Akademii Arkadyjskiej w Rzymie, został mianowany jej członkiem[15].

Wobec trudności powstałych po zatwierdzeniu Konstytucji zakonnych w 1905 podjął decyzję o ustąpieniu z funkcji przełożonego generalnego, powracając do pracy w Papieskim Kolegium Polskim[17], po czym 29 maja 1916 został kapelanem Sióstr Zmartwychwstanek w Kętach[18]. Po czterech latach pracy ze zmartwychwstankami w Kętach powrócił do Rzymu do pracy w Papieskim Kolegium Polskim[19], a następnie 23 lipca 1921 został na własną prośbę zwolniony z funkcji rektora, zostając mistrzem nowicjatu w Krakowie[20], a potem w Radziwiłłowie pod Warszawą[21], prowadząc jednocześnie pracę rekolekcyjną w żeńskich zgromadzeniach zakonnych (m.in. zmartwychwstanek, niepokalanek czy nazaretanek)[22]. Był przyjacielem i spowiednikiem m.in. kard. Adama Stefana Sapiehy i abp Józefa Teodorowicza[3].

Był człowiekiem wielkiej pokory, o której tak się wyraził[3]:

Quote-alpha.png
Wiadomo nam w końcu, że bez pokory zbawić się nie można, że ona podstawą cnót wszelkich; że zresztą pokora to rzecz tak słuszna, tak odpowiednia naszemu stanowi, że nawet dobre wychowanie wymaga, aby się wyrażać o sobie pokornie.

Jako pierwszy w polskiej literaturze mistycznej omówił stopnie pośrednie zjednoczenia mistycznego, które przygotowują duszę do najwyższego miłosnego zjednoczenia z Bogiem (duchowe milczenie, upojenie miłosne, sen mistyczny, porywy miłosne i dotknięcie Boga)[3].

Z upływem czasu zaczął zapadać na zdrowiu[23]. Chorował często na zapalenie płuc[23]. 9 września 1926 został porażony paraliżem prawej strony ciała, a następnie stracił możliwość mówienia[24]. Zmarł 11 września około godziny 12:30 w obecności przybyłego abp Józefa Teodorowicza, który udzielił mu absolucji i błogosławieństwa relikwią Krzyża Świętego[24]. Został uroczyście pochowany w obecności metropolity krakowskiego Adama Stefana Sapiehy, 15 września na Cmentarzu Rakowickim w mogile Zgromadzenia przy licznym udziale wiernych i duchowieństwa[24]. 21 marca 1967 jego szczątki zostały ekshumowane i przeniesione do kruchty kościoła Zmartwychwstania Pańskiego w Krakowie przy ul. Łobzowskiej 10[25].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

W swoich pracach mówił o moralnej nędzy ludzi i konieczności codziennego współdziałania z Chrystusem. Pozostawił wiele dzieł i artykułów[26]:

  • Paweł Smolikowski: Listy o Wschodzie do redaktora pisma „Dobry Pasterz”. Lwów: Nakł. autora: w Księgarni Seyfartha i Czajkowskiego, 1883.
  • Paweł Smolikowski: Wezwanie Ducha Świętego we mszach wschodnich. Poznań: Red. Przeglądu Kościelnego, 1883.
  • Paweł Smolikowski: Kilka słów o obrządkach. Lwów: Nakładem Redakcyi „Dobrego Pasterza”, 1884.
  • Paweł Smolikowski: Katechizm sporny. Poznań: Nakładem Księgarni Katolickiej, 1884.
  • Paweł Smolikowski: Wspomnienia missyonarza bułgarskiego z wojny rosyjsko-tureckiej 1877-1878 r. Kraków: Drukarnia „Czasu”, 1885.
  • Paweł Smolikowski: Stowarzyszenie Opieki nad Internatem Ruskim XX. Zmartwychwstańców we Lwowie. Lwów: Nakładem Stowarzyszenia Opieki, 1888.
  • Paweł Smolikowski: Stowarzyszenie Opieki nad Zakładem Wychowaczym XX. Zmartwychwstańców we Lwowie. Lwów: Nakładem Stowarzyszenia Opieki, 1889.
  • Paweł Smolikowski: Miesiąc Maryi. Kraków: W druk. „Czasu” Fr. Kluczyckiego i Sp., 1892.
  • Paweł Smolikowski: Historya Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego. T. 1. Kraków: Księg. Spółki Wydawniczej Polskiej, 1892.
  • Paweł Smolikowski: Historya Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego. T. 2. Kraków: Księg. Spółki Wydawniczej Polskiej, 1893.
  • Paweł Smolikowski: Historya Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego. T. 3. Kraków: Księg. Spółki Wydawniczej Polskiej, 1895.
  • Paweł Smolikowski: Historya Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego. T. 4. Kraków: Księg. Spółki Wydawniczej Polskiej, 1896.
  • Paweł Smolikowski: Historya kolegium polskiego w Rzymie : podług źródeł rękopiśmiennych. Kraków: Księgarnia Spółki Wydawniczej Polskiej, 1896.
  • Paweł Smolikowski: Założenie misji ks. Zmartwychwstańców w Andryanopolu. Kraków: Drukarnia W. L. Anczyca, 1897.
  • Paweł Smolikowski: Stosunek Adama Mickiewicza do X. X. Zmartwychwstańców. Kraków: nakładem XX. Zmartwychwstańców, 1899.
  • Paweł Smolikowski: Paulina-Maria Jaricot założycielka żywego różańca. Chicago: Wydawnictwo Polskie, 1902.
  • Piotr Semenenko (wstęp Paweł Smolikowski): Ćwiczenia duchowne. Kraków: Nakładem XX. Zmartwychwstania Pańskiego, 1903.
  • Paweł Smolikowski: Miesiąc Najsłodszego Serca Jezusowego. Kraków: Nakładem XX. Zmartwychwstańców, 1904.
  • Paweł Smolikowski: Miesiąc czerwiec. Kraków: 1904.
  • Paweł Smolikowski: De philosophia excolenda ac perficienda patris Petri Semenenko. Rzym: Ex Typis Ephemerides Vera Roma, 1905. (łac.)
  • Paweł Smolikowski (juxta tradita Piotr Semenenko): De vita spirituali. Rzym: Typis Ephemeridis Vera Romana, 1905. (łac.)
  • Paweł Smolikowski: Krótki życiorys ks. H. Kajsiewicza, C.R. : współzałożyciela Zgromadzenia XX. Zmartwychwstańców. Chicago: Nakładem XX. Zmartwychwstańców, 1912.
  • Paweł Smolikowski: Przesłaniec modernizmu - Andrzej Towiański. Warszawa: Związek Katolicki, 1912.
  • Paweł Smolikowski: Najświętsza Panna Pompejańska. Kraków: Drukarnia „Prawda”, 1914.
  • Paweł Smolikowski: „Res sacra miser”: (szkic dramatyczny): rzecz dzieje się w Małopolsce w czasie wielkiej wojny.
  • Paweł Smolikowski: Założycielka żywego różańca: opowieść sceniczna w ośmiu odsłonach. Chicago: 1920.
  • Paweł Smolikowski: Ks. Piotr Semenenko jako filozof, teolog, asceta i mistyk. Chicago: Druk. „Narodu Polskiego”, 1921.
  • Paweł Smolikowski: Nowy miesiąc Maryi. Kraków: Nakł. Zgromadzenie Zmartwychwstania Pańskiego, 1924.
  • Paweł Smolikowski: Do Pana, by nas ratował: (wyciąg z Rozmyślań X. Smolikowskiego). Kraków: Nakład Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego, 1924.
  • Paweł Smolikowski: Rozmyślania wspólnie z Chrystusem Panem odbywane. Kraków: Nakładem Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego, 1924.
  • Paweł Smolikowski: Rozmyślania wspólnie z Chrystusem Panem odbywane. T. 2. Kraków: Nakładem Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego, 1924.
  • Paweł Smolikowski: Rozmyślania wspólnie z Chrystusem Panem odbywane. T. 3. Kraków: Nakładem Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego, 1924.
  • Paweł Smolikowski: Rekolekcye czyli ćwiczenia duchowne. Kraków: Nakł. Zgrom. Zmartwychwstania Pańskiego, 1924.
  • Paweł Smolikowski: Obudzenie się ducha religijnego wśród Polaków w XIX wieku. Kraków: Zgromadzenie Zmartwychwstania Pańskiego, 1925.
  • Paweł Smolikowski: Bóg w historji. T. 1. Kraków: Nakładem Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego, 1926.
  • Paweł Smolikowski: Bóg w historji. T. 2. Kraków: Nakładem Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego, 1926.
  • Paweł Smolikowski: Bóg w historji. T. 3. Kraków: Nakładem Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego, 1926.
  • Paweł Smolikowski: Dyrektorjum Zgromadzenia SS. Zmartwychwstania Pańskiego. Lwów: Drukarnia K. S. Jakubowskiego, 1932.
  • Paweł Smolikowski (zebrał Jerzy Mrówczyński): Korespondencja z o. Semenenką. Warszawa: 1989.
  • Paweł Smolikowski: Wykład Konstytucji. Kraków: Alleluja Wydawnictwo Zmartwychwstańców, 1996.
  • Paweł Smolikowski (zebr., oprac. i wstępem opatrzył Wojciech Mleczko, wprow. Janusz Mastalski): O wychowaniu: zbiór tekstów pedagogicznych. (PDF). Cz. 3. Kraków: Collegium Resurrectianum - Wyższe Seminarium Duchowne Polskiej Prowincji Zmartwychwstańców, 2010, seria: Książnica Zeszytów Historyczno-Teologicznych Collegium Resurrectianum. ISBN 978-83-60967-22-5.

Proces beatyfikacji[edytuj | edytuj kod]

Zgromadzenie Zmartwychwstańców przekonane o świątobliwości jego życia poczyniło starania w celu wyniesienia go na ołtarze. 10 stycznia 1966 o. Jerzy Mrówczyński CR został mianowany wicepostulatorem procesu beatyfikacyjnego[27], po czym 13 maja 1966 metropolita krakowski ks. abp Karol Wojtyła, późniejszy papież oraz święty dokonał uroczystego otwarcia procesu informacyjnego[28]. Wobec konieczności przesłuchania kilku świadków poza granicami Polski przeprowadzono stosowny proces rogatoryjny w Rzymie, który rozpoczął się 5 października 1967 przez kard. Angela Dell’Acqua, a zakończył 13 grudnia 1969[28]. Powołano komisję prawno-historyczną w celu oceny teologicznej jego życia i cnót[28]. 10 stycznia 1967 metropolita krakowski uroczyście otworzył drugą fazę procesu informacyjnego w celu przebadania jego pism, który został ostatecznie zamknięty 29 kwietnia 1969, po czym akta zostały przekazane Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych do Rzymu[29]. 17 maja 1991 Stolica Apostolska wydała dekret o ważności diecezjalnego postępowania beatyfikacyjnego[30]. Postulatorem procesu został początkowo o. Wiesław Śpiewak CR, a następnie od 2015 o. Andrzej Gieniusz CR[30]. W 1994 złożono tzw. Positio wymagane w procesie beatyfikacyjnym, po czym 14 września 2010 odbyło się posiedzenie konsultorów teologicznych[30].

18 grudnia 2017 papież Franciszek zatwierdził dekret o heroiczności jego cnót[31]. Odtąd przysługuje mu tytuł Czcigodnego Sługi Bożego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami (konstytucją apostolską Divinus perfectionis Magister) do beatyfikacji potrzebny jest cud za jego wstawiennictwem, który po rozpatrzeniu powinien być zaakceptowany przez Kongregację Spraw Kanonizacyjnych, a następnie zatwierdzony przez papieża[32].

Od początku kwietnia 1967 w krakowskim kościele Zmartwychwstańców odprawiane są msze święte (w każdą pierwszą sobotę miesiąca) w celu uproszenia łaski jego beatyfikacji[25]. Rok 1976 jako jubileuszowy od jego śmierci został w Prowincji Polskiej Zmartwychwstańców ogłoszony rokiem o. Pawła Smolikowskiego[25]. Z tej okazji została urządzona okolicznościowa wystawa przedstawiająca jego życie i działalność[25].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Marek Jerzy Minakowski: Paweł Klemens Smolikowski h. Prus (I). W: Wielka genealogia Minakowskiego [on-line]. sejm-wielki.pl. [dostęp 2016-06-30].
  2. a b c d e f g h i Mrówczyński 2001 ↓, s. 2.
  3. a b c d Wojciech Świątkiewicz: 11 IX 1926: Zmarł Paweł Smolikowski CR. W: „Idziemy” nr 36 (417) [on-line]. idziemy.pl, 2013-09-13. [dostęp 2016-06-30].
  4. a b c d e Mrówczyński 2001 ↓, s. 3.
  5. a b c d Mrówczyński 2001 ↓, s. 4.
  6. a b Mrówczyński 2001 ↓, s. 5.
  7. a b c Mrówczyński 2001 ↓, s. 6.
  8. Mrówczyński 2001 ↓, s. 7.
  9. Mrówczyński 2001 ↓, s. 10.
  10. Mrówczyński 2001 ↓, s. 11-12.
  11. a b c Mrówczyński 2001 ↓, s. 12.
  12. a b Mrówczyński 2001 ↓, s. 13.
  13. Mrówczyński 2001 ↓, s. 14.
  14. Mrówczyński 2001 ↓, s. 15.
  15. a b Mrówczyński 2001 ↓, s. 17.
  16. Mrówczyński 2001 ↓, s. 15-16.
  17. Mrówczyński 2001 ↓, s. 18-19.
  18. Mrówczyński 2001 ↓, s. 19-20.
  19. Mrówczyński 2001 ↓, s. 21.
  20. Mrówczyński 2001 ↓, s. 21-22.
  21. Mrówczyński 2001 ↓, s. 22.
  22. Mrówczyński 2001 ↓, s. 23.
  23. a b Mrówczyński 2001 ↓, s. 24.
  24. a b c Mrówczyński 2001 ↓, s. 25.
  25. a b c d Mrówczyński 2001 ↓, s. 28.
  26. Smolikowski, Paweł (1849-1926) (pol.). W: Katalog zbiorów polskich bibliotek naukowych NUKAT [on-line]. [dostęp 2018-03-10].
  27. Mrówczyński 2001 ↓, s. 26.
  28. a b c Mrówczyński 2001 ↓, s. 27.
  29. Mrówczyński 2001 ↓, s. 27-28.
  30. a b c ~1926~ (Paweł Klemens Smolikowski) (ang.). newsaints.faithweb.com. [dostęp 2016-06-30].
  31. Promulgazione di Decreti della Congregazione delle Cause dei Santi, 19.12.2017 (wł.). vatican.va, 2017-12-19. [dostęp 2017-11-19].
  32. ~ Process of Beatification and Canonization ~ (ang.). newsaints.faithweb.com. [dostęp 2018-03-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]