Paweł Smolikowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Paweł Smolikowski CR
Paweł Klemens Smolikowski
Prezbiter, Sługa Boży
Paweł Smolikowski CR
Herb Paweł Smolikowski CR
Data i miejsce urodzenia 4 lutego 1849
Twer
Data i miejsce śmierci 11 września 1926
Kraków
Generał Zgromadzenia Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa
Okres sprawowania 1895–1905
Rektor Papieskiego Kolegium Polskiego w Rzymie
Okres sprawowania 1892–1915,
1918–1920
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja Zgromadzenie Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa (Zmartwychwstańcy)
Śluby zakonne 5 marca 1873
Diakonat 14 kwietnia 1873
Prezbiterat 15 kwietnia 1873
Miejsce spoczynku Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Krakowie,
ul. Łobzowska 10
Tytuł naukowy doktor teologii
Rodzice Seweryn Karol Smolikowski,
Melania z d. Komajewska
Krewni i powinowaci Seweryn Smolikowski (brat),

Paweł Klemens Smolikowski (herbu Prus[1]; ur. 4 lutego 1849 w Twerze, w Rosji, zm. 11 września 1926 w Krakowie) – polski ksiądz, misjonarz, historyk, filozof, pisarz, ascetyk, doktor teologii, generał zakonu Zgromadzenia Zmartwychwstańców, rektor Papieskiego Kolegium Polskiego w Rzymie, archimandryta bułgarski oraz Sługa Boży Kościoła katolickiego.

Życiorys[edytuj]

Paweł Smolikowski był synem Seweryna Karola herbu Prus[1] i Melanii z domu Komajewskiej herbu Trąby[1][2]. Ojciec jego był magistrem nauk matematycznych, który to tytuł uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim, następnie w Petersburgu został inżynierem, a potem został wcielony do Armii Rosyjskiej do Korpusu Inżynierów[2]. Podczas Powstania listopadowego zasłużył się przy obronie fortecy Modlin, za co spędził 30 lat na zesłaniu w Rosji[3]. Dosłużył się stopnia pułkownika, po czym w stanie spoczynku został generałem[2]. Jego matka natomiast była córką generała żandarmerii i baronówny z domu Stahel. Dwie jej siostry, a jego ciotki wybrały również drogę życia konsekrowanego, służąc Bogu w lwowskim klasztorze Sióstr Sacré-Cœur[2].

Został ochrzczony 13 marca 1849 w rzymskokatolickim kościele drugiej prefektury wojskowej w Twerze jako Paweł, Klemens[2]. Wychowany został w surowych warunkach wojskowej dyscypliny. Początkowo kształcił się w domu, mając zamiłowanie do języków obcych (opanował język: rosyjski, niemiecki, angielski, francuski, a następnie później w gimnazjum warszawskim również i łacinę)[2]. Po przeprowadzce rodziny do Warszawy rozpoczął regularną naukę szkolną. W lecie 1866 ukończył VII klasę gimnazjum, po czym idąc za głosem powołania 15 września tegoż roku wstąpił do Seminarium Duchownego w Warszawie[2]. Po pierwszym roku, odbywszy rekolekcje pod okiem ks. Zygmunta Goliana, 10 lipca 1867 został skierowany na studia do Rzymu, gdzie zamieszkał w Kolegium Polskim przy ul. Via Salara Vecchia 50[2]. Tutaj podjął decyzję o wyborze drogi zakonnej wstępując do Zgromadzenia Zmartwychwstańców[2]. Mistrzem nowicjatu był wówczas generał zakonu o. Hieronim Kajsiewicz CR[4]. Dyplom Bakalaureatu z teologii otrzymał 10 listopada 1871, a 5 marca 1873 na ręce o. Piotra Semenenki CR złożył śluby wieczyste[4]. Następnie, 13 kwietnia 1873 w Święto Zmartwychwstania otrzymał święcenia subdiakonatu, a w drugi dzień Świąt święcenia diakonatu (14 kwietnia), po czym następnego dnia (15 kwietnia) święcenia prezbiteratu w Kolegium Greckim w Rzymie, w obrządku greckokatolickim[4].

Po święceniach kapłańskich został przydzielony do nowicjatu przy sanktuarium maryjnym Zgromadzenia w Mentorelli, będąc asystentem mistrza nowicjatu o. Juliana Felińskiego CR[4]. 6 sierpnia 1873 uzyskał stopień doktora nauk teologicznych[4]. Po otrzymaniu 19 sierpnia 1874 przez papieża Piusa IX na audiencji prywatnej apostolskiego błogosławieństwa udał się następnie na misje do Bułgarii, do Adrianopola[5]. Tutaj podjął pracę nauczyciela języków: łacińskiego, niemieckiego i staro-cerkiewno-słowiańskiego w miejscowej szkole, będąc jednocześnie duszpasterzem młodzieży[5]. Wprowadził on wspólne nawiedzenie Najświętszego Sakramentu w kaplicy z odśpiewaniem po słowiańsku Psalmu 127 (Ps 127, 1)[5]. Ponadto w 1876 przetłumaczył na język słowiański Litanię do Najświętszego Serca Pana Jezusa, którą wspólnie śpiewano w czerwcu[5]. Wprowadził w internacie dla młodzieży wychowanie według tzw. „metody obecności”, opartej na bezpośrednim współdziałaniu i czynnej pomocy będąc bezpośrednio z nimi[6]. W internacie powstało Bractwo Matki Bożej od Powołania, założone latem 1878 przez dwóch jego podopiecznych, którego celem było uformowanie kandydatów do życia konsekrowanego[6]. Następnie w roku szkolnym 1880/1881 założył on w internacie Kółko Świętych Cyryla i Metodego, którego celem było przygotowanie chłopców w duchu chrześcijańskiej nauki społecznej[7].

Ojciec Paweł Smolikowski pracował również w Seminarium Duchownym w Adrianopolu, w którym wykładał filozofię oraz język grecki i łaciński, a następnie teologię, a potem prawo kanoniczne i liturgikę[7]. Uczestniczył w obchodach (w lipcu 1881) rocznicy tysiąclecia nawrócenia na Unię z Rzymem Słowiańszczyzny południowej, które odbyły się w Rzymie[7]. 15 kwietnia 1882 na skutek poważnej choroby spowodowanej nadmiarem pracy w Adrianopolu wyjechał do Rzymu, następnie do Mentorelli, po czym został skierowany do Lwowa do pracy z młodzieżą, gdzie został przełożonym internatu oraz domu zakonnego[8]. W internacie prowadził podobne metody wychowawcze jakie stosował w Adrianopolu, a ponadto założył Bractwo Najświętszego Sakramentu i założył czasopismo „Zwanie” (pol. Powołanie), redagowane w języku ruskim o charakterze duszpasterskim[9]. W 1887 brał udział w kapitule generalnej Zgromadzenia, po której został nominowany na przełożonego domu zakonnego w Krakowie i jednocześnie na mistrza nowicjatu[10]. W 1891 został skierowany do Rzymu, gdzie objął funkcję mistrza nowicjatu[11]. Pracując w Rzymie, korzystając z dostępnych archiwów wydał w 1892 I tom „Historii Zgromadzenia”[11]. 22 października 1892 został rektorem Papieskiego Kolegium Polskiego w Rzymie[11]. W 1893 otrzymał nominację na konsultora Kongregacji Soboru[12]. Po śmierci 7 maja 1895 generała Zgromadzenia o. Waleriana Przewłockiego CR, został jednogłośnie wybrany przez kapitułę 16 czerwca tegoż roku jego następcą[12]. 26 września 1896 został mianowany podczas wizytowania Adrianopola, Archimandrytą bułgarskim obrządku wschodniego[13].

Jego staraniem powstała w 1987 placówka Zmartwychwstańców w Wiedniu przy kościele Świętego Krzyża[14]. 31 marca 1895 został powołany przez Sekretariat Stanu Stolicy Apostolskiej na konsultora Kongregacji Rozkrzewiania Wiary[15]. 5 marca 1902 Stolica Apostolska zatwierdziła przedłożoną przez niego Konstytucję Zgromadzenia ostatecznie zatwierdzającą Zmartwychwstańców[16], a następnie wystosowanym do niego pismem z 28 grudnia 1905 Akademii Arkadyjskiej w Rzymie, został mianowany jej członkiem[15].

Wobec trudności powstałych po zatwierdzeniu Konstytucji zakonnych w 1905 podjął decyzję o ustąpieniu z funkcji przełożonego generalnego, powracając do pracy w Papieskim Kolegium Polskim[17], po czym 29 maja 1916 został kapelanem Sióstr Zmartwychwstanek w Kętach[18]. Po czterech latach pracy ze zmartwychwstankami w Kętach powrócił do Rzymu do pracy w Papieskim Kolegium Polskim[19], a następnie 23 lipca 1921 został na własną prośbę zwolniony z funkcji rektora, zostając mistrzem nowicjatu w Krakowie[20], a potem w Radziwiłłowie pod Warszawą[21], prowadząc jednocześnie pracę rekolekcyjną w żeńskich zgromadzeniach zakonnych (m.in. zmartwychwstanek, niepokalanek czy nazaretanek)[22]. Był przyjacielem i spowiednikiem m.in. kard. Adama Stefana Sapiehy i abp Józefa Teodorowicza[3].

Był człowiekiem wielkiej pokory, o której tak się wyraził[3]:

Quote-alpha.png
Wiadomo nam w końcu, że bez pokory zbawić się nie można, że ona podstawą cnót wszelkich; że zresztą pokora to rzecz tak słuszna, tak odpowiednia naszemu stanowi, że nawet dobre wychowanie wymaga, aby się wyrażać o sobie pokornie.

Jako pierwszy w polskiej literaturze mistycznej omówił stopnie pośrednie zjednoczenia mistycznego, które przygotowują duszę do najwyższego miłosnego zjednoczenia z Bogiem (duchowe milczenie, upojenie miłosne, sen mistyczny, porywy miłosne i dotknięcie Boga)[3].

Z upływem czasu zaczął zapadać na zdrowiu[23]. Chorował często na zapalenie płuc[23]. 9 września 1926 został porażony paraliżem prawej strony ciała, a następnie stracił możliwość mówienia[24]. Zmarł 11 września około godziny 12:30 w obecności przybyłego abp Józefa Teodorowicza, który udzielił mu absolucji i błogosławieństwa relikwią Krzyża Świętego[24]. Został uroczyście pochowany w obecności metropolity krakowskiego Adama Stefana Sapiehy, 15 września na Cmentarzu Rakowickim w mogile Zgromadzenia przy licznym udziale wiernych i duchowieństwa[24]. 21 marca 1967 jego szczątki zostały ekshumowane i przeniesione do kruchty kościoła Zmartwychwstania Pańskiego w Krakowie przy ul. Łobzowskiej 10[25].

Publikacje[edytuj]

W swoich pracach mówił o moralnej nędzy ludzi i konieczności codziennego współdziałania z Chrystusem. Pozostawił ponad dwieście różnojęzycznych dzieł i artykułów.

  • BÓG W HISTORII, GUTENBERG-PRINT, 1995, ​ISBN 83-86381-15-9
  • Osiemnastotomowy rękopis przedstawiający dzieje zgromadzenia zmartwychwstańców do roku 1886
  • SEDES VACANS[26]
  • Katechizm sporny[27]

Proces beatyfikacji[edytuj]

Zgromadzenie Zmartwychwstańców przekonane o świątobliwości jego życia poczyniło starania w celu wyniesienia go na ołtarze. 10 stycznia 1966 o. Jerzy Mrówczyński CR został mianowany wicepostulatorem procesu beatyfikacyjnego[28], po czym 13 maja 1966 metropolita krakowski ks. abp Karol Wojtyła, późniejszy papież oraz święty dokonał uroczystego otwarcia procesu informacyjnego[29]. Wobec konieczności przesłuchania kilku świadków poza granicami Polski przeprowadzono stosowny proces rogatoryjny w Rzymie, który rozpoczął się 5 października 1967 przez kard. Angela Dell'Acqua, a zakończył 13 grudnia 1969[29]. Powołano komisję prawno-historyczną w celu oceny teologicznej jego życia i cnót[29]. 10 stycznia 1967 metropolita krakowski uroczyście otworzył drugą fazę procesu informacyjnego w celu przebadania jego pism, który został ostatecznie zamknięty 29 kwietnia 1969, po czym akta zostały przekazane Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych do Rzymu[30]. 17 maja 1991 Stolica Apostolska wydała dekret o ważności diecezjalnego postępowania beatyfikacyjnego[31]. Postulatorem procesu został o. Wiesław Śpiewak CR[31]. W 1994 złożono tzw. Positio wymagane w procesie beatyfikacyjnym, po czym 14 września 2010 odbyło się posiedzenie konsultorów teologicznych[31].

Od początku kwietnia 1967 w krakowskim kościele Zmartwychwstańców odprawiane są msze święte (w każdą pierwszą sobotę miesiąca) w celu uproszenia łaski jego beatyfikacji[25]. Rok 1976 jako jubileuszowy od jego śmierci został w Prowincji Polskiej Zmartwychwstańców ogłoszony rokiem o. Pawła Smolikowskiego[25]. Z tej okazji została urządzona okolicznościowa wystawa przedstawiająca jego życie i działalność[25].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Marek Jerzy Minakowski: Paweł Klemens Smolikowski h. Prus (I). W: Wielka genealogia Minakowskiego [on-line]. Sejm-wielki.pl. [dostęp 2016-06-30].
  2. a b c d e f g h i Mrówczyński 2001 ↓, s. 2.
  3. a b c d Wojciech Świątkiewicz: 11 IX 1926: Zmarł Paweł Smolikowski CR. W: „Idziemy” nr 36 (417) [on-line]. Idziemy.pl, 2013-09-13. [dostęp 2016-06-30].
  4. a b c d e Mrówczyński 2001 ↓, s. 3.
  5. a b c d Mrówczyński 2001 ↓, s. 4.
  6. a b Mrówczyński 2001 ↓, s. 5.
  7. a b c Mrówczyński 2001 ↓, s. 6.
  8. Mrówczyński 2001 ↓, s. 7.
  9. Mrówczyński 2001 ↓, s. 10.
  10. Mrówczyński 2001 ↓, s. 11-12.
  11. a b c Mrówczyński 2001 ↓, s. 12.
  12. a b Mrówczyński 2001 ↓, s. 13.
  13. Mrówczyński 2001 ↓, s. 14.
  14. Mrówczyński 2001 ↓, s. 15.
  15. a b Mrówczyński 2001 ↓, s. 17.
  16. Mrówczyński 2001 ↓, s. 15-16.
  17. Mrówczyński 2001 ↓, s. 18-19.
  18. Mrówczyński 2001 ↓, s. 19-20.
  19. Mrówczyński 2001 ↓, s. 21.
  20. Mrówczyński 2001 ↓, s. 21-22.
  21. Mrówczyński 2001 ↓, s. 22.
  22. Mrówczyński 2001 ↓, s. 23.
  23. a b Mrówczyński 2001 ↓, s. 24.
  24. a b c Mrówczyński 2001 ↓, s. 25.
  25. a b c d Mrówczyński 2001 ↓, s. 28.
  26. ks. Paweł Smolikowski CR: SEDES VACANS (250-251). Ultramontes.pl. [dostęp 2016-06-30].
  27. ks. Paweł Smolikowski CR: KATECHIZM SPORNY. Ultramontes.pl. [dostęp 2016-06-30].
  28. Mrówczyński 2001 ↓, s. 26.
  29. a b c Mrówczyński 2001 ↓, s. 27.
  30. Mrówczyński 2001 ↓, s. 27-28.
  31. a b c ~1926~ (Paweł Klemens Smolikowski) (ang.). Newsaints.faithweb.com. [dostęp 2016-06-30].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]