Pazurczak samotny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pazurczak samotny
Heteromirafra archeri[1]
Erard, 1975
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina skowronki
Rodzaj Heteromirafra
Gatunek pazurczak samotny
Synonimy

Heteromirafra sidamoensis Erard, 1975

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 CR pl.svg

Pazurczak samotny[3] (Heteromirafra archeri) – gatunek małego ptaka z rodziny skowronkowatych. Występuje endemicznie w południowej Etiopii. Krytycznie zagrożony wyginięciem.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

H. archeri i H. samoensis są traktowane jako jeden gatunek na podstawie morfologicznych, molekularnych i wokalnych dowodów przedstawionych w 2013 roku przez Spottiswoode'a i współpracowników oraz Alströma i współpracowników[4][5].

Znaczenie nazwy naukowej[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa Heteromirafra pochodzi od greckiego słowa heteros (inny) oraz od nazwy rodzajowej skowrońców - Mirafra. Nazwa gatunkowa archeri honoruje Sir Geoffrey'a Francisa Arche (1882-1964), brytyjskiego podróżnika, gubernatora Somali Brytyjskiego w latach 1919-1922, gubernatora generalnego Sudanu w latach 1924-1926[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi około 14 cm[7]. Długość skrzydła wynosi 86 mm, ogona 55,5 mm, dzioba 14 mm, tylnego pazura 16,1 mm zaś skoku 29 mm. W 1974 odnaleziono także samca, u którego dokonano pomiaru jąder (7 mm x 4 mm), jednak możliwe, że był to skowroniec cynamonowy (Mirafra rufocinnamomea) [8].

Pazurczaka samotnego cechuje ochronne, brązowo-płowo-żółtawe ubarwienie. Pióra na wierzchu głowy brązowe, nieco rudawe, na końcu czarne a następnie białe. Pokrywy uszne płowe, na końcu brązowawe. Brew jasna. Gardło białawe. Pierś jasna, pokryta czarnymi paseczkami. Spód ciała jasny bez wzorów. Pióra z wierzchu ciała i na pokrywach skrzydłowych brązowe z jasnym obrzeżeniem oddzielonym czarno od części brązowe, najbardziej uwidocznionym na pokrywach lotek. Lotki brązowe, rudawe. Sterówki brązowe. Dziób różowoszary.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Zasięg występowania szacowany na 52 km2 i obejmuje obszar w okolicach Negele Boran, w południowej Etiopii, w dawnej prowincji Sidamo. Spotykany na wysokości do 1450 m n.p.m. Środowisko życia stanowią obszary trawiaste[7].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Gniazdo, którego dotyczy opis, zostało odnalezione 13 czerwca 2007 r. Kształtem przypominało miseczkę, umieszczone było w płytkim zagłębieniu przy krzewie Solanum tettense. Budulec stanowiła sucha trawa. W gnieździe znajdowały się 3 jaja, oszacowano, że były złożone dwa dni temu. Jaja były białe, intensywnie brązowo (miejscami szaro) nakrapiane, szczególnie przy szerszym końcu. Wymiar wynosiły 20,8-21,5 x 15,2-15,3 mm. 21 czerwca po ponownym przybyciu do gniazda nie zastano jaj ani śladów skorupek. 17 czerwca 2008 roku odnaleziono gniazdo z trzema młodymi, w wieku 3-4 dni. 18 czerwca gniazdo padło ofiarą drapieżnika. Pozostałe po dorosłych pióra wysłano do Muzeum Historii Naturalnej w Tring[9].

Status, zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Według IUCN gatunek klasyfikowany jako krytycznie zagrożony wyginięciem (CR, Critically Endangered). Populacja szacowana jest na 90-266 dorosłych osobników. Środowisko w okolicach Negele zagrożone jest przez aktywność ludzką, w tym wprowadzanie akacji Acacia drepanolobium oraz pożary. Przypuszczano również, że działania w leżącej nieopodal strefie treningów wojskowycj niepokoją ptaki, lecz zostało to zaniechane w 2005 roku[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Heteromirafra archeri, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. BirdLife International 2012, Heteromirafra archeri [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016 [online], wersja 2015-4 [dostęp 2016-02-06] (ang.).
  3. P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Alaudidae Vigors, 1825 - skowronki - Larks (wersja: 2015-10-31). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-02-06].
  4. C.N. Spottiswoode, U. Olsson, M.S.L. Mills, C. Cohen, J.E. Francis, N. Toye, D. Hoddinott, A. Dagne, C. Wood, P.F. Donald, N.J. Collar, P. Alström. Rediscovery of a long-lost lark reveals the conspecificity of endangered Heteromirafra populations in the Horn of Africa. „Journal of Ornithology”. 154 (3), s. 813-825, 2013. DOI: 10.1007/s10336-013-0948-1 (ang.). 
  5. P. Alström, K.N. Barnes, U. Olsson, F.K. Barker, P. Bloomer, A.A. Khan, M.A. Qureshi, A. Gillaumet, P.-A. Crochet, P.G. Ryan. Multilocus phylogeny of the avian family Alaudidae (larks) reveals complex morphological evolution, non-monophyletic genera and hidden species diversity. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 69 (3), s. 1043-1056, 2013. DOI: 10.1016/j.ympev.2013.06.005 (ang.). 
  6. James A. Jobling: Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Christopher Helm Publishers Ltd, 2009. ISBN 1-4081-2501-3.
  7. a b c Liben Lark Heteromirafra sidamoensis. BirdLife International. [dostęp 11 sierpnia 2013].
  8. J. S. Ash & Storrs L. Olson. A second specimen of Mirafra (Heteromirafra) sidamoensis Erard. „Bulletin of British Ornithologists' Club”. 105 (4), 1985. 
  9. Nigel J. Collar, Yilma Dellelegn Abebe, Lincoln D. C. Fishpool, Merid N. Gabremichael, Claire N. Spottiswoode & Mengistu Wondafrash. Type locality, habitat, behaviour, voice, nest, eggs and plight of the Sidamo Lark Heteromirafra sidamoensis. „African Bird Club Bulletin”. 15, 2008.