Pełniący obowiązki prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maciej Rataj, zastępujący prezydenta RP w 1922 i 1926
Władysław Kowalski, zastępujący prezydenta RP w 1947
Bronisław Komorowski, wykonujący obowiązki prezydenta RP od 10 kwietnia do 8 lipca 2010
Bogdan Borusewicz, wykonujący obowiązki prezydenta RP 8 lipca 2010
Grzegorz Schetyna, wykonujący obowiązki prezydenta RP od 8 lipca do 6 sierpnia 2010

Pełniący obowiązki Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – osoba, która tymczasowo (łac. ad interim) wykonuje obowiązki Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, z przysługującymi mu prerogatywami, w razie gdy urząd prezydenta jest nieobsadzony lub kiedy urzędujący prezydent nie może sprawować swoich obowiązków.

II Rzeczpospolita (1918–1939)[edytuj]

Mała Konstytucja z 1919[edytuj]

Mała Konstytucja z 20 lutego 1919 – uchwała Sejmu Ustawodawczego z dnia 20 lutego 1919 r. w sprawie powierzenia Józefowi Piłsudskiemu dalszego sprawowania urzędu Naczelnika Państwa (Dz.U. z 1919 r. Nr 19, poz. 226) nie przewidywała tymczasowego wykonywania obowiązków głowy państwa przez inną osobę niż Józef Piłsudski.

Konstytucja marcowa z 1921[edytuj]

Ustawa z 17 marca 1921 – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1921 r. Nr 44, poz. 267) przewidywała zastępstwo Prezydenta Rzeczypospolitej. Konstytucja stanowiła, że jeżeli Prezydent Rzeczypospolitej nie mógł sprawować urzędu oraz w razie opróżnienia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej wskutek śmierci, zrzeczenia się lub innej przyczyny, zastępował go Marszałek Sejmu (art. 40). Jeżeli Prezydent Rzeczypospolitej przez trzy miesiące nie sprawował urzędu, Marszałek Sejmu był obowiązany zwołać niezwłocznie Sejm i poddać jego uchwale, czy urząd Prezydenta Rzeczypospolitej należy uznać za opróżniony. Uchwała uznająca urząd za opróżniony zapadała większością 3/5 głosów, przy obecności przynajmniej połowy ustawowej, to jest liczby głosów ustaloną ordynacją wyborczą.

Art. 51 Konstytucji marcowej z 1921 stanowił ponadto, że za zdradę kraju, pogwałcenie Konstytucji lub przestępstwa karne Prezydent Rzeczypospolitej mógł być pociągnięty do odpowiedzialności uchwałą przez Sejm, powziętą większością 3/5 głosów, przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Właściwym dla rozpatrzenia sprawy i wydania wyroku był Trybunał Stanu. Z chwilą postawienia w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu, Prezydent Rzeczypospolitej miał być zawieszony w urzędowaniu. W takim przypadku zastosowanie miałoby również zastępstwo Prezydenta przez Marszałka Sejmu.

Zasad tych nie zmieniła nowela sierpniowa – ustawa z 2 sierpnia 1926 zmieniająca i uzupełniająca Konstytucję Rzeczypospolitej z 17 marca 1921.

W oparciu o przepisy Konstytucji marcowej z 1921 dwukrotnie nastąpiło zastępstwo Prezydenta Rzeczypospolitej przez Marszałka Sejmu Macieja Rataja:

Rataj równolegle pełnił wtedy funkcję marszałka i tymczasowej głowy państwa.

Konstytucja kwietniowa z 1935[edytuj]

Ustawa Konstytucyjna (Rzeczypospolitej Polskiej) z 23 kwietnia 1935 (Dz.U. z 1935 r. Nr 30, poz. 227) przewidywała sprawowanie zastępczo funkcji Prezydenta oraz nową instytucję – w razie wojny – wyznaczenie następcy na wypadek opróżnienia urzędu Prezydenta.

Konstytucja kwietniowa z 1935 stanowiła, że czasie, gdy urząd Prezydenta Rzeczypospolitej jest opróżniony, funkcję Prezydenta sprawuje zastępczo Marszałek Senatu, a gdyby Senat był rozwiązany – Marszałek rozwiązanego Senatu. Korzystał on wówczas ze wszystkich uprawnień związanych z urzędem Prezydenta Rzeczypospolitej (art. 23). Opróżnienie urzędu mogło nastąpić w przypadku:

  • zgonu Prezydenta Rzeczypospolitej przed upływem siedmioletniego okresu urzędowania,
  • zrzeczenia się urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej,
  • gdy Prezydent Rzeczypospolitej nie mógł trwale sprawować urzędu – uchwałą połączonych Izb Ustawodawczych.

W oparciu o przepisy Konstytucji kwietniowej z 1935 żaden Marszałek Senatu nie sprawował zastępczo funkcji Prezydenta.

I. Ewentualni pełniący obowiązki[edytuj]

Okres Głowa państwa Ewentualny pełniący obowiązki
14 listopada 1918 – 11 grudnia 1922
Jozef Pilsudski.jpg
Józef Piłsudski
brak wskazania w konstytucji
11 grudnia 1922 – 16 grudnia 1922
Gabriel narutowicz.jpg
Gabriel Narutowicz
Rataj.jpg
Maciej Rataj
16 grudnia 1922 – 22 grudnia 1922
Rataj.jpg
Maciej Rataj
(pełniący obowiązki)
brak wskazania w konstytucji
22 grudnia 1922 – 14 maja 1926
Stanislaw Wojciechowski.jpg
Stanisław Wojciechowski
Rataj.jpg
Maciej Rataj
15 maja 1926 – 4 czerwca 1926
Rataj.jpg
Maciej Rataj
(pełniący obowiązki)
brak wskazania w konstytucji
4 czerwca 1926 – 26 marca 1928
Ignacy Moscicki.jpg
Ignacy Mościcki
Rataj.jpg
Maciej Rataj
27 marca 1928 – 8 grudnia 1930
Ignacy Moscicki.jpg
Ignacy Mościcki
Ignacy Daszynski01.jpg
Ignacy Daszyński
9 grudnia 1930 – 24 kwietnia 1935
Ignacy Moscicki.jpg
Ignacy Mościcki
Switalski K.jpg
Kazimierz Świtalski
24 kwietnia 1935 – 3 października 1935
Ignacy Moscicki.jpg
Ignacy Mościcki
Raczkiewicz W.jpg
Władysław Raczkiewicz
4 października 1935 – 27 listopada 1938
Ignacy Moscicki.jpg
Ignacy Mościcki
Aleksander Prystor.jpg
Aleksander Prystor
28 listopada 1938 – 30 września 1939
Ignacy Moscicki.jpg
Ignacy Mościcki
BoguslawMiedzinski.jpg
Bogusław Miedziński

Polski Rząd na Uchodźstwie (1939–1990)[edytuj]

Polski Rząd na Uchodźstwie funkcjonował w latach 1939-1990 w oparciu o Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej z 23 kwietnia 1935, która przewidywała w razie wojny wyznaczenie następcy na wypadek opróżnienia urzędu Prezydenta.

Zgodnie z art. 24 Konstytucji kwietniowej z 1935, w razie wojny, okres urzędowania Prezydenta Rzeczypospolitej przedłużał się do upływu trzech miesięcy od zawarcia pokoju. Prezydent Rzeczypospolitej osobnym aktem, ogłoszonym w gazecie rządowej, wyznaczał wówczas swego następcę na wypadek opróżnienia się urzędu przed zawarciem pokoju. W razie objęcia przez następcę urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej, okres jego urzędowania trwał do upływu trzech miesięcy od zawarcia pokoju. Na podstawie tego przepisu, po wybuchu II wojny światowej, wobec napaści III Rzeszy na Polskę, prezydent Ignacy Mościcki wyznaczył 1 września 1939 Edwarda Śmigłego-Rydza „na swego następcę na wypadek opróżnienia się urzędu przed zawarciem pokoju”[1]. Decyzja została odwołana 25 września 1939, w związku z internowaniem Rydza-Śmigłego w Rumunii. W konsekwencji, prezydent Mościcki wyznaczył 25 września 1939 Bolesława Wieniawę-Długoszowskiego[2], który jednak zrzekł się urzędu następcy prezydenta RP. Decyzja o wyznaczeniu następcy została odwołana 29 września 1939. Kolejną osobą wyznaczoną na następcę został Władysław Raczkiewicz[2], który w momencie złożenie przez Ignacego Mościckiego urzędu 30 września 1939, został Prezydentem Rzeczypospolitej[3]. W tym przypadku nie można jednak mówić o osobie pełniącej obowiązki Prezydenta Rzeczypospolitej, a o pełnoprawnym Prezydencie Rzeczypospolitej. Urząd Prezydenta Rzeczypospolitej na Uchodźstwie, w oparciu o art. 24 Konstytucji kwietniowej, pełnili po Władysławie Raczkiewiczu kolejno: August Zaleski, Stanisław Ostrowski, Edward Raczyński, Kazimierz Sabbat i Ryszard Kaczorowski, który po zaprzysiężeniu Lecha Wałęsy 22 grudnia 1990, przekazał mu swe uprawnienia, a rząd emigracyjny utworzył komisję likwidacyjną, która do 31 grudnia 1991 zakończyła działalność wszelkich emigracyjnych struktur władzy.

Okres Głowa państwa Następca na wypadek opróżnienia się urzędu
przed zawarciem pokoju
1 września 1939 – 24 września 1939
Ignacy Moscicki.jpg
Ignacy Mościcki
Edward Rydz-Smigly.jpg
Edward Śmigły-Rydz
25 września 1939 – 28 września 1939
Ignacy Moscicki.jpg
Ignacy Mościcki
Generał Wieniawa.jpg
Bolesław Wieniawa-Długoszowski
29 września 1939 – 30 września 1939
Ignacy Moscicki.jpg
Ignacy Mościcki
Władysław Raczkiewicz 1.jpg
Władysław Raczkiewicz
30 września 1939 – 16 października 1939
Władysław Raczkiewicz 1.jpg
Władysław Raczkiewicz
brak wyznaczonej osoby
16 października 1939 – 7 sierpnia 1944
Władysław Raczkiewicz 1.jpg
Władysław Raczkiewicz
Sosnkowski Kazimierz.jpg
Kazimierz Sosnkowski
7 sierpnia 1944 – 26 kwietnia 1947
Władysław Raczkiewicz 1.jpg
Władysław Raczkiewicz
Tomasz Arciszewski.jpg
Tomasz Arciszewski
26 kwietnia 1947 – 6 czerwca 1947
Władysław Raczkiewicz 1.jpg
Władysław Raczkiewicz
AZaleski.jpg
August Zaleski
9 czerwca 1947 – 10 sierpnia 1950
AZaleski.jpg
August Zaleski
Tadeusz Tomaszewski, członek Trybunału Stanu.JPG
Tadeusz Tomaszewski
10 sierpnia 1950 – 3 września 1954
AZaleski.jpg
August Zaleski
Wladyslaw Anders.jpg
Władysław Anders
3 września 1954 – 21 sierpnia 1959
AZaleski.jpg
August Zaleski
E Sapieha.jpg
Eustachy Sapieha
21 sierpnia 1959 – 24 lutego 1971
AZaleski.jpg
August Zaleski
Aleksander Zawisza
24 lutego 1971 – 7 kwietnia 1972
AZaleski.jpg
August Zaleski
Stanislaw Ostrowski.gif
Stanisław Ostrowski
7 kwietnia 1972 – 18 grudnia 1972
Stanislaw Ostrowski.gif
Stanisław Ostrowski
brak osoby wyznaczonej
18 grudnia 1972 – 8 kwietnia 1979
Stanislaw Ostrowski.gif
Stanisław Ostrowski
Edward Raczynski.jpg
Edward Raczyński
8 kwietnia 1979 – 5 lutego 1980
Edward Raczynski.jpg
Edward Raczyński
brak osoby wyznaczonej
5 lutego 1980 – 8 kwietnia 1986
Edward Raczynski.jpg
Edward Raczyński
Sabbat.jpg
Kazimierz Sabbat
8 kwietnia 1986 – 25 stycznia 1988
Sabbat.jpg
Kazimierz Sabbat
brak osoby wyznaczonej
25 stycznia 1988 – 19 lipca 1989
Sabbat.jpg
Kazimierz Sabbat
Ryszard Kaczorowski by Kubik.jpg
Ryszard Kaczorowski
19 lipca 1989 – 22 grudnia 1990
Ryszard Kaczorowski by Kubik.jpg
Ryszard Kaczorowski
nigdy nieujawniony[4]

Polska Ludowa / Polska Rzeczpospolita Ludowa (1944–1989)[edytuj]

Mała Konstytucja z 1947[edytuj]

Ustawa Konstytucyjna z dnia 19 lutego 1947 o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1947 r. Nr 18, poz. 71) stanowiła, że do sprawowania urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej stosuje się odpowiednio m.in. przepisy art. 40, 42 i 51 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 17 marca 1921 r. (Dz.U. z 1921 r. Nr 44, poz. 267). Przepisy te stanowiły, że jeżeli Prezydent Rzeczypospolitej nie mógłby sprawować urzędu, oraz w razie opróżnienia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej wskutek śmierci, zrzeczenia się lub innej przyczyny, zastępowałby go Marszałek Sejmu. Nie obowiązywał art. 41 stanowiący, że w razie opróżnienia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej Sejm i Senat łączą się natychmiast na zaproszenie Marszałka Sejmu i pod jego przewodnictwem z samego prawa w Zgromadzenie Narodowe celem wyboru Prezydenta. Gdyby Sejm był rozwiązany w chwili, gdy urząd Prezydenta Rzeczypospolitej jest opróżniony, Marszałek Sejmu zarządzi niezwłocznie nowe wybory do Sejmu i Senatu. W zamian tego przepisu, Mała Konstytucja z 1947 w art. 14 wprowadzała, że w razie opróżnienia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej, niezwłocznie wyboru Prezydenta dokona Sejm. W dniach 4-5 lutego 1947 funkcję głowy państwa sprawował Marszałek Sejmu Władysław Kowalski[potrzebny przypis][5].

II. Ewentualni pełniący obowiązki[edytuj]

Okres Głowa państwa Ewentualny pełniący obowiązki
20 listopada 1944 – 4 lutego 1947
PL Bolesław Bierut (1892-1956).jpg
Bolesław Bierut
brak wskazania
4 lutego 1947 – 5 lutego 1947
urząd opróżniony
Marszałek Sejmu Władysław Kowalski.jpg
Władysław Kowalski
pełniący obowiązki[potrzebny przypis]
5 lutego 1947 – 20 listopada 1952
PL Bolesław Bierut (1892-1956).jpg
Bolesław Bierut
Marszałek Sejmu Władysław Kowalski.jpg
Władysław Kowalski
20 listopada 1952
PL Bolesław Bierut (1892-1956).jpg
Bolesław Bierut
Jan Dembowski

Konstytucja PRL z 1952[edytuj]

Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 22 lipca 1952 r. (Dz.U. z 1952 r. Nr 33, poz. 232) znosiła urząd prezydenta. Jego rolę przejęła Rada Państwa (urząd istniejący już pod rządami Małej Konstytucji z 1947) – konstytucyjna kolegialna głowa państwa, na czele z Przewodniczącym Rady Państwa. W 1989 Radę Państwa zastąpiono urzędem Prezydenta PRL. Zgodnie z art. 32e Konstytucji, opróżnienie urzędu Prezydenta przed upływem kadencji mogło nastąpić wskutek:

  • śmierci,
  • zrzeczenia się z urzędu,
  • stwierdzenia nieważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej lub innych przyczyn nieobjęcia urzędu po wyborze,
  • uznania przez Zgromadzenie Narodowe trwałej niezdolności do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia, większością co najmniej trzech piątych głosów w obecności co najmniej połowy ogólnej liczby członków Zgromadzenia,
  • złożenia z urzędu orzeczeniem Trybunału Stanu.

Nowelizacja Konstytucji PRL z 7 kwietnia 1989 ustanowiła zastępstwo Prezydenta. W razie, gdyby urząd Prezydenta był opróżniony, do czasu objęcia urzędu przez nowego Prezydenta, a także gdyby Prezydent tymczasowo nie mógł sprawować urzędu, zastępowałby go Marszałek Sejmu, również po upływie kadencji Sejmu.

Art. 32d Konstytucji stanowił ponadto, że za naruszenie Konstytucji i ustaw oraz za przestępstwo Prezydent mógł być postawiony w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu. Postawienie Prezydenta w stan oskarżenia mogłoby nastąpić uchwałą Zgromadzenia Narodowego podjętą większością co najmniej dwu trzecich głosów ogólnej liczby członków Zgromadzenia. Z chwilą postawienia w stan oskarżenia Prezydent tymczasowo nie mógłby sprawować urzędu. W takim przypadku zastosowanie miałoby również zastępstwo Prezydenta przez Marszałka Sejmu.

W oparciu o przepisy tej Konstytucji żaden Marszałek Sejmu nie sprawował zastępczo urzędu Prezydenta.

Ewentualni pełniący obowiązki[edytuj]

Okres Głowa państwa Ewentualny pełniący obowiązki
19 lipca 1989 – 30 grudnia 1989
Wojciech jaruzelski 2006.jpg
Wojciech Jaruzelski
Mikołaj Kozakiewicz

III Rzeczpospolita (od 1989)[edytuj]

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lipca 1952 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 stycznia 1991 r.[edytuj]

Treść przepisów tej Konstytucji w zakresie zastępstwa Prezydenta nie wnosiła zmian. W oparciu o przepisy tej Konstytucji żaden Marszałek Sejmu nie sprawował zastępczo urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Mała Konstytucja z 1992[edytuj]

Ustawa Konstytucyjna z dnia 17 października 1992 o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz.U. z 1992 r. Nr 84, poz. 426) regulowała kwestię zastępstwa Prezydenta bardzo podobnie jak nowelizacja Konstytucji PRL z 7 kwietnia 1989 oraz Konstytucja RP z 1952 po nowelizacji Konstytucji PRL z 1989. Zgodnie z art. 49 opróżnienie urzędu Prezydenta przed upływem kadencji mogło nastąpić wskutek:

  • śmierci,
  • zrzeczenia się urzędu,
  • uznania przez Zgromadzenie Narodowe trwałej niezdolności do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia uchwałą podjętą większością co najmniej 2/3 głosów, w obecności co najmniej połowy ogólnej liczby członków Zgromadzenia Narodowego,
  • złożenia z urzędu orzeczeniem Trybunału Stanu.

Mała Konstytucja z 1992 stanowiła, że w razie, gdyby urząd Prezydenta był opróżniony – do czasu objęcia urzędu przez nowego Prezydenta, a także, gdy Prezydent tymczasowo nie mógłby sprawować urzędu, zastępowałby go Marszałek Sejmu, gdy zaś ten nie mógłby tych funkcji wykonywać – Marszałek Senatu.

Art. 50 Małej Konstytucji z 1992 stanowił ponadto, że Prezydent za naruszenie Konstytucji lub ustaw oraz za popełnienie przestępstwa mógł być pociągnięty do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu. Postawienie Prezydenta w stan oskarżenia mogło nastąpić uchwałą Zgromadzenia Narodowego, podjętą większością co najmniej 2/3 głosów ogólnej liczby członków Zgromadzenia Narodowego na wniosek co najmniej 1/4 ogólnej liczby członków Zgromadzenia. Z chwilą postawienia Prezydenta w stan oskarżenia sprawowanie przez niego urzędu uległo zawieszeniu. W takim przypadku zastosowanie miałoby również zastępstwo Prezydenta przez Marszałka Sejmu, gdy zaś ten nie mógłby tych funkcji wykonywać – Marszałka Senatu.

W oparciu o przepisy Małej Konstytucji z 1992 żaden Marszałek Sejmu, ani żaden Marszałek Senatu nie sprawował zastępczo urzędu Prezydenta, w związku z opróżnieniem urzędu Prezydenta przed upływem kadencji. Można doszukiwać się sprawowania zastępczo urzędu Prezydenta przez Marszałka Sejmu Józefa Zycha 23 grudnia 1995 – od momentu zakończenia sprawowania urzędu przez prezydenta Lecha Wałęsę z końcem 22 grudnia 1995, do zaprzysiężenia przed Zgromadzeniem Narodowym następnego dnia o godzinie 13 prezydenta elekta Aleksandra Kwaśniewskiego. Sytuacja ta wynikała z niespójnych przepisów Małej Konstytucji z 1992 i ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 września 1990. Mała Konstytucja z 1992 nie precyzowała kwestii sprawowania zastępczo urzędu Prezydenta po upływie kadencji, a objęcie urzędu przez Prezydenta wybranego przed upływem kadencji dotychczasowego Prezydenta, nastąpiło zgodnie z art. 30 Ustawy Konstytucyjnej następnego dnia po upływie kadencji urzędującego Prezydenta. Po nowelizacji ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, od 9 czerwca 2000 nowo wybrany prezydent składa przysięgę i obejmuje urząd w ostatnim dniu urzędowania ustępującego Prezydenta RP[6].

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 1997[edytuj]

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483) wprowadziła pojęcie tymczasowego przejęcia obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej. Zgodnie z art. 131, jeżeli Prezydent Rzeczypospolitej nie może przejściowo sprawować urzędu, zawiadamia o tym Marszałka Sejmu, który tymczasowo przejmuje obowiązki Prezydenta Rzeczypospolitej. Gdy Prezydent Rzeczypospolitej nie jest w stanie zawiadomić Marszałka Sejmu o niemożności sprawowania urzędu, wówczas o stwierdzeniu przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej rozstrzyga Trybunał Konstytucyjny na wniosek Marszałka Sejmu. W razie uznania przejściowej niemożności sprawowania urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Trybunał Konstytucyjny powierza Marszałkowi Sejmu tymczasowe wykonywanie obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej. Marszałek Sejmu tymczasowo, do czasu wyboru nowego Prezydenta Rzeczypospolitej, wykonuje obowiązki Prezydenta Rzeczypospolitej w razie:

  • śmierci Prezydenta Rzeczypospolitej,
  • zrzeczenia się urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej,
  • stwierdzenia nieważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej lub innych przyczyn nieobjęcia urzędu po wyborze,
  • uznania przez Zgromadzenie Narodowe trwałej niezdolności Prezydenta Rzeczypospolitej do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia, uchwałą podjętą większością co najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby członków Zgromadzenia Narodowego,
  • złożenia Prezydenta Rzeczypospolitej z urzędu orzeczeniem Trybunału Stanu.

Jeżeli Marszałek Sejmu nie może wykonywać obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej, obowiązki te przejmuje Marszałek Senatu. Zgodnie z art. 131 ust. 4 Konstytucji osoba wykonująca obowiązki Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nie może postanowić o skróceniu kadencji Sejmu.

Art. 145 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 stanowi ponadto, że Prezydent za naruszenie Konstytucji, ustaw lub za popełnienie przestępstwa może być pociągnięty do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu. Postawienie Prezydenta w stan oskarżenia może nastąpić uchwałą Zgromadzenia Narodowego, podjętą większością co najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby członków Zgromadzenia Narodowego na wniosek co najmniej 140 członków Zgromadzenia Narodowego. Z dniem podjęcia uchwały o postawieniu Prezydenta Rzeczypospolitej w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu sprawowanie urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej ulega zawieszeniu. W takim przypadku zastosowanie ma również tymczasowe przejęcie obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej przez Marszałka Sejmu, lub jeżeli Marszałek Sejmu nie może wykonywać obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej, przez Marszałka Senatu.

W wyniku śmierci prezydenta Lecha Kaczyńskiego w wypadku lotniczym 10 kwietnia 2010, w oparciu o przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z roku 1997, obowiązki Prezydenta Rzeczypospolitej sprawowali tymczasowo Marszałek Sejmu Bronisław Komorowski, a po jego wyborze na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej i rezygnacji z funkcji Marszałka Sejmu 8 lipca 2010 roku, Marszałek Senatu Bogdan Borusewicz. Następnie obowiązki prezydenta wykonywał nowy Marszałek Sejmu, Grzegorz Schetyna, aż do zaprzysiężenia nowego prezydenta Bronisława Komorowskiego.

III. Ewentualni pełniący obowiązki[edytuj]

Okres Prezydent RP Marszałek Sejmu Marszałek Senatu
31.12.1989 – 22.12.1990
Wojciech jaruzelski 2006.jpg
Wojciech Jaruzelski

Mikołaj Kozakiewicz
brak wskazania w konstytucji|
22.12.1990 – 24.11.1991
Lech Wałęsa prezydent RP.jpg
Lech Wałęsa
25.11.1991 – 7.12.1992
Wieslaw Chrzanowski.jpg
Wiesław Chrzanowski
8.12.1992 – 14.10.1993
August Chelkowski.jpg
August Chełkowski
14.10.1993 – 15.10.1993
Józef Oleksy.jpg
Józef Oleksy
15.10.1993 – 26.10.1993 wakat
26.10.1993 – 3.03.1995
Adam Struzik.JPG
Adam Struzik
3.03.1995 – 22.12.1995
Józef Zych Sejm 2015.JPG
Józef Zych
23.12.1995 – 19.10.1997
Aleksander Kwaśniewski 2003.jpg
Aleksander Kwaśniewski
20.10.1997 – 21.10.1997
Maciej Płażyński 2.jpg
Maciej Płażyński
wakat
21.10.1997 – 18.10.2001
Alicja Grzeskowiak-senat.jpg
Alicja Grześkowiak
18.10.2001 – 19.10.2001 wakat wakat
19.10.2001 – 20.10.2001
Marek Borowski Kancelaria Senatu 2015.jpg
Marek Borowski
20.10.2001 – 20.04.2004
Longin Pastusiak.jpg
Longin Pastusiak
20.04.2004 – 21.04.2004 wakat
21.04.2004 – 5.01.2005
Józef Oleksy.jpg
Józef Oleksy
5.01.2005 – 18.10.2005
Włodzimierz Cimoszewicz (senator).jpg
Włodzimierz Cimoszewicz
18.10.2005 – 20.10.2005 wakat wakat
20.10.2005 – 26.10.2005
Bogdan Borusewicz 02 Senate of Poland.jpg
Bogdan Borusewicz
26.10.2005 – 23.12.2005
Marek Jurek Sejm 2016.JPG
Marek Jurek
23.12.2005 – 27.04.2007
Lech Kaczyński.jpg
Lech Kaczyński
27.04.2007 – 4.11.2007
Ludwik Dorn Sejm 2014(cropped).JPG
Ludwik Dorn
4.11.2007 – 5.11.2007 wakat wakat
5.11.2007 – 10.04.2010
Bronisław Komorowski official cropped.jpg
Bronisław Komorowski
Bogdan Borusewicz 02 Senate of Poland.jpg
Bogdan Borusewicz
10.04.2010 – 8.07.2010 urząd opróżniony
Bronisław Komorowski official cropped.jpg
Bronisław Komorowski
(tymczasowo wykonujący obowiązki prezydenta)
w dniu 8.07.2010[i] wakat
Bogdan Borusewicz 02 Senate of Poland.jpg
Bogdan Borusewicz
(tymczasowo wykonujący obowiązki prezydenta)
8.07.2010 – 6.08.2010
Grzegorz Schetyna (cropped).jpg
Grzegorz Schetyna
(tymczasowo wykonujący obowiązki prezydenta)
Bogdan Borusewicz 02 Senate of Poland.jpg
Bogdan Borusewicz
6.08.2010 – 7.11.2011
Bronisław Komorowski (2).jpg
Bronisław Komorowski
Grzegorz Schetyna (cropped).jpg
Grzegorz Schetyna
7.11.2011 – 8.11.2011 wakat
8.11.2011 – 22.09.2014
JRKRUK 20130829 EWA KOPACZ BUSKO IMG 3148.jpg
Ewa Kopacz
22.09.2014 – 24.09.2014 wakat
24.09.2014 – 23.06.2015
Radosław Sikorski Kancelaria Senatu 2005.JPG
Radosław Sikorski
23.06.2015 – 25.06.2015 wakat
25.06.2015 – 6.08.2015
Małgorzata Kidawa-Błońska Sejm grudzień 2015.JPG
Małgorzata Kidawa-Błońska
6.08.2015 – 11.11.2015
Prezydent Andrzej Duda Zgromadzenie Narodowe w Poznaniu (cropped).jpg
Andrzej Duda
11.11.2015 – 12.11.2015 wakat wakat
od 12.11.2015
Marszałek Sejmu RP Marek Kuchciński.jpg
Marek Kuchciński
Stanisław Karczewski Kancelaria Senatu 2015.jpg
Stanisław Karczewski
  1. Od złożenia rezygnacji przez Bronisława Komorowskiego w godzinach porannych do wyboru nowego marszałka Sejmu wieczorem tego samego dnia.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 1 września 1939 r. o wyznaczeniu następcy Prezydenta Rzeczypospolitej (M.P. z 1939 r. Nr 202, poz. 489).
  2. a b Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 17 września 1939 r. o wyznaczeniu następcy Prezydenta Rzeczypospolitej.
  3. Protokół zaprzysiężenia Prezydenta Rzeczypospolitej Władysława Raczkiewicza.
  4. goniec.com – Misja została spełniona – Ryszard Kaczorowski, ostatni prezydent Polski na uchodźstwie (strona archiwalna).
  5. http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=10946 Min. Władysław Kowalski – Marszałkiem Sejmu Dziennik Polski 1947, nr 35 (5 II) = nr 719, s. 1.
  6. Ustawa o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej z 27 września 1990 w art. 8a ust. 2. Nowo wybrany Prezydent Rzeczypospolitej składa przysięgę wobec Zgromadzenia Narodowego w ostatnim dniu urzędowania ustępującego Prezydenta Rzeczypospolitej oraz w art. 8a ust. 3. Ustępujący Prezydent Rzeczypospolitej kończy urzędowanie z chwilą złożenia przysięgi przez nowo wybranego Prezydenta Rzeczypospolitej.