Pedro Paterno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pedro Paterno
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

27 lutego 1857
Manila

Data i miejsce śmierci

26 kwietnia 1911
Manila

Premier Filipin
Okres

od 7 maja 1899
do 13 listopada 1899

Poprzednik

Apolinario Mabini

Następca

Jorge B. Vargas

Odznaczenia
Krzyż Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania)

Pedro Alejandro Paterno y de Vera-Hidalgo (ur. 27 lutego 1857 w Manili, zm. 26 kwietnia 1911 tamże[1][2]) – filipiński polityk, pisarz, poeta i dramaturg.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wokół daty rocznej jego urodzenia w źródłach można natrafić na pewne niejasności. Niektóre mówią o 1857[3], inne o 1858[4]. Data dzienna (27 lutego)[5] natomiast nie wzbudza kontrowersji. Urodził się w Santa Cruz w Manili, jako potomek bogatej, prominentnej rodziny o chińskich korzeniach[6].

Uczęszczał do prestiżowego Ateneo w rodzinnym mieście[7]. Studiował filozofię i teologię na Uniwersytecie w Salamance[8], następnie zaś prawo na madryckim Uniwersytecie Complutense. Był zaangażowany w przybliżanie tematyki filipińskiej mieszkańcom współczesnej sobie Hiszpanii, między innymi w organizację madryckiej wystawy poświęconej archipelagowi (1887). Ceniony był za swoją bogatą twórczość literacką. Jego Sampaguitas y otras poesías varias (1880) czasem mylnie uznawany jest za pierwszą książkę poetycką w języku hiszpańskim pióra Filipińczyka, która zeszła z prasy drukarskiej. W 1885 opublikował Ninay: costumbres filipinas, pierwszą powieść w historii Filipin[9][10]. Wśród jego istotnych prac wymienia się również późniejszą Aurora social[11]. Pozostawił po sobie również szereg publikacji etnograficznych, które jednakże, ze względu na szereg zawartych w nich zmyśleń i wyolbrzymień, nie cieszą się szczególnie dobrą opinią. Próbował swoich sił także w teatrze, opublikował dramaty El mártir del Gólgota (1888) El último celaje (1890) oraz (jako pierwszy Filipińczyk) opery Alianza soñada (1902) i Magdapio (1903)[12].

W odróżnieniu od generalnie pozytywnie ocenianej spuścizny pisarskiej Paterny, jego aktywność polityczna do dziś jest przedmiotem kontrowersji. Często uważa się Paternę za pyszałka i koniunkturalistę, nierzadko również za zdrajcę[13][14]. Niemniej przyznaje się też, że odegrał znaczącą rolę w historii tak pierwszej republiki filipińskiej, jak i w początkach okupacji amerykańskiej, w zasadzie jako polityczny pragmatyk[15]. Pamiętany za swoją mediację między hiszpańskimi władzami kolonialnymi a filipińskimi rewolucjonistami i jej owoc, porozumienie z Biak-na-Bato (1897)[16][17]. Przewodniczył Kongresowi w Malolos (1898)[18][19], krótko piastował także funkcję premiera filipińskiego rządu rewolucyjnego (1899)[20]. W kwietniu 1901 został schwytany przez Amerykanów i uwięziony. Wolność odzyskał dopiero po złożeniu obietnicy lojalności wobec nowych władz. W kolejnych latach wchodził w skład parlamentu terytorium[21], był również wiceprzewodniczącym Partido Nacionalista. Stopniowo w pełni zaangażował się w kolaborację z Amerykanami, posuwając się nawet do produkcji proamerykańskiej propagandy (w tym Pagdating ni Taft, 1905). Opublikowane w 1907 tłumaczenie jednej ze swoich powieści na język angielski zadedykował Williamowi Taftowi[22].

Niezależnie od niekiedy monstrualnych rozmiarów swoich ambicji był w różnych okresach swojego życia uznawany raczej za bufona i ciekawostkę niż za rzeczywiście liczącego się gracza w walce o realną władzę. Jego przekonanie o książęcym pochodzeniu własnej rodziny czyniło z niego niekiedy obiekt zawoalowanych kpin, tak ze strony Hiszpanów, jak i Amerykanów. Za swoje wysiłki mediacyjne z 1897 żądał hiszpańskiego tytułu książęcego, miejsca w Senacie, a także znacznej sumy pieniędzy, zresztą bez najmniejszego skutku[23]. Jakiś czas później Taft określił Paternę mianem polityka ambitnego niczym szatan[24].

Jego żoną była pochodząca z hiszpańskiej Galicji Maria Luisa Piñeiro[25][26]. Zmarł w Manili, padając ofiarą cholery[27]. Pochowany został w stołecznym kościele San Agustin[28].

Odznaczony Krzyżem Orderu Izabeli Katolickiej (1893)[29]. W filipińskich filmach Heneral Luna z 2015 oraz Goyo: The Boy General (2018) w rolę Paterny wcielił się Leo Martinez[30][31]. Mimo nieco dwuznacznej roli, jaką w historii Filipin odegrał, uhonorowano go w ojczyźnie, chociażby nazywając jego imieniem ulice przynajmniej w kilku miastach[32].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. The Families of Old Santa Cruz, Manila (ang.). remembranceofthingsawry.wordpress.com. [dostęp 2020-11-12].
  2. Spencer C. Tucker: The Encyclopedia of the Spanish-American and Philippine-American Wars: A Political, Social, and Military History. 2009. ISBN 978-1851099511. (ang.)
  3. Pedro Paterno (ang.). philnatioher.wordpress.com. [dostęp 2020-11-11].
  4. From Self-Orientalization to Revolutionary PatriotismPaterno’s Subversive Discourse Hidden in Romances (ang.). researchgate.net. s. 164. [dostęp 2020-11-12].
  5. Pedro Paterno (ang.). philippinestamps.net. [dostęp 2020-11-11].
  6. The Chinese Mestizos and the Formation of the Filipino Nationality (ang.). persee.fr. s. 153. [dostęp 2020-11-12].
  7. Today in Philippine History, February 27, 1858, Pedro Paterno was born in Sta. Cruz, Manila (ang.). kahimyang.com. [dostęp 2020-11-11].
  8. El pacto de Biak-na Bató – Pedro Alejandro Paterno y Devera-Ignacio (hiszp.). lawyerpress.com. [dostęp 2020-11-11].
  9. From Self-Orientalization to Revolutionary PatriotismPaterno’s Subversive Discourse Hidden in Romances (ang.). researchgate.net. s. 148. [dostęp 2020-11-12].
  10. From Self-Orientalization to Revolutionary PatriotismPaterno’s Subversive Discourse Hidden in Romances (ang.). researchgate.net. s. 145. [dostęp 2020-11-12].
  11. PATERNO, Pedro A. (Santa Cruz, Manila, 1857-1911) (hiszp.). cervantesvirtual.com. [dostęp 2020-11-11].
  12. Pedro Alejandro Paterno y de Vera-Ignacio (Manila, 1858 - 1911) (hiszp.). revista.carayanpress.com. [dostęp 2020-11-12].
  13. A 'treasonous' history of Filipino historiography: the life and times of Pedro Paterno, 1858–1911 (ang.). jstor.org. s. 87. [dostęp 2020-11-12].
  14. 5 of the Most Loathed Men in Philippine History (ang.). esquiremag.ph. [dostęp 2020-11-12].
  15. History as regret (ang.). businessmirror.com.ph. [dostęp 2020-11-12].
  16. Pedro Paterno: A second look (ang.). manilatimes.net. [dostęp 2020-11-12].
  17. A faded inscription at the Nagcarlán Underground Cemetery (ang.). pepealas.wordpress.com. [dostęp 2020-11-12].
  18. PEDRO PATERNO (ang.). topicalphilippines.com. [dostęp 2020-11-11].
  19. From Kawit... (ang.). philippinemasonry.org. [dostęp 2020-11-11].
  20. Countries Ph-Pu (ang.). rulers.org. [dostęp 2020-11-12].
  21. The History of the First Philippine Assembly (1907-1916) (ang.). nhcp.gov.ph. [dostęp 2020-11-12].
  22. From Self-Orientalization to Revolutionary PatriotismPaterno’s Subversive Discourse Hidden in Romances (ang.). researchgate.net. s. 149. [dostęp 2020-11-12].
  23. 10 Most Infamous Traitors in Philippine History (ang.). filipiknow.net. [dostęp 2020-11-12].
  24. Inside The “Royal” Life of Philippine History’s Ultimate “Balimbing” (ang.). filipiknow.net. [dostęp 2020-11-12].
  25. New emails reveal link between 'Spoliarium' boceto and 'España y Filipinas' acquired by National Gallery of Singapore (ang.). abs-cbn.com. [dostęp 2020-11-12].
  26. Hidalgo resurfaces after 100 years, up for auction (ang.). bworldonline.com. [dostęp 2020-11-11].
  27. Pedro Paterno (ang.). simplesite.com. [dostęp 2020-11-12].
  28. Our Heritage and the Departed: A Cemeteries Tour (ang.). malacanang.gov.ph. [dostęp 2020-11-12].
  29. Pedro Alejandro Paterno y Vera (hiszp.). rah.es. [dostęp 2020-11-11].
  30. Cast of ‘Heneral Luna’ sequel ‘Goyo’ announced (ang.). philstar.com. [dostęp 2020-11-12].
  31. Meet the cast of the Paulo Avelino-starrer Goyo: Ang Batang Heneral (ang.). spot.ph. [dostęp 2020-11-12].
  32. Our damaged culture (ang.). inquirer.net. [dostęp 2020-11-14].