Pelcowizna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Warszawy Pelcowizna
Osiedle Warszawy
ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miasto Warszawa
Dzielnica Praga-Północ
Położenie na mapie dzielnicy
Położenie na mapie
Portal Portal Polska
Brama FSO na Śliwicach
Panorama Warszawy z Północnej Pelcowizny

Pelcowizna – dawniej wieś i majątek rozciągający się do południowych granic dzisiejszego ZOO, obecnie obszar dzielnicy Praga-Północ w północno-wschodniej części Warszawy.

Pelcowizna często jest mylnie uznawana za zachodnią część dzielnicy Targówek. Obecne granice rejonu MSI Pelcowizna są zbliżone do granic z okresu międzywojennego, kiedy obszar ten funkcjonował jako odrębna dzielnica:

Położenie[edytuj]

Trasa Toruńska (wzdłuż granicy dzielnic Białołęka/Praga-Północ) do mostu Grota-Roweckiego – Wisła w kierunku południowym do mostu Gdańskiego (granica dzielnic Żoliborz/Praga-Północ) – linia kolejowa wzdłuż ul. Starzyńskiego ze stacją Warszawa Zoo do wysokości ul. 11 Listopada – linia kolejowa ze stacją Warszawa Praga biegnąca wzdłuż ul. Odrowąża do stacji Warszawa Toruńska (granica dzielnic Targówek/Praga-Północ).

Dawne granice Pelcowizny z 1933 jako dzielnicy były bardzo podobne do obecnego kształtu rejonu MSI, obecnie inaczej wygląda granica północna i wschodnia (obszar jest nieco mniejszy) – w północnej części obejmowały obszar pomiędzy ul. Modlińską a mostem Grota, nurtem Wisły i Elektrociepłownią Żerań; również budowa Trasy Toruńskiej nieco zmodyfikowała granice północną. Na wschodzie zaś granicę wyznaczała ul. J. Odrowąza i pomniejsze uliczki za torami. Na planie z 1938 granica wschodnia biegnie jednak już wzdłuż torów.

Podział[edytuj]

W obrębie obszaru Pelcowizna znajdują się osiedla:

Historia[edytuj]

Już w 1378 Golędzinów leżący obecnie częściowo w południowej części rejonu znanego jako Pelcowizna otrzymał prawa chełmińskie. W 1764 zakupiony przez Stanisława Augusta Poniatowskiego stał się jedną z jurydyk w rejonie Warszawy, a w 1794 włączony w granice miasta.

Dawna kolonia i folwark Pelcowizna założone zostały około 1806 przez Józefa Pelca, właściciela folwarku Golędzinów. Około roku 1820 wytyczono tamtędy szosę modlińską (dziś ul. Modlińska). W 1830 w Pelcowiźnie było 13 domów, w tym kilka należących do rodzin osadników holenderskich, mieszkających tam od początku XIX wieku i należących do zboru w Kazuniu Niemieckim.

8 kwietnia 1916 generał-gubernator Hans Hartwig von Beseler wydał rozporządzenie włączające do Warszawy (od 1 kwietnia 1916) m.in. Pelcowiznę, znającą się w tamtym czasie w gminie Bródno[1].

W 1924 uzyskała połączenie tramwajowe z resztą miasta. W latach 1937-1939 na terenie dóbr golędzinowskich powstała Kolonia Śliwice – zespół małych domków mieszkalnych pomiędzy ulicami Jagiellońską a Witkiewicza.

Po wojnie na terenie Pelcowizny wzniesiono fabrykę samochodów osobowych, znaną jako FSO na Żeraniu, otwartą w 1951.

Przypisy

  1. Maria Nietyksza, Witold Pruss: Zmiany w układzie przestrzennym Warszawy [w:] Irena Pietrza-Pawłowska (red.) Wielkomiejski rozwój Warszawy do 1918 r.. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 43, s. 1973.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Michał Pilich, Warszawska Praga. Przewodnik, Fundacja Centrum Europy, Warszawa 2005, ​ISBN 83-923305-7-9