Pelplin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pelplin
Herb
Herb Pelplina
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat tczewski
Gmina Pelplin
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1931
Burmistrz Patryk Demski
Powierzchnia 4,45 km²
Wysokość 31,3-65,3 m n.p.m.
Populacja (XII 2009)
• liczba ludności
• gęstość

8320[1]
1869 os./km²
Strefa numeracyjna
58
Kod pocztowy 83-130
Tablice rejestracyjne GTC
Położenie na mapie powiatu tczewskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tczewskiego
Pelplin
Pelplin
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Pelplin
Pelplin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pelplin
Pelplin
Ziemia 53°55′34″N 18°42′04″E/53,926111 18,701111
TERC
(TERYT)
6222914044
Urząd miejski
pl. Grunwaldzki 4
83-130 Pelplin
Strona internetowa

Pelplin (niem. Pelplin, kaszb. Pôłplëno) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pelplin.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. gdańskiego. Pelplin jest lokalnym węzłem komunikacyjnym, krzyżują się tu: droga wojewódzka nr 229 z drogą nr 230, w pobliżu miasta znajduje się węzeł drogowy Pelplin autostrady A1 z drogą wojewódzką nr 229. Przez miasto biegnie magistrala kolejowa - Chorzów Batory-Tczew. Według danych GUS z 31 grudnia 2009, miasto liczyło 8320 mieszkańców.

Położenie[edytuj]

Miasto położone jest w południowej części województwa pomorskiego, w powiecie tczewskim, nad rzeką Wierzycą. Geograficznie Gmina i Pelplin położony jest w obrębie dwóch mezoregionów fizyczno-geograficznych – Pojezierza Starogardzkiego (część centralna i zachodnia) oraz Doliny Kwidzyńskiej (część wschodnia), która jest częścią makroregionu Doliny Dolnej Wisły. Etnicznie należy do regionu zwanego Kociewiem. Położenie geograficzne a także struktura środowiska przyrodniczego (wynik zlodowacenia bałtyckiego oraz procesów przyrodniczych po ustąpieniu lądolodu) determinują większość warunków naturalnych – jest to gmina o wiodącej funkcji rolniczej.

Historia[edytuj]

Historia Pelplina nierozerwalnie związana jest z zakonem cystersów, przybyłych tu z Bad Doberan w Meklemburgii. W 1274 wieś (wtedy zwana Polplin) z przyległymi terenami została nadana zakonowi przez księcia pomorskiego Mściwoja II. Od 1821 stolica diecezji chełmińskiej (po przeniesieniu z Chełmży), od 1992 diecezji pelplińskiej. W 1931 Pelplin otrzymał prawa miejskie. Od 1994 z Pelplina nadaje Katolicka Rozgłośnia Diecezji Pelplińskiej – Radio Głos.

Z kart historii[edytuj]

Nazwy Pelplina[edytuj]

W tekstach średniowiecznych spotykamy nazwę Poplin (1274), Polplyn (1298), Poplin (1301), Polpelin (1306), a później Paplin lub Peplin (1583). Nazwę tę wywodzono dawniej od rzeczownika "pło", jezioro. Dziś przeważa opinia, że jest ona patronimiczna i pochodzi od nazwiska Pepła.

II wojna światowa[edytuj]

Wybuch II wojny światowej otworzył najbardziej tragiczny rozdział w historii Pelplina. Seminarium Duchowne stało się m.in. więzieniem, gdzie przeprowadzano połączone z torturami przesłuchiwania więźniów. 20 października 1939 r. po procesji, jaka przeszła przez miasto, zamordowano pelplińskich profesorów, kanoników i pracowników Kurii, którzy znajdowali się na miejscu. Śmierć poniosło także kilku świeckich mieszkańców Pelplina.

 Osobny artykuł: Krwawa jesień pelplińska.

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Pelplina w 2014 roku [2].


Piramida wieku Pelplin.png

Turystyka[edytuj]

Zabytki[edytuj]

Gotyckie malowidła ścienne w krużgankach dawnego klasztoru Cystersów
  • Gotycki pocysterski zespół klasztorny –
    • kościół z końca XIII-poł. XIV wieku, sklepienia z XIV, XV w. i 1557 r. (Antoni Schultes z Gdańska), odnawiany i częściowo rekonstruowany w latach 1894-99, duża trójnawowa bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi o układzie nawy głównej imitującej układ halowy, z prosto zamkniętym prezbiterium i transeptem; bogate wyposażenie wnętrza – gotyckie stalle z połowy XV w., jedne z najcenniejszych w Polsce, o bogatej dekoracji; wielki manierystyczny ołtarz główny z lat 1623-24 z obrazami Hermana Hana (Koronacja Marii, Wizja św. Bernarda) oraz bogatą dekoracją rzeźbiarską; manierystyczne ołtarze w nawach bocznych i przy filarach nawy głównej z obrazami Hermana Hana (słynny Pokłon pasterzy), A. Stecha, B. Strobla.
    • Do kościoła od południa przylega budynek dawnego klasztoru z XIV w. – trójskrzydłowy z wirydarzem i otaczającymi go krużgankami, w których malowidła gotyckie z XV wieku oraz obrazy z końca XVII w. malowane przez A. Stecha i jego warsztat.
  • Kościół Bożego Ciała – gotycki z około 1417 roku; w drugiej połowie wieku XVII stał się kościołem parafialnym dla rozwijającej się wokół klasztoru osady wiejskiej.
  • Cmentarz, na którym pochowani są między innymi Aleksander Karczyński, ks. Janusz Stanisław Pasierb
  • Muzeum Diecezjalne – z bogatymi zbiorami sztuki gotyckiej (Biblia Gutenberga)
  • Klasycystyczny pałac biskupi z około 1837 r.

Edukacja[edytuj]

Collegium Marianum, Liceum Katolickie im. Jana Pawła II
  • Przedszkole Nr 1 w Pelplinie
  • Przedszkole Nr 2 w Pelplinie
  • Zespół Szkół Nr 1 im. Jana Pawła II
  • Zespół Szkół Nr 2 im. Biskupa Konstantyna Dominika
  • Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy w Pelplinie
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych
  • Zespół Szkół Policealnych "Przyszłość" - szkoła prywatna
  • Collegium Marianum, Liceum Katolickie im. Jana Pawła II
  • Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Pelplińskiej
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I st. w Tczewie im. Janiny Garści filia w Pelplinie
  • Niepubliczna Diecezjalna Szkoła Muzyczna II stopnia w Pelplinie, Studium Organistowskie Diecezji Pelplińskiej

Gospodarka[edytuj]

Główne sektory gospodarki:

Największe przedsiębiorstwa[potrzebny przypis]:

  • "Pelbud" Adam Kwidziński
  • Wydawnictwo "Bernardinum" Sp. z o.o.
  • "Colmec" Sp. z o.o.
  • Zakład Masarski "Rąbała"
  • Zakłady Mięsne "Michna" Sp. z o.o.

Na początek 2016 r. w miejscowości Rajkowy (gm. Pelplin) przewidywano oddanie do użytku pierwszego z dwóch bloków (o mocy 800 MW każdy) planowanej węglowej Elektrowni Północ. Siłownia z infrastrukturą miała zająć położony nad Wisłą teren o pow. ok. 200 ha, . Koszt realizacji inwestycji miał wynieść 12 mld zł, a zainteresowanym inwestorem jest Spółka Elektrownia Północ, należąca do międzynarodowej grupy Kulczyk Investments SA, działającej głównie w sektorach: ropa naftowa i gaz, surowce mineralne, wytwarzanie energii, dystrybucja oraz obrót energią elektryczną i gazem. Pierwotnie zakładano, że prace przy budowie rozpoczną się w roku 2012 roku, jednakże ze względów formalnoprawnych nie rozpoczęły się do dnia dzisiejszego[3].

Sport[edytuj]

KS Wierzyca Pelplin – Klub Sportowy założony w 1956 roku w Pelplinie. Do największych sukcesów klubu, można zaliczyć:

  • Piłka nożna

Zdobycie Regionalnego Pucharu Polski (2004/2005) Awans do IV ligi (2004/2005) Awans do III ligi (2006/2007)

  • Koszykówka

Historyczny awans do II ligi jako SKS Polpharma II Pakmet Pelplin, następnie jako Wierzyca Pelplin.

  • Sekcje Klubu Sportowego "Wierzyca" Pelplin - Rok Założenia: 1956 r., Barwy: bordowo-czarno-białe[potrzebny przypis]

Karate – Dane podstawowe

Istnieje od 1991 roku. W latach 1999 - 2003 należała do Polskiej Federacji Karate Tradycyjnego Fudokan. Sekcja uczestniczyła w tych latach w wielu obozach i stażach szkoleniowych, zarówno krajowych, jak i międzynarodowych. Na ten czas przypada również wiele sukcesów sportowych naszych zawodników. Od 1 czerwca 2003 roku sekcja była członkiem miejskiego klubu sportowego KS "Wierzyca" Pelplin. Posiadała licencję wydaną przez Polski Związek Karate była zrzeszona w Podkomisji Karate Shotokan W.S.I. PZK. Od 2008 roku jest nie zrzeszona[potrzebny przypis].

KS Centrum Pelplin – klub założony w 1998 roku. Największym sukcesem klubu, jest awans do A-Klasy. W 2008 roku klub obchodził będzie 10-lecie istnienia[potrzebny przypis].

MUKS Olimpijczyk Pelplin – klub lekkoatletyczny założony w 2005 roku[potrzebny przypis]

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Miasta i gminy partnerskie:

Przypisy

  1. Stan w dniu 31 XII 2009 r.. „Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym”, 2010-06-11. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118. 
  2. http://www.polskawliczbach.pl/Pelplin, w oparciu o dane GUS.
  3. Maciej Sandecki Wojewoda z PiS blokuje elektrownię Kulczyka. Burmistrz z PiS rozczarowany [dostęp 13.01.2016]

Linki zewnętrzne[edytuj]