Penguin Books

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
80 dzieł klasyki literatury wydanych w 2015 z okazji 80-lecia wydawnictwa
Tablica upamiętniająca 50 lat wydawnictwa

Penguin Booksbrytyjskie wydawnictwo założone w 1935 roku przez sir Allena Lane’a. Penguin podbił rynek tanimi książkami dostępnymi dla szerokiego grona czytelników. Książki kosztowały sześć pensów, tyle co paczka papierosów, i były oznaczone różnymi kolorami: fikcja – pomarańczowym, biografie – niebieskim, kryminały – zielonym. Pierwsza partia zawierała książki m.in. Ernesta Hemingwaya i Agathy Christie[1]. W latach 30. i w czasie II wojny światowej Penguin stał się najbardziej znaczącym brytyjskim wydawnictwem, realizując w ten sposób zamysł Lane’a, aby dobre książki były tanie i powszechnie dostępne. Penguin wyraźnie wpłynął na brytyjską kulturę, ale też na politykę, edukację i świadomość społeczną[2]. Od 1937 do lat 90. siedziba Penguin Books znajdowała się w Harmondsworth, potem, po połączeniu z Viking, została przeniesiona do Londynu.

Obecnie Penguin Books jest imprintem światowej marki wydawniczej Penguin Random House, która została utworzona 1 lipca 2013 roku z połączenia dwóch wydawców – Bertelsmanna i Pearsona, z udziałami odpowiednio 53% i 47%[3]. Penguin Random House wydaje książki dla dzieci i dorosłych, beletrystykę, poradniki, książki popularnonaukowe w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Kanadzie, Australii, Nowej Zelandii i Indiach, Ameryce Południowej, Afryce i Azji. Zatrudnia 10 000 osób i wydaje rocznie 15 000 tytułów. Na liście publikowanych autorów ma ponad 70 laureatów Nagrody Nobla i setki najbardziej poczytnych pisarzy[4].

Historia[edytuj]

Początki[edytuj]

Pierwsze książki sygnowane przez Penguin ukazały się w 1935 roku jako imprinty wydawnictwa The Bodley Head. Charakterystyczny pingwinek, a także projekt okładki podzielonej na trzy poziome części zostały opracowane przez 21-letniego Edwarda Younga, który stał się też pierwszym kierownikiem produkcji. Kolory okładek wskazywały na treść – pomarańczowy to beletrystyka, zielony kryminały, ciemnoniebieskie biografie, wiśniowy książki podróżnicze, a czerwony dla sztuk teatralnych. Projekt wykorzystywał popularne w tamtym czasie czcionki – dziewiętnastowieczną Bodoni Ultra Bold oraz dwie grubości pochodzącej z lat 1927–1928 Gill Sans. Pierwsze osiemdziesiąt tytułów, aż do usamodzielnienia się wydawnictwa Penguin, wydano pod nazwą The Bodley Head. Cena wydrukowana była na obwolucie, której wygląd pokrywał się z okładką. Oryginalny projekt wyróżniał się na tle innych książek i przyciągał nowych czytelników, co z pewnością przyczyniło się do sukcesu firmy[5]. Do marca 1936, dziesięć miesięcy po założeniu, Penguin wydrukował milion książek. Ten pierwszy duży sukces przyczynił się do znacznego rozwoju przedsiębiorstwa. Zatrudniono Eunice Frost, najpierw jako sekretarkę, edytorkę i w końcu dyrektorkę, która miała ogromny wpływ na kształt wydawnictwa Penguin. Jako prawa ręka Allana Lane’a decydowała o nowych seriach, była odpowiedzialna za kontakty z autorami, edytorami, ilustratorami, drukarzami, księgowymi. W 1941 założyła amerykański oddział przedsiębiorstwa[6]. W 1945 powierzono jej rekonstrukcję Penguin Inc. po odejściu pierwszego dyrektora Iana Ballentaine’a.

Aż do 1939 książki wydawane były jedynie w miękkich okładkach. Wtedy to ukazała się seria Pelican History of Art, dla której, ze względu na ilustracje i objętość, papierowe okładki nie były wystarczające. Mimo niewielkiej ceny, książki Penguin zawsze były przygotowywane bardzo starannie i z dbałością o szczegóły. Skład, opracowanie graficzne, czcionki, wygląd serii były dla Penguin niezwykle ważne. Okładki były zazwyczaj proste, typograficzne, rzadko pojawiały się na nich zdjęcia autorów, a jeśli już to nie większe od znaczka pocztowego. Książki z założenia były jednorazowe, ale Penguin płacił za druk i skład więcej niż jego konkurencja[7].

II wojna światowa[edytuj]

W czasie drugiej wojny światowej Penguin nie wstrzymał drukowania książek, zmienił jedynie ich tematykę – wśród bestsellerów znalazły się poradniki „Jak hodować drób i króliki na resztkach” (Keeping Poultry and Rabbits on Scraps)[8] oraz „Jak rozpoznawać samoloty” (Aircraft Recognition). Dzięki korzystnym umowom międzynarodowym Penguin nie został dotknięty reglamentacją papieru i zapewnił sobie stałe zamówienia na książki, m.in. dla żołnierzy amerykańskich czy kanadyjskich. W ciągu sześciu lat trwania wojny Penguin wydał 600 nowych tytułów i zainicjował 19 nowych serii[9].

Lata powojenne[edytuj]

W 1945 Penguin rozpoczął jedną ze swoich najważniejszych serii – Penguin Classics. Pierwszym tytułem była Odyseja Homera w tłumaczeniu E.V. Rieu. Kolejnymi seriami były m.in. Buildings of England, Pelican History of Art oraz Penguin Education. W latach 1947–1949 zatrudniono Jana Tschicholda, wybitnego niemieckiego typografa, który stworzył zasady kompozycji książek Penguin, zawierające wytyczne dotyczące formatu, układu tekstu, fontów i elementów graficznych. Przed przybyciem Tschicholda wygląd książek Penguin odbiegał daleko od jakichkolwiek standardów, brakowało zasad kompozycyjnych tekstu. Jedynymi używanymi czcionkami były Old Style No. 2, Gill Sans i Times New Roman. Tschichold bazując na dotychczasowym układzie, znormalizował wygląd książek Penguin, co sprawiło że stały się one eleganckie oraz zyskały harmonijny i przyjazny czytelnikowi wygląd[10]. Postawił większy nacisk na przestrzeganie zasad klasycznej typografii, czytelność, równowagę stylów, szerokie marginesy, kontrast, prostotę, a także zintegrowanie ornamentów z treścią i funkcją książki. Aby zmiany były jednolite na wszystkich etapach produkcji, ujął je w czterostronicową instrukcję dla edytorów i składaczy[11].

Lata 50. i 60. przyniosły dalszy rozwój wydawnictwa. 20 kwietnia 1961 firma trafiła na giełdę, a tym samym rola Allena Lane’a została znacznie ograniczona, chociaż pozostał on na stanowisku dyrektora generalnego. Pojawiły się nowe techniki druku takie jak fotoskład i offset, które zaczęły zastępować dotychczasowe i znacznie zredukowały koszty publikacji. W maju 1960 redaktorem naczelnym wydawnictwa został Tony Godwin, który rozszerzył listę publikacji wydawanych przez Penguin i zmodernizował projekt graficzny książek. W styczniu 1961 zatrudnił Germano Facettiego, który wraz z Romkiem Marberem stworzył nowy wygląd okładek Penguin. Mimo dużego sukcesu, jakim było wydanie niecenzurowanej wersji „Kochanka Lady ChatterleyD.H. Lawrence’a, firma wpadła w kłopoty finansowe. Pojawiło się kilka ofert rozwiązania problemów poprzez zmiany w organizacji wydawnictwa. Było wśród nich przejęcie przez konsorcjum uniwersytetów albo połączenie z wydawnictwami Cambridge University Press i Oxford University Press, ale żadne nie doszło do skutku[12].

Wraz ze śmiercią sir Allena Lane’a 7 lipca 1970, dla Penguin skończyła się pewna era. 6 tygodni później, 21 sierpnia, wydawnictwo został przejęte przez Pearson PLC. Kolejną zmianą było przeniesienie głównego biura z Harmondsworth, w którym siedziba firmy mieściła się od 1937, do Londynu. Obecnie Penguin posiada w Londynie trzy biura wydawnicze: na Strand, Vauxhall Bridge Road i Uxbridge Road, a także trzy centra dystrybucji oraz archiwum i bibliotekę przy 1 Cole Street, Crown Park, Rushden NN10 6RZ[13].

Powojenna historia Penguin obfitowała w hity wydawnicze. W 1964 była nim książka „Charlie i fabryka czekolady”, w 1969 „Bardzo głodna gąsienica” Erica Carle’a, 1985 „Prosta metoda jak skutecznie rzucić palenie” Allena Carra, 1988 „Szatańskie wersetySalmana Rushdiego, 2009 „SłużąceKathryn Stockett[14].

Obecnie Penguin Books jest oddziałem firmy Pearson PLC – największego na świecie koncernu wydawniczego w sektorze edukacji[15].

Przypisy

  1. Penguin timeline https://www.penguinrandomhouse.co.uk/about-us/company-history/penguin-uk/
  2. N.N. Joicey N.N., A Paperback Guide to Progress. Penguin Books 1935 – c.1951, „Twentieth Century British History”, Vol. 4, No. 1, 1993, pp. 25-26 [dostęp 2016-03-31].
  3. M.M. Sweney M.M., Penguin and Random House merger to create biggest book publisher ever seen, „The Guardian”, [dostęp 2016-03-31].
  4. Workshopping Community Book Country Hits Membership Milestone, Digital Book World, 17 Sept. 2013 [1]
  5. Cover story. The First Penguins [dostęp 2016-03-31].
  6. I.I. Qiugly I.I., Obituary. Eunice Frost, „Independent”, [dostęp 2016-04-05].
  7. P.P. Conrad P.P., He made us pick up a Penguin, „The Observer”, [dostęp 2016-04-05].
  8. M.M. Delgado M.M., Keeping Poultry and Rabbits on Scraps. The bestselling book returns for the credit crunch, „The Daily Mail”, .
  9. Y.Y. Applebaum Y.Y., Publishers Gave Away 122,951,031 Books During World War II, „The Atlantic”, 2014 [dostęp 2016-04-05].
  10. R.R. Doubleday R.R., Jan Tschichold at Penguin Books: A Resurgance of Classical Book Design, .
  11. Jan Tschichold's Inspiring Penguin.
  12. JeremyJ. Lewis JeremyJ., Penguin Special: The Life and Times of Allen Lane, 2005.
  13. Oficjalna strona wydawnictwa Penguin.
  14. Penguin timeline [dostęp 2016-04-07].
  15. Frederick Stielow: Reinventing the Library for Online Education. Chicago: American Library Association, 2014, s. 77.

Linki zewnętrzne[edytuj]