Pentadiplandraceae

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pentadiplandraceae
Ilustracja
Pentadiplandra brazzeana
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd kapustowce
Nazwa systematyczna
Pentadiplandraceae Hutch. & Dalziel
Fl. W. Trop. Afr. 1: 461. Jul 1928[2]
Typ nomenklatoryczny
Pentadiplandra Baill. (1886)[2]

Pentadiplandraceaerodzina z rzędu kapustowców (Brassicales). To takson monotypowy z jednym rodzajem Pentadiplandra i jednym gatunkiem – Pentadiplandra brazzeana. Jest to krzew o pędach wspinających się, występujący w tropikach zachodniej Afryki[1]. Owoce zawierają dwa słodkie białka, brazzeinę, wywołującą u ludzi odczucie słodyczy 500-2000 razy większe niż sacharoza[3], oraz pentadynę[4]. Owoce są wykorzystywane do słodzenia potraw przez mieszkańców Gabonu i Kamerunu. Rekombinowaną brazzeinę udało się wytworzyć także przy udziale zmodyfikowanych genetycznie Escherichia coli[5] oraz kukurydzy zwyczajnej[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzewy, czasem z pędami wspinającymi się jak liany[6].
Liście
Pojedyncze, eliptyczne, całobrzegie, z drobnymi przylistkami[6].
Kwiaty
Mogą być obupłciowe lub jednopłciowe, umieszczone różnie na jednej roślinie (rośliny poligamiczne). Kwiaty pięciokrotne. Działki kielicha są zrośnięte u nasady i tu woreczkowato rozdęte. Płatki korony u nasady zgrubiałe, na końcach cienkie. Organy płciowe na okazałym androgynoforze. Znajduje się na nim około 10 pręcików (prątniczków w kwiatach żeńskich), zrośniętych u nasady nitkami. Zalążnia 4- lub 5-komorowa, szczątkowa w kwiatach męskich, zwieńczona jest znamieniem rozdzielającym się na szczycie słupka odpowiednio na 4 lub 5 płatów[6].
Owoce
Wielonasienne jagody ze słodkim miąższem[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Jedna z rodzin w obrębie rzędu kapustowców. Rodzaj Pentadiplandra tradycyjnie zaliczany był do rodziny lipowatych Tiliaceae. Badania molekularne ujawniły przynależność tych roślin do kapustowców[6][1].

kapustowce


Akaniaceae



Tropaeolaceaenasturcjowate






Moringaceaemoringowate



Caricaceaemelonowcowate





Setchellanthaceae




Limnanthaceaelimnantesowate





Koeberliniaceae




Tiganophytaceae




Bataceae



Salvadoraceae







Emblingiaceae




Pentadiplandraceae




Resedaceaerezedowate



Gyrostemonaceae




Tovariaceae




Capparidaceaekaparowate




Cleomaceae



Brassicaceaekapustowate











Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Owoce Pentadiplandra brazzeana wykorzystywane są przez rdzenną ludność od wieków. Spożywane są zarówno na surowo, jak i służą do sporządzania przetworów. Dzięki odporności brazzeiny na obróbkę termiczną możliwe jest wykorzystanie owoców do słodzenia napojów i potraw[7]. Używana lokalnie nazwa gatunku „l’oubli” pochodzi z języka francuskiego i oznacza „zapomnienie”. Powstanie zwyczajowej nazwy tłumaczone jest przez zachowanie dzieci rdzennej ludności, które poszukując atrakcyjnych owoców zapominają o swoich matkach[8].

W krajach, w których gatunek naturalnie występuje, korzenie rośliny wykorzystywane są w medycynie ludowej, a także jako afrodyzjak. Badania laboratoryjne potwierdziły obecność w ekstrakcie substancji o charakterze androgennym[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2018-10-24].
  2. a b James L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – P. [dostęp 2016-04-23].
  3. H. Izawa, M. Ota, M. Kohmura, Y. Ariyoshi. Synthesis and characterization of the sweet protein brazzein.. „Biopolymers”. 39 (1), s. 95-101, Jul 1996. DOI: 10.1002/(SICI)1097-0282(199607)39:1lt;95::AID-BIP10gt;3.0.CO;2-B. PMID: 8924630. 
  4. H.van der Wel, G. Larson, A. Hladik, C.M. Hladik i inni. Isolation and characterization of pentadin, the sweet principle of Pentadiplandra brazzeana Baillon. „Chemical Senses”. 14 (1), s. 75–79, 1989. DOI: 10.1093/chemse/14.1.75. ISSN 0379-864X (ang.). 
  5. FM. Assadi-Porter, DJ. Aceti, JL. Markley. Sweetness determinant sites of brazzein, a small, heat-stable, sweet-tasting protein.. „Arch Biochem Biophys”. 376 (2), s. 259-65, Apr 2000. DOI: 10.1006/abbi.2000.1726. PMID: 10775411. 
  6. a b c d e f Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 247. ISBN 1-55407-206-9.
  7. G. Hellekant. Brazzein a Small, Sweet Protein: Discovery and Physiological Overview. „Chemical Senses”. 30 (Supplement 1), s. i88–i89, 2005. DOI: 10.1093/chemse/bjh127. ISSN 0379-864X (ang.). 
  8. Barry J. Lamphear, Donna K. Barker, Christopher A. Brooks, Donna E. Delaney i inni. Expression of the sweet protein brazzein in maize for production of a new commercial sweetener. „Plant Biotechnology Journal”. 3 (1), s. 103–114, 2004. DOI: 10.1111/j.1467-7652.2004.00105.x. ISSN 14677644 (ang.). 
  9. Gina R. De Nicola, Maximilienne Nyegue, Sabine Montaut, Renato Iori i inni. Profile and quantification of glucosinolates in Pentadiplandra brazzeana Baillon. „Phytochemistry”. 73, s. 51–56, 2012. DOI: 10.1016/j.phytochem.2011.09.006. ISSN 00319422 (ang.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]