Pentatlenek dijodu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pentatlenek dijodu
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny I2O5
Masa molowa 333,81 g/mol
Wygląd higroskopijne białe kryształy[1]
Identyfikacja
Numer CAS 12029-98-0
PubChem 159402[2]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Pentatlenek dijodu (nazwa Stocka: tlenek jodu(V)), I
2
O
5
nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym jod występuje na V stopniu utlenienia. Wykorzystywany jest jako utleniacz, a także w chemii analitycznej do wykrywania i oznaczania tlenku węgla[3][6]. Został odkryty niezależnie przez Josepha Louisa Gay-Lussaca i Humphrya Davy’ego w 1813 roku[7].

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Pentatlenek dijodu otrzymuje się poprzez odwodnienie kwasu jodowego w temperaturze ponad 170 °C[3][8][7]:

2HIO
3
→ I
2
O
5
+ H
2
O

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Pentatlenek dijodu jest najtrwalszy spośród tlenków fluorowców[8] i jako jedyny tlenek w tej grupie ma dodatnie ciepło tworzenia (43 kcal/mol)[9]. Jest też jedynym tlenkiem fluorowca na V stopniu utlenienia[10] oraz jedynym prostym tlenkiem jodu (pozostałe związki jodu z tlenem są związkami złożonymi i zawierają atomy jodu na różnych stopniach utlenienia)[9].

Tworzy białe, higroskopijne kryształy, bardzo dobrze rozpuszczalne w wodzie. Rozpuszcza się w kwasie azotowym, natomiast w etanolu, eterze dietylowym i disiarczku węgla nie[1][3]. Jest bezwodnikiem kwasu jodowego – w reakcji z wodą tworzy kwas jodowy[3]:

I
2
O
5
+ H
2
O → 2HIO
3

Podczas ogrzewania do temperatury ponad 270 °C, pentatlenek dijodu rozkłada się z wydzieleniem tlenu i jodu[3][8]:

2I
2
O
5
→ 2I
2
+ 5O
2

Jest silnym utleniaczem, co wykorzystywane jest w badaniu obecności tlenku węgla i jego zawartości (poprzez ilościowe utlenienie go do dwutlenku węgla z wydzieleniem jodu dającego się oznaczyć poprzez miareczkowanie roztworem tiosiarczanu sodu)[3][6][8]:

I
2
O
5
+ 5CO → I
2
+ 5CO
2

Ten sam sposób znajduje zastosowanie przy usuwaniu tlenku węgla z powietrza[3].

Reaguje także z siarkowodorem tworząc dwutlenek siarki[3]:

3I
2
O
5
+ 2H
2
S → 3I
2
+ 5SO
2
+ 5H
2
O

Utlenia także chlorowodór, wiele wodorków i soli metali[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R. Lide (red.), wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-67, ISBN 9781420090840.
  2. Pentatlenek dijodu (CID: 159402) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. a b c d e f g h i j k l m Pradyot Patnaik, Handbook of Inorganic Chemicals, London: McGraw-Hill, 2003, s. 407, ISBN 0070494398.
  4. a b Pentatlenek dijodu (nr 229709) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski. [dostęp 2012-04-15].
  5. Pentatlenek dijodu (nr 229709) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2012-04-15].
  6. a b Adam Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, wyd. 6, t. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 595, ISBN 9788301162825.
  7. a b Norman N. Greenwood, Alan Earnshaw, Chemistry of the Elements, wyd. 2, Oxford–Boston: Butterworth-Heinemann, 1997, s. 851–852, ISBN 0750633654.
  8. a b c d John David Lee, Zwięzła chemia nieorganiczna, Jerzy Kuryłowicz (tłum.), wyd. 4, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 272, ISBN 8301123524.
  9. a b Włodzimierz Trzebiatowski, Chemia nieorganiczna, wyd. 8, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1978, s. 172.
  10. Adam Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, wyd. 5, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 571, ISBN 83-01-13654-5.