Peplos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Grecki posąg z IV w. p.n.e., przedstawiający kobietę odzianą w peplos

Peplos (stgr. πέπλος peplos, łac. peplum) – strój kobiecy bez rękawów, uszyty z jednego prostokątnego kawałka tkaniny wełnianej spiętego na ramionach fibulami.

Szerokość tkaniny po złożeniu jej wzdłuż, równa była odległości między łokciami przy wyciągniętych poziomo rękach. Długość peplosu dobierana była zależnie od wzrostu właścicielki i bez przepasania miał on zakrywać jej stopy. Nadmiar długości tkaniny tworzył tzw. odrzutkę czyli drugą warstwę w jego górnej części. Długość odrzutki mogła być różna – od zakrywającej piersi, do osłaniającej biodra i wtedy peplos bywał przepasany na odrzutce. Tkanina okrywała lewy bok kobiety natomiast na prawym boku bywała zeszyta lecz np. dziewczęta w Sparcie nosiły peplosy niezszyte.

Peplos używany był jeszcze w V wieku p.n.e. Greczynki zwykły drapować go w kunsztowne fałdy.

Peplum[edytuj | edytuj kod]

Łacińską odmianą peplos pod nazwą peplum nazywany jest gatunek filmów mitologiczno-historycznych, cechujący się zgodnie z definicją Marka Hendrykowskiego brakiem „rzetelnej, źródłowej rekonstrukcji określonych zdarzeń i faktów, które na każdym kroku przeplatają się z tym, co legendarne lub mityczne”[1]. Ikonografia kina peplum jest przeważnie oparta na XIX-wiecznym malarstwie historycznym. Pierwszym filmem peplum był Neron wypróbowujący truciznę na niewolnikach (1897) Alexandre'a Promio, natomiast sam gatunek przeżywał trzy okresy popularności: na początku XX wieku (Quo vadis Enrica Guazzoniego, 1913; Cabiria Giovanniego Pastrone, 1914), w okresie 1951-1965 (m.in. Quo vadis Mervyna LeRoya, 1951; Ben Hur Williama Wylera, 1959; Spartakus Stanleya Kubricka, 1960; Kleopatra Josepha L. Mankiewicza i Roubena Mamouliana; 1963) oraz na początku XXI wieku, wraz z popularnością Gladiatora (2000) Ridleya Scotta[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Marek Hendrykowski, Gatunki filmowe (43). Peplum, „Film”, 7, 2000, s. 44.
  2. Katarzyna Kaczor, „Gladiator” Ridleya Scotta jako kwintesencja wyobrażeń antycznego Rzymu w kinie popularnym [w:] A.W. Mikołajczak, K. Dominas, R. Dymczak (red.), Antyk w zwierciadle literatury i kultury popularnej, Poznań: Pracownia Humanistycznych Studiów Interdyscyplinarnych, 2015, s. 176-177.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-12365-9.
  • Francesco Adorno, Luigi Beschi, Henri van Effenterre, Giovanni Ferrara, Siegfried Lauffer: W dawnych Atenach. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1971.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]