To jest dobry artykuł

Pesa Atribo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polska SA136
Włochy ATR220
SA136-003 na stacji Kołobrzeg
SA136-003 na stacji Kołobrzeg
Producent Polska Pesa Bydgoszcz
Lata budowy od 2007
Układ osi B'2'2'B'
Układ wagonów s+d+s
Liczba miejsc siedzących ATR220: 150+4
SA136: 150+7
ATR220Tr: 154+7
Liczba miejsc ogółem ATR220: 304
ATR220Tr: 312
Masa służbowa ATR220: 108 t
Długość całkowita 55 570 mm
Szerokość 2883 mm
Wysokość 4185 mm
Wysokość wejścia 600 mm
(od główki szyny)
Średnica kół 840 mm
Liczba i moc silników 2×382 kW
Typ silników trakcyjnych MAN D2876LUE623
Rodzaj przekładni hydrauliczna
Prędkość konstrukcyjna 140 km/h
Maksymalna prędkość
eksploatacyjna
ATR220: 120 km/h
SA136: 120 km/h
ATR220Tr: 130 km/h
System hamulca SA136: Knorr KE
Źródła: ATR220[1][2], SA136[3][4], ATR220Tr[5][6]
Portal Portal Transport szynowy

Pesa Atribo (typ 219M) – normalnotorowe, trójczłonowe, niskopodłogowe i jednoprzestrzenne spalinowe zespoły trakcyjne produkowane od 2007 roku przez zakłady Pesa Bydgoszcz. Są one wersją rozwojową zespołu trakcyjnego Pesa 218Mc (SA133). Zamówiono łącznie 104 egzemplarze dla polskich i włoskich przewoźników, z których ponad 100 zostało już dostarczone.

Historia[edytuj]

Geneza[edytuj]

W latach 2006–2007 w Pesie, w oparciu o doświadczenia z produkcji i eksploatacji dwuczłonowych spalinowych zespołów trakcyjnych typu 218M, zaprojektowano kolejny SZT – typu 219M Atribo[2]. Kierownikiem zespołu projektowego był Bartosz Piotrowski. Za koncepcję bryły i ergonomię kokpitu odpowiedzialny był Jakub Gołębiewski z pracowni Marad Design[7], zaś projekt konstrukcyjny wykonał zespół projektowy Pesy pod kierownictwem Arkadiusza Sobkowiaka[8].

Produkcja Atribo ruszyła w sierpniu 2007. W maju 2008 rozpoczęły się jazdy testowe na terenie fabryki, a w dniach od 15 do 17 czerwca obyły się próby na torze doświadczalnym w Żmigrodzie. Prototyp dostarczono do Bari we Włoszech pod koniec czerwca. Cały proces (projektowanie, produkcja i testy) był na bieżąco kontrolowany przez pierwszego odbiorcę tych pojazdów – Ferrovie del Sud Est[2].

Kolejną generacją SZT produkowanych w Pesa Bydgoszcz jest rodzina Link.

SA106 Legnica Piekary.jpg
214M
SA131-001-Gdynia-1.jpg
218M
ATR220 025 Sofia Iseo 20090409.jpg
219M Atribo
Brno, hlavní nádraží, Den železnice 2012, jednotka 844.003 (02).jpg
223M Link


Zamówienia[edytuj]

Atribo w produkcji
  • 12 czerwca 2006 – podpisanie umowy na dostawę 13 sztuk dla Ferrovie del Sud Est[9],
  • 26 luty 2007 – podpisanie umowy na dostawę 10 sztuk dla Ferrovie del Sud Est[2],
  • 17 lutego 2009 – podpisanie umowy na dostawę 2 sztuk dla Ferrovie Nord Milano[10],
  • 19 maja 2009 – podpisanie umowy na dostawę 8 sztuk dla Ferrovie Emilia Romagna[11],
  • 29 stycznia 2010 – podpisanie umowy na dostawę 10 sztuk dla UM Województwa Zachodniopomorskiego[3],
  • marzec 2010 – podpisanie umowy na dostawę 4 sztuk dla Ferrovie del Sud Est[12],
  • wrzesień 2010 – podpisanie umowy na dostawę 2 sztuk dla UM Województwa Zachodniopomorskiego[3],
  • 2009 lub 2010 – podpisanie umowy na dostawę 4 sztuk dla Ferrovie Emilia Romagna[13],
  • 12 grudnia 2013 – podpisanie umowy na dostawę 40 sztuk dla Trenitalii[14], zamówienie zostało później rozszerzone o 4 dodatkowe egzemplarze[15],
  • 2 września 2014 – podpisanie umowy na dostawę 7 sztuk dla UM Województwa Pomorskiego[16].

Prezentacje promocyjne[edytuj]

ATR220-026Tr na Trako 2015

Producent wykorzystywał pojazdy wyprodukowane na włoskie zamówienia do celów promocyjnych. W dniach 23–26 września 2008 jednostka ATR220-006 była prezentowana przez Pesę na targach InnoTrans w Berlinie[17]. 13 listopada 2008 ten sam zespół trakcyjny, przeznaczony dla Ferrovie del Sud Est, obsługiwał połączenia na reaktywowanej niewiele wcześniej trasie Bydgoszcz GłównaChełmża[18]. 18 listopada 2010 w województwie łódzkim odbył się przejazd pokazowy SA136-009 na trasie na trasie Łódź KaliskaSieradz – Łódź Kaliska w ramach promocji projektu Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej[19]. W dniach 19–20 marca 2009 jeden z ATR220 był prezentowany słoweńskim kolejom państwowym w Lublanie[20]. 23 czerwca 2009 w miejscowości Česká Třebová odbyła się prezentacja 219M dla České dráhy[21]. Od 14 do 16 października 2009 Atribo wyprodukowane dla Ferrovie Emilia Romagna i oznaczone jako ATR220-029 było prezentowane przez producenta na targach Trako[22]. Od 22 do 25 września 2015 natomiast, również na targach Trako, prezentowano ATR220-026Tr[23].

Konstrukcja[edytuj]

Stanowisko maszynisty

Atribo to jednoprzestrzenny trójczłonowy, częściowo niskopodłogowy (wysokość wejścia 600 mm nad poziomem główki szyny) skład przeznaczony do obsługi regionalnych przewozów pasażerskich na liniach niezelektryfikowanych[24].

Wszystkie człony posiadają po jednej parze drzwi o prześwicie 1300 mm. Ze względu na sposób połączenia członów ze sobą, nie jest możliwe skracanie i wydłużanie pojazdu w warunkach eksploatacyjnych, jednakże istnieje możliwość łączenia do 3 pojazdów tego samego typu w trakcję wielokrotną[1][3], także z linkami typu 223M[25].

Wnętrze[edytuj]

Wnętrze wersji dla Trenitalii

Wnętrze jest klimatyzowane, monitorowane oraz wyposażone w system wykrywania pożarów[1][3][26]. Jedna z dwóch kabin WC jest przystosowana dla osób niepełnosprawnych, w pojeździe znajduje się specjalna przestrzeń dla takich osób oraz rampa manualna[2][3]. Podłoga w części niskopodłogowej znajduje się na wysokości 600 mm nad poziomem główki szyny, a w wysokopodłogowej 1200 lub 1295 mm (nad wózkami i zespołami napędowymi) i 900 mm (w przejściu międzywagonowym)[3][1].

W wersji włoskiej znajduje się 21 siedzeń w 1. klasie (w układzie 2+1) oraz 129 stałych i 4 rozkładane siedzenia w 2. klasie. W polskiej wersji jest jedynie 2. klasa mająca 150 stałych siedzeń i 7 uchylnych[2][3]. Atribo wyposażono w wizualno-akustyczny system informacji pasażerskiej[3][2].

Napęd[edytuj]

Wózek napędny typu 24MN

Pojazdy zbudowano w układzie członów: silnikowy-doczepny-silnikowy, pierwszy i ostatni wózek to dwuosiowe wózki napędne typu 24MN lub 24MNb, a dwa środkowe wózki to wózki toczne w systemie Jakobsa typu 37ANk lub 37ANb. Producentem wszystkich wózków jest Pesa. Każdy pojazd posiada 2 silniki MAN D2876LUE623 o mocy 382 kW sprzężone z przekładnią Voith[2][3].

Atribo dla Trenitali zostały wyposażone układy napędowe Voith/MAN dostosowane do nowej normy emisji spalin Stage IIIB[5]. Wśród innych różnic z wcześniejszymi atribo producent podaje, że zastosował własny system sterowania i lokalizacji pojazdu oraz zmnnijeszone zostały założone koszty eksploatacji[27].

Bezpieczeństwo[edytuj]

Jednostka posiada system zabezpieczeń łagodzących skutki ewentualnego zderzenia czołowego. Przy prędkości do 5 km/h energia jest przejmowana sprężyście przez absorber hydrauliczny znajdujący się przy mocowaniu sprzęgu do karoserii. Kolejne absorbery, znajdujące się po bokach sprzęgu, są w stanie przyjąć całą energię zderzenia z prędkością 15 km/h, chroniąc pudło pojazdu przed uszkodzeniem. Przy wyższych prędkościach deformacji ulega strefa zgniotu karoserii, mająca zapewnić bezpieczeństwo przestrzeni pasażerskiej do prędkości 30 km/h. Zamontowane po bokach czoła pochłaniacze energii są zaprojektowane przez Pesę i zostały już wcześniej (2006) zastosowane w elektrycznym Acatusie[2].

Nie ma informacji na temat zastosowania wyżej opisanych systemów bezpieczeństwa w jednostkach dla województwa pomorskiego.

Pojazdy wyposażone są w system kontroli i diagnostyki pojazdu[3][1].

Eksploatacja[edytuj]

Państwo Przewoźnik Seria Numery Liczba
 Włochy Ferrovie del Sud Est ATR220 001 ÷ 027 27
Ferrovie Nord Milano 024 ÷ 025 2
Trasporto Passeggeri Emilia-Romagna 026 ÷ 037 12
Trenitalia ATR220Tr 001 ÷ 040 40 z 44
 Polska PR (Oddział Zachodniopomorski) SA136 001 ÷ 012 12
PR (Oddział Pomorski) / PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście 013 ÷ 019 7
Łączna liczba: 100 z 104

Stosowane we Włoszech oznaczenie ATR to akronim pochodzący od określenia AutoTreno Rapido (szybki pociąg samobieżny)[28].

Ferrovie del Sud Est[edytuj]

ATR220-019

Kontrakt z Ferrovie del Sud Est na dostarczenie 13 pojazdów 219M podpisano 12 czerwca 2006[9]. W 26 lutego 2007 FSE, korzystając z opcji zawartych w podpisanej umowie, poszerzyło zamówienie do 23 sztuk[2]. Dostawy rozpoczęto 15 lipca 2008[29]. Używano wtedy nazwy handlowej Nicolaus, nawiązując do imienia patrona prowincji Bari, Mikołaja[30]. Pojazdy przeznaczono do obsługi połączeń w regionie Apulia[29].

Podczas transportu do Włoch, pojazdy samodzielnie docierały do stacji Wałbrzych Główny, skąd dalej były przeciągane lokomotywami wyposażonymi w sprzęg UIC[31].

W marcu 2010 podpisano nowe zamówienie na kolejne 4 sztuki[12].

Ferrovie Nord Milano[edytuj]

ATR220-025

17 lutego 2009 Pesa podpisała umowę na dostawę dwóch 219M dla Ferrovie Nord Milano[10]. Oba zespoły (ATR220 Luca, ATR220 Sofia) uroczyście przekazano przewoźnikowi 9 kwietnia 2009 w Brescii[32]. Pojazdy przeznaczono do obsługi trasy Brescia – IseoEdolo[32].

Ferrovie Emilia Romagna / Trasporto Passeggeri Emilia-Romagna[edytuj]

ATR220-029

19 maja 2009 podpisano kontrakt z Ferrovie Emilia Romagna na dostarczenie 8 sztuk zespołów typu 219M[11] do obsługi linii BoloniaPortomaggiore i CasalecchioVignola[33]. Pierwsze trzy sztuki dostarczono 25 czerwca 2009[34]. Później podpisano umowę na dostawę 4 dalszych egzemplarzy[13]. 1 lutego 2012 Ferrovie Emilia Romagna połączyło się z Azienda Trasporti Consorziali w wyniku czego powstało Trasporto Passeggeri Emilia-Romagna[35].

Przewozy Regionalne Oddział Zachodniopomorski[edytuj]

Pojazd uszkodzony w wypadku w pobliżu Gryfic

29 stycznia 2010 podpisano umowę z województwem zachodniopomorskim za zakup 10 atribo z opcją rozszerzenia o kolejne 2 egzemplarze, z której to opcji skorzystano we wrześniu 2010[3][36]. Pierwsze dwa egzemplarze dostarczono 25 czerwca, a 27 czerwca rozpoczęto ich eksploatację w Zachodniopomorskim Zakładzie Przewozów Regionalnych[3]. Kolejne egzemplarze dostarczano po 1 lub 2 miesięcznie aż do 28 stycznia 2011[3]. Podobnie jak włoskie jednostki, SA139 dostały swój, choć nieoficjalny, przydomek. Ze względu na malaturę nazywane są smerfami[37].

Pojazdy przydzielono do Bazy Taboru PR w Kołobrzegu[3]. Pociągi przydzielono przede wszystkim do obsługi relacji Szczecin – Kołobrzeg (Koszalin) oraz Szczecin – Szczecinek[3]. Pojazdy sporadycznie przydzielano do obsługi relacji Koszalin – Mielno Koszalińskie, obsługiwanej głównie przez SA103 oraz SławnoDarłowo obsługiwanej głównie przez SA109 i SA110[3]. W przypadku awarii zachodniopomorskich EN57 atribo zastępują je na zelektryfikowanych trasach takich jak: Szczecin – Białogard, Szczecin – Gryfino czy Szczecin – Kamień Pomorski[3].

Atribo zastąpiły wysłużone niemieckie pojazdy SA110, których eksploatacje ostatecznie zakończono w kwietniu 2012[38].

Od 29 sierpnia 2012 atribo są kierowane również do obsługi linii Szczecin - Piła[39], a od czerwca 2013 również do portu lotniczego Szczecin-Goleniów (po drodze ze Szczecina do Kołobrzegu)[40].

31 lipca 2013 na pokładzie jednego z pojazdów Urząd Marszałkowski podpisał roczną umowę z Przewozami Regionalnymi na świadczenie usług przewozowych[41].

27 sierpnia 2014 dwa zachodniopomorskie pojazdy serii SA136 zostały uszkodzone w wypadkach. Do pierwszego z nich doszło na przejeździe kolejowym bez zapór w pobliżu Gryfic, gdzie pociąg uderzył w przejeżdżający ciągnik rolniczy z przyczepą. Do drugiego wypadku doszło na przejeździe kolejowym w Żabowie, gdzie atribo nie zdążył wyhamować przed elementem turbiny wiatrowej, który spadł na tory z przewożącej go ciężarówki[42].

W 2016 roku wózki zastosowane w pojazdach serii SA136 zostały objęty dokładniejszymi kontrolami, ze względu na pojawienie się pęknięć ram wózków w dwuczłonowych 218M, w których zastosowano te same wózki[43][44]

Trenitalia[edytuj]

ATR220-019TR

12 grudnia 2013 roku Pesa podpisała w Rzymie umowę z przewoźnikiem Trenitalia na dostawę 40 Atribo z opcją dokupienia kolejnych 20[14][45]. Pod koniec lipca 2014 roku pierwszy pojazd był testowany na torze doświadczalnym Instytutu Kolejnictwa w pobliżu Żmigrodu[46], a 20 sierpnia dostarczono go do Pizy i przeznaczono do testów niezbędnych do dopuszczenia tych pojazdów do poruszania się po włoskiej sieci kolejowej[47]. Po zakończeniu testów i otrzymaniu oznaczenia UIC prototyp 3 grudnia został przetransportowany z Pizy do Rzymu[48]. Dzień później, 4 grudnia 2014 odbyła się oficjalna prezentacja tej jednostki na głównym dworcu stolicy Włoch Roma Termini[49]. 6 grudnia do Pizy dotarł transport z dwoma kolejnymi atribo[50]. Łącznie w pierwszym półroczu 2015 roku dostarczono 8 atribo do Toskanii, a kolejne 2 jednostki w lipcu[51].

13 lutego 2015 odbyła się kolejna oficjalna prezentacja - tym razem we Florencji. Pojazdy zostały nazwane przez przewoźnika Swing[52]. 16 marca pierwszy z pojazdów otrzymał dopuszczenie do ruchu na włoskiej sieci kolejowej[53], a 20 marca rozpoczął kursy z pasażerami[54].

Atribo dostarczane są do Włoch przez Przedsiębiorstwo Spedycyjne Trade Trans z Grupy PKP Cargo[55]. Jednostki zostały zakupione celem zastąpienia starszych pojazdów spalinowych serii ALN 668 i 663[56] i obsługi rejonów Toskanii, Abruzji, Kampanii, Kalabrii i Marche[5].

W październiku 2015 ze względu na problemy z system ETCS pojazdy zostały wycofane z linii LukkaAulla w Toskanii i zastąpione przez składy wagonowe[57]. Na początku listopada problemy zostały rozwiązane poprzez wymianę wadliwego podzespołu[58].

22 lutego 2016 w Conegliano odbyła się prezentacja atribo przeznaczonego dla regionu Wenecja Euganejska[59]. W 2016 roku zakończono dostawy 40 jednostek zamówionych w ramach zamówienia podstawowego[15]. Pod koniec 2016 roku trwała produkcja dodatkowych 4 egzemplarzy, który zostały zamówione w ramach opcji z podstawowego zamówienia[15].

Przewozy Regionalne Oddział Pomorski i PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście[edytuj]

SA136-019 na przystanku Gdańsk Brętowo

2 września pomorski samorząd podpisał z Pesą umowę na dostawę 7 sztuk SZT typu 219M oraz 3 sztuk 2-członowych SZT typu 218Mc do obsługi Pomorskiej Kolei Metropolitalnej[16][60]. Dostawy miały rozpocząć się w grudniu 2014 a zakończyć w maju 2015. Na mocy podpisanych aneksów przesunięto czas dostaw na okres od 20 kwietnia do 31 sierpnia 2015[61]. W zamian za opóźnienie realizacji kontraktu producent doposażył jednostki w superkondensatory i wysuwane stopnie zewnętrzne. W kwietniu 2015 pierwszy pojazd był gotowy i posiadał homologację[62].

Na początku czerwca Pesa dostarczyła 3 pojazdy: 2 z nich zostały użyczone Przewozom Regionalnym skierowane do obsługi linii GdyniaHel, a jeden z nich testów na trasie PKM (później również go tymczasowo przekazano Przewozom Regionalnym)[63][64], gdzie 12 czerwca odbyła się jego uroczysta prezentacja[65]. W późniejszym czasie pojazdy użytkowane przez PR skierowano również na trasę Gdynia/TczewChojnice[66]. Na początku sierpnia ponownie jeden z pojazdów SA136 skierowano do testów na linii PKM[67]. 1 września składy rozpoczęły obsługę PKM, której operatorem została spółka PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście[68].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e Prospekty producenta: ATR220-FER, ATR220-FNM i ATR220-FSE [dostęp 2012-05-01]
  2. a b c d e f g h i j Tomáš Kuchta, Jaromir Pernička. Motorové jednotky ATR220. „Železniční magazín”. 10/2009, s. 24-27. M-presse plus (cz.). 
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Bohdan Jędrzejewski. Spalinowe zespoły trakcyjne serii SA136. „Świat Kolei”. 7/2011, s. 12-17. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  4. Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego: Spalinowy zespół trakcyjny autobus szynowy 219M serii SA136 (pol.). wzp.pl. [dostęp 2013-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-28)].
  5. a b c "Włoskie" pojazdy Pesy z silnikami Voitha (pol.). kurierkolejowy.eu, 2014-09-09. [dostęp 2014-09-09].
  6. Włoskie media o ATR220: dbałość o szczegóły (pol.). inforail.pl, 2014-12-05. [dostęp 2014-12-05].
  7. Strefa Publiczna 2009 (pol.). iwp.com.pl. [dostęp 2016-04-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-10-19)].
  8. ATR 220. W: Wartość dodana – światowe wzornictwo z Polski (katalog wystawy). Ewa Siemieńska (red.). Warszawa: Instytut Wzornictwa Przemysłowego, 2009, s. 28. (pol. • ang.)
  9. a b PESA wyprodukuje pociągi dla Włochów (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2006-06-13. [dostęp 2013-04-01].
  10. a b Bydgoszcz: 2 składy ATR220 dla FNM (pol.). inforail.pl, 2009-02-19. [dostęp 2013-03-31].
  11. a b Bolonia: Pesa dostarczy 8 składów ATR220 (pol.). inforail.pl, 2009-05-21. [dostęp 2012-09-19].
  12. a b Bydgoszcz: Kolejne pociągi PESY zakontraktowane do południowych Włoch (pol.). inforail.pl, 2010-03-26. [dostęp 2013-03-31].
  13. a b Michał Grobelny. Polscy eksporterzy w branży kolejowej'. „Rynek Kolejowy”. 2/2010. s. 53 (pol.). 
  14. a b PESA podpisała umowę z Trenitalią. inforail.pl, 2013-12-12. [dostęp 2013-12-12].
  15. a b c Produkcja eksportowa PESY w 2016 roku (pol.). inforail.pl, 2016-12-22. [dostęp 2016-12-23].
  16. a b Umowa na dostawę pociągów dla PKM podpisana (pol.). inforail.pl, 2014-09-02. [dostęp 2014-09-02].
  17. Pesa na InnoTrans 2008. inforail.pl, 2008-10-14. [dostęp 2012-09-19].
  18. www.pesa.pl: Bydgoszcz: ATR220 otwarło kursy do Chełmży (pol.). InfoRail, 2008-11-18. [dostęp 2012-06-25].
  19. Inauguracyjny przejazd szynobusu (pol.). Przewozy Regionalne. [dostęp 2012-09-07].
  20. Ljubljana: Prezentacja ATR 220 w Słowenii (pol.). inforail.pl, 2009-03-23. [dostęp 2013-04-01].
  21. www.pesa.pl: Czeska Trzebowa: Prezentacja ATR 220 (pol.). InfoRail, 2009-06-24. [dostęp 2012-06-25].
  22. Paweł Korcz. TRAKO 2009. „Świat Kolei”. 11/2009, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  23. Dariusz Kalinowski. Tabor szynowy na targach Trako 2015. „Świat Kolei”. 10/2015, s. 12-19. Łódź: Emi-Press. ISSN 1231-5962 (pol.). 
  24. Spalinowe zespoły trakcyjne (pol.). pesa.pl. [dostęp 2017-02-20].
  25. More PESA Orders for ATR 220 to Fogotec (ang.). railway-technology.com, 2009-06-19. [dostęp 2012-05-09].
  26. ATR220 (pol.). pesa.pl. [dostęp 2016-06-14].
  27. GLOSSARIO FERROVIARIO (wł.). feralpteam.com, 2006-12. [dostęp 2013-05-21].
  28. a b Bari: Pesa zaprezentowała SZT ATR 220 dla FSE (pol.). inforail.pl, 2008-07-17. [dostęp 2013-04-01].
  29. Franciszek Nietz. Nicolaus z bydgoskiej Pesy jedzie do Bari. „? Polska Gazeta Transportowa,”, ? 17 września 2008 (pol.). 
  30. P. Telega. Najnowsze „dziecko” PESY. „Świat Kolei”. 10/2008, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  31. a b Brescia: Przekazanie ATR 220 włoskim kolejom Ferrovienord Milano (pol.). inforail.pl, 2009-04-16. [dostęp 2012-09-19].
  32. Bologna-Portomaggiore, viaggio inaugurale per i nuovi Atr 220 (wł.). alfredoperi.it, 2009-09-21. [dostęp 2013-05-29].
  33. FER, a pieno ritmo le consegne dei PESA (wł.). ferrovie.it, 2009-06-28. [dostęp 2012-06-25].
  34. È nata TPER: Trasporto Passeggeri Emilia-Romagna (wł.). fer-online.it, 2012-02-28. [dostęp 2013-05-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-03-07)].
  35. Szczecin: Nowe szynobusy dla Zachodniopomorskiego (pol.). inforail.pl, 2010-02-05. [dostęp 2012-09-19].
  36. Przewozy Regionalne: Wznowienie połączenia Wałcz – Kalisz Pomorski (pol.). utk.gov.pl, 2013-02-03. [dostęp 2015-02-14].
  37. UMWZ, InfoRail: Niemcobusy odjeżdżają do muzeum (pol.). inforail.pl, 2012-04-30. [dostęp 2012-06-25].
  38. Szczecin: Przywrócono ruch pociągów na trasie do Piły (pol.). inforail.pl, 2012-09-03. [dostęp 2014-02-25].
  39. Smerfy zawiozą nas na lotnisko! (pol.). kurierkolejowy.eu, 2013-06-08. [dostęp 2013-06-08].
  40. Zachodniopomorskie: Przyspieszenie dla Przewozów Regionalnych (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-08-01. [dostęp 2013-08-12].
  41. Dwa SA136 rozbite na linii 402. Do obu wypadków doszło na przejazdach (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2014-08-28. [dostęp 2015-12-01].
  42. UTK ostrzega przewoźników przed pęknięciami w wózkach Pesy. rynek-kolejowy.pl, 2016-02-22. [dostęp 2016-06-22].
  43. Zachodniopomorskie SA136 pod specjalnym nadzorem. rynek-kolejowy.pl, 2016-09-06. [dostęp 2016-09-08].
  44. Umowa na dostawę 40 pociągów Atribo do Włoch podpisana. rynek-kolejowy.pl, 2013-12-12. [dostęp 2013-12-15].
  45. PESA’s Źmigród Line-Up. railvolution.net, 2014-07-31. [dostęp 2014-08-01].
  46. Giovanni Gilio: Il primo Atr220 di Trenitalia a Pisa per i collaudi (wł.). ilpendolaremagazine.it, 2014-08-22. [dostęp 2015-01-11].
  47. Giovanni Gilio: L’Atr220 trasferito da Pisa a Roma (wł.). ilpendolaremagazine.it, 2014-12-03. [dostęp 2015-01-11].
  48. InfoRail: ATR 220 zaprezentowany na dworcu Roma Termini (pol.). InfoRail.pl, 2014-12-04. [dostęp 2014-12-04].
  49. Giovanni Gilio: A Pisa altri due Atr220 (wł.). ilpendolaremagazine.it, 2014-12-07. [dostęp 2015-01-11].
  50. Problemy ATR220 we Włoszech (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2015-10-27. [dostęp 2015-10-31].
  51. Pierwszy ATR 220 dla Trenitalia zaprezentowany w Toskanii (pol.). inforail.pl, 2015-02-13. [dostęp 2015-02-13].
  52. Pesa ATR 220 Swing z dopuszczeniem we Włoszech (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2015-03-16. [dostęp 2015-03-17].
  53. Pociągi Pesy dla Trenitalii już wożą pasażerów (zdjęcia) (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2015-03-23. [dostęp 2015-03-23].
  54. Trade Trans zawiezie pociągi Pesy do Włoch. rynek-kolejowy.pl, 2014-08-25. [dostęp 2014-08-26].
  55. Pierwszy ATR 220Tr już we Włoszech. inforail.pl, 2014-08-22. [dostęp 2014-08-22].
  56. ATR220 Pesy dla Trenitalii przejdą korektę podsystemu ETCS. kurierkolejowy.eu, 2015-10-26. [dostęp 2015-10-27].
  57. Pesa: Problemy ATR220 we Włoszech rozwiązane (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2015-11-10. [dostęp 2015-11-11].
  58. Szynobusy Pesy w kolejnym włoskim regionie (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2016-02-23. [dostęp 2016-02-23].
  59. Jakie pociągi dla Pomorskiej Kolei Metropolitalnej? (pol.). inforail.pl, 2014-09-04. [dostęp 2014-09-04].
  60. Maciej Naskręt: Pociąg dla PKM przyjedzie dopiero 20 kwietnia. Cztery miesiące opóźnienia (pol.). trojmiasto.pl, 2015-03-11. [dostęp 2015-04-17].
  61. Michał Brancewicz: Zobacz pierwszy pociąg dla PKM [zdjęcia] (pol.). trojmiasto.gazeta.pl, 2015-04-17. [dostęp 2015-04-17].
  62. PKM-owskie szynobusy w Przewozach Regionalnych (pol.). inforail.pl, 2015-06-15. [dostęp 2015-06-15].
  63. Linia PKM testowana przez … lokomotywę SM42 (pol.). inforail.pl, 2015-07-15. [dostęp 2015-07-1].
  64. Pierwszy szynobus dla PKM już w Trójmieście. trojmiasto.pl, 2015-06-12. [dostęp 2015-06-15].
  65. Testy taboru na linii PKM nie zaczęły się, bo tabor użytkują Przewozy Regionalne (aktualizacja) (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2015-07-02. [dostęp 2015-07-03].
  66. Rozpoczęły się testy na linii PKM. Pociągi przejadą kilka tysięcy kilometrów. trojmiasto.pl, 2015-08-03. [dostęp 2015-08-03].
  67. PKM-ka już na torach. Linia imponuje, ale są kłopoty z rozkładem i biletami. trojmiasto.pl, 2015-09-01. [dostęp 2015-09-03].