Peter Greenaway

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Peter Greenaway
Ilustracja
Greenaway w sierpniu 2007
Data i miejsce urodzenia 5 kwietnia 1942
Newport, Walia, Wielka Brytania
Zawód reżyser, scenarzysta, montażysta, malarz
Współmałżonek Carol Greenaway
(1969-1999; rozwód)
Saskia Boddeke
Lata aktywności od 1962

Peter Greenaway (ur. 5 kwietnia 1942[1] w Newport[2], w Walii) – brytyjski reżyser i scenarzysta[3], artysta malarz, jeden z najbardziej cenionych i kontrowersyjnych twórców filmowych[4], z wyraźnym wpływem malarstwa renesansu i baroku, a zwłaszcza malarstwa flamandzkiego. Jego filmy wyróżniają się przepychem wizualnym, odrealnieniem i swoistą teatralnością obrazu. Z licznymi cytatami kulturowymi i eksperymentalnym łączeniem stylów zaliczane są do czołowych osiągnięć postmodernizmu[5].

Życiorys[edytuj]

Wczesne lata[edytuj]

Urodził się w Newport w Walii[6] jako syn nauczycielki i handlowca budowlanego[7]. Kiedy miał trzy lata, jego rodzina, by uniknąć Blitz, przeniosła się do Chingford, dzielnicy London Borough of Waltham Forest w Essex. Uczęszczał do Szkoły Leśnej (Forest School) w Walthamstow, północno-wschodniej części Londynu.

W wieku dwunastu lat zdecydował się zostać artystą malarzem. Zainteresował się kinem europejskim, koncentrując się przede wszystkim na filmach Ingmara Bergmana, a następnie na francuskiej nowej fali i kinie takich twórców jak Jean-Luc Godard, a najbardziej zwłaszcza Alain Resnais.

Kariera[edytuj]

W 1962 studiował malarstwo w Walthamstow College of Art, gdzie wśród jego kolegów był przyszły muzyk punk Ian Dury. Od 1965 roku przez jedenaście lat pracował jako montażysta w brytyjskim Central Office of Information (COI). W tym czasie zaczął tworzyć filmy krótkometrażowe i dokumentalne, m.in.: Train (1966), Revolution (1967), Intervals (1969), Erosion (1971), które można uznać za awangardowe[8]. Przy jego udziale powstały takie filmy jak Window (1975), Cut Above the Rest (1978), Eddie Kid (1978), Vertical Features Remake (1978), A Walk through H (1978), Women Artists (1979) i Zandra Rhodes (1979).

W 1980 Greenaway zrealizował pierwszy film pełnometrażowy Kronika wypadków (The Falls)[9], dramat sci-fi będący zbiorem krótkometrażówek, przedstawiających 92 osoby, które przeżyły V.U.E. (Violent Unknown Event – Gwałtowne Nieznane Wydarzenie). Do najbardziej znanych filmów Greenawaya zaliczyć można Kontrakt rysownika (The Draughtsman's Contract, 1982), Zet i dwa zera (A Zed & Two Noughts, 1985), Brzuch architekta (The Belly of an Architect, 1987), Kucharz, złodziej, jego żona i jej kochanek (The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover, 1989),The Pillow Book (1996) i 8 i pół kobiety (8½ Women, 1999)[10][11].

Z powodu dosyć śmiałych i odważnych scen wiele filmów otrzymało początkowo status "X-rated" czyli nie dopuszczonych do publicznych emisji[12][13].

6 października 2010 Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku przyznała mu tytuł doktora honoris causa[14][15][16].

Życie prywatne[edytuj]

W latach 1969-1999 był żonaty z garncarką Carol, z którą ma dwie córki: Hannah i Jessic[17]. Zamieszkał w Amsterdamie.

Wybrana filmografia (jako reżyser)[edytuj]

  • 1962 - Death of Sentiment
  • 1966 - Tree
  • 1966 - Pociąg (Train)
  • 1967 - Rewolucja (Revolution)
  • 1967 - 5 Postcards From Capital Cities
  • 1969 - Interwały (Intervals)
  • 1971 - Erosion
  • 1973 - D jak dom (H Is for House)
  • 1975 - Okna (Windows)
  • 1975 - Z dziejów wodnych Bryzgów (Water Wrackets)
  • 1975 - Water
  • 1976 - Rekonstrukcja pionowych obiektów (Vertical Features Remake)
  • 1976 - Goole by Numbers
  • 1977 - Drogi telefonie (Dear Phone)
  • 1978 - Spacer przez H: Reinkarnacja ornitologa (A Walk Through H: The Reincarnation of an Ornithologist)
  • 1978 - Eddie Kid
  • 1978 - Cut Above the Rest
  • 1978 - 1-100
  • 1979 - Zandra Rhodes
  • 1979 - Women Artists
  • 1979 - Leeds Castle
  • 1980 - Lacock Village
  • 1980 - Kronika wypadków (The Falls)
  • 1980 - Country Diary
  • 1980 - Act of God (TV)
  • 1981 - Terence Conran
  • 1982 - Kontrakt rysownika (The Draughtsman's Contract)
  • 1983 - Four American Composers
  • 1983 - The Coastline
  • 1984 - Making a Splash
  • 1985 - Zet i dwa zera (A Zed & Two Noughts)
  • 1985 - Inside Rooms: 26 Bathrooms, London & Oxfordshire, 1985
  • 1987 - Brzuch architekta (The Belly of an Architect)
  • 1988 - Drowning by Numbers
  • 1988 - Strach przed utonięciem (Fear of Drowning)
  • 1988 - Death in the Seine (TV)
  • 1989 - Kucharz, złodziej, jego żona i jej kochanek (The Cook the Thief His Wife & Her Lover)
  • 1989 - A TV Dante (mini-serial TV)
  • 1989 - Lusitania
  • 1989 - Hubert Bals Handshake
  • 1991 - Księgi Prospera (Prospero's Books)
  • 1991 - M Is for Man, Music, Mozart (TV)
  • 1992 - A Walk Through Prospero's Library (TV)
  • 1992 - Rosa
  • 1993 - Dzieciątko z Mâcon (The Baby of Mâcon)
  • 1993 - Darwin (TV)
  • 1995 - Stairs 1 Geneva
  • 1995 - Lumiere i spółka (Lumiere et compagnie)
  • 1996 - The Pillow Book
  • 1997 - The Bridge
  • 1999 - 8 i pół kobiety (8½ Women)
  • 1999 - The Death of a Composer: Rosa, a Horse Drama
  • 2001 - The Man in the Bath
  • 2003 - Cinema16
  • 2003 - The Tulse Luper Suitcases, Part 1: The Moab Story
  • 2003 - The Tulse Luper Suitcases, Episode 3: Antwerp
  • 2004 - The Tulse Luper Suitcases, Part 2: Vaux to the Sea
  • 2004 - Wizje Europy (Visions of Europe fragment "European Showerbath")
  • 2005 - A life in suitcases
  • 2007 - Nightwatching

Przypisy

  1. Peter Greenaway - Regizor (rum.). CineMagia.ro. [dostęp 2016-11-16].
  2. Peter Greenaway (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2016-11-16].
  3. Peter Greenaway (ang.). Listal. [dostęp 2016-11-16].
  4. Peter Greenaway (ang.). AllMovie. [dostęp 2016-11-16].
  5. Peter Greenaway (wł.). MYmovies. [dostęp 2016-11-16].
  6. Abbott, Spencer H. (1997-06-06): Interview with Peter Greenaway (ang.). S.H.Abbot. [dostęp 2016-11-16].
  7. Peter Greenaway Biography (1942–) (ang.). Filmreference.com. [dostęp 2016-11-16].
  8. Overview for Peter Greenaway (ang.). TCM.com. [dostęp 2016-11-16].
  9. Peter Greenaway: Sa biographie (fr.). AlloCiné. [dostęp 2016-11-16].
  10. Mark Brown (2016-04-14): Film director Peter Greenaway calls for 'image-based cinema' (ang.). The Guardian. [dostęp 2016-11-16].
  11. Jordan Hoffman (2016-02-04): Eisenstein in Guanajuato review – torrential meditation on sex and film (ang.). The Guardian. [dostęp 2016-11-16].
  12. Peter Greenaway facts, information, pictures (ang.). Encyclopedia.com. [dostęp 2016-11-16].
  13. Caryn James (1990-04-06): Review/Film; Peter Greenaway's Elegant and Brutal 'Cook' (ang.). The New York Times. [dostęp 2016-11-16].
  14. J. Zalesiński (2010-10-06): Peter Greenaway odebrał tytuł doktora honoris causa (pol.). Dąbrowa Górnicza - NaszeMiasto.pl. [dostęp 2011-07-13].
  15. Peter Greenaway doktorem honoris causa ASP w Gdańsku (pol.). Onet.pl. [dostęp 2011-07-13].
  16. Calligraphy Diploma honoris causa for Peter Greenaway (ang.). Behance. [dostęp 2016-11-16].
  17. Family for Peter Greenaway (ang.). TCM.com. [dostęp 2016-11-16].

Bibliografia[edytuj]