Petrovy kameny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Petrovy kameny
Ilustracja
Widok na szczyty gór Petrovy kameny i Pradziad
Państwo  Czechy
Położenie Malá Morávka
Pasmo Wysoki Jesionik
(czes. Hrubý Jeseník)
(Sudety)
Wysokość 1446 m n.p.m.
Wybitność 13[1] m
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Petrovy kameny
Petrovy kameny
Ziemia50°04′06,4″N 17°14′01,5″E/50,068444 17,233750

Petrovy kameny (historyczna nazwa niem. Peterstein[2], potoczna nazwa polska Kamienie Piotrowe) – szczyt (góra) o wysokości 1446 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1438 m n.p.m.), będący grupą skalną w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, w obrębie gminy Malá Morávka, na historycznej granicy Śląska i Moraw, oddalony o około 1650 m na południe od szczytu góry Pradziad (czes. Praděd), leżący na jego głównym grzbiecie (grzebieniu), pomiędzy szczytami Pradziad i Vysoká hole[3][4].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Jest szczytem dobrze rozpoznawalnym z daleka (widocznym w pobliżu wieży Pradziada). Ma charakterystyczny kształt „zęba” wystającego z góry o wymiarach około 45 × 8 m i wysokości około 7 m, złożonym z trzech głównych skalisk. Wyszczerbiony kształt zawdzięcza procesowi intensywnego wietrzenia mrozowego. Południowo-zachodni stok góry rozciąga się od góry Nad soutokem i ciągnie się między żlebami: Důl Velkého Děda i Sviní žleb, natomiast stok północno-wschodni przebiega przez Ovčarnię i kończy się na dolinie potoku Bílá Opava (czes. Údolí Bílé Opavy).

Widok sprzed schroniska Barborka na szczyt Petrovy kameny

Jest trzecim co do wysokości (po szczytach: Pradziad i Vysoká hole) szczytem Wysokiego Jesionika i Masywu Pradziada i Wysokiej Holi (czes. Pradědská hornatina).

Widok z góry Červená hora na szczyt Petrovy kameny i górę Vysoká hole z widoczną z lewej u góry przełęczą Sedlo u Petrových kamenů

W odległości około 200 m na południe od szczytu znajduje się niezbyt wybitna, najwyższa w całym paśmie Wysokiego Jesionika i Masywie Pradziada i Wysokiej Holi przełęcz Sedlo u Petrových kamenů o wysokości 1432 m n.p.m., pomiędzy szczytami gór Petrovy kameny i Vysoká hole. Od góry Pradziad, Petrovy kameny są oddzielone przełęczą Sedlo Barborka, położoną w odległości około 800 m na północny zachód od szczytu na skrzyżowaniu o nazwie U Barborky.

Szczyt jest punktem widokowym na otaczające szczyty gór i pasma górskie. Na szczycie nie ma punktu geodezyjnego[5].

Na górze, w Ovčárni znajduje się stacja Pogotowia Górskiego.

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Pod względem geologicznym góra należy do jednostki określanej jako warstwy vrbneńskie[6] i jest zbudowana ze skał metamorficznych, między innymi gnejsów i kwarcytów oraz słabo zmetamorfizowanych skał osadowych, głównie fyllitów.

Wody[edytuj | edytuj kod]

Góra wraz z całym grzebieniem masywu Pradziada jest granicą głównego europejskiego działu wodnego między zlewiskami mórz: Bałtyckiego (dorzecze Odry) na stoku północno-wschodnim i Czarnego (dorzecze Dunaju) na stoku południowo-zachodnim.

Na południowo-zachodnim stoku góry ma swoje źródło Sviní potok.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa góry Petrovy kameny pochodzi z legendy, w której to kowal Petr ze swoją ukochaną, prześladowaną przez nieżyczliwego ojca, administratora dóbr ziemskich chronią się na niej pewnej burzliwej nocy. Uciekając na górę, zostają uratowani, dotykając się na szczycie „czarnego kamienia”. Od imienia owego kowala nazwano górę Petrovy kameny[7][8].

Góra z uwagi na swój charakterystyczny kształt wierzchołka i usytuowanie, owiana jest aurą tajemniczości i ma w swojej historii złe skojarzenia. Była wymieniana jako miejsce sabatów[9] podczas średniowiecznych procesów inkwizycyjnych, toczących się w Księstwie Nyskim biskupów wrocławskich i Państwie velkolosińskim. Cesarz Leopold I Habsburg około 1680, mając zgodę konsystorza z Ołomuńca, zarządził pokropienie góry święconą wodą. 20 czerwca 1682 górę poświęcono, odprawiając jednocześnie egzorcyzmy i stawiając kamienny słup z reliefowym obrazem Maryi o wymiarach 60 × 60 cm, a później rzeźbę św. Piotra. Słup z reliefem i rzeźbą nie przetrwał próby czasu. Zniszczony został pod koniec XVIII w., w czasach reform józefińskich. Jego fragmenty odnaleziono na górze w latach 70. XX w[10].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Cała góra znajduje się w obrębie Narodowego rezerwatu przyrody NPR Praděd powstałego w 1991 o powierzchni około 2031 ha, z połączenia 6 odrębnych rezerwatów, w tym pobliskiego Rezerwatu przyrody Petrovy kameny, będącego częścią wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (czes. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt.

Ścieżki dydaktyczne[edytuj | edytuj kod]

W celu ochrony unikalnego ekosystemu przez górę wyznaczono w 1971 ścieżkę dydaktyczną Velká kotlina (czes. Naučná stezka Velká kotlina) wzdłuż niebieskiego szlaku turystycznego Szlak niebieski , o długości 5,5 km na odcinku:

Ścieżka edukacyjna zielona.svg Karlov pod Pradědem – Ovčárna (z 7 stanowiskami obserwacyjnymi na trasie),

oraz wzdłuż grzbietu głównego w 2009 ścieżkę dydaktyczną (czes. Naučná stezka Po hřebenech – světem horských luk) o długości 12 km na odcinku:

Ścieżka edukacyjna zielona.svg Ovčárna – Skřítek (z 12 stanowiskami obserwacyjnymi na trasie)[11][12].

Rezerwat przyrody Petrovy kameny[edytuj | edytuj kod]

Rezerwat przyrody Petrovy kameny został utworzony na stoku północno-wschodnim, powyżej Ovčárni na obszarze około 19,1 ha w celu ochrony unikalnej w skali europejskiej, rzadkiej roślinności wysokogórskiej, która od czasów epoki lodowcowej przetrwała około 12 000 lat. Przedmiotem ochrony są gleby oraz flora i fauna[13][10][14].

Występują tu cenne rośliny jak np. porosty i mchy oraz krzewy. Stwierdzono tu między innymi występowanie gatunków endemicznych. Należą do nich: dzwonek jesenicki (łac. Campanula gelida) oraz wiechlina jesenicka (łac. Poa riphaea). Poza tym występuje tu wiele innych cennych gatunków, takich jak: jastrzębiec alpejski (łac. Hieracium alpinum L.), zawilec narcyzowaty (łac. Anemone narcissiflora L.), dzwonek brodaty (łac. Campanula barbata L.), wierzba zielna (łac. Salix herbacea L.), sit skucina (łac. Juncus trifidus L.), rzeżucha rezedolistna (łac. Cardamine resedifolia L.) czy widlicz alpejski (łac. Didhasiastrum alpinum L.).

W rezerwacie zaobserwowano występowanie rzadkich gatunków chrząszczy np. (łac. Simplocaria metallica) czy (łac. Aphodius limbollarius) oraz motyli. Rezerwat był również jednym z pierwszych rejonów, w którym osiedliły się w 1913 sprowadzone z Alp kozice.

Rezerwat nie jest udostępniony dla turystów, nie prowadzi tam żaden znakowany szlak turystyczny. Można jedynie podziwiać jego urok z obejmujących go szlaków. Z uwagi na ochronę cennego ekosystemu całego rezerwatu dojście na szczyt w okresie od wiosny do jesieni jest zabronione. Ostrzegają o tym specjalnie ustawione tablice przy szlakach.

Czterojęzyczna tablica informacyjna o zakazie wstępu na szczyt Petrovy kameny

W 1991 rezerwat włączono do utworzonego kompleksowego rezerwatu NPR Praděd.

Duże zasługi w poznaniu uroku rezerwatu miał czeski botanik niemieckiego pochodzenia prof. Friedrich Kolenati, który zmarł w 1864 podczas badań rezerwatu. Ku jego czci na szczytowej skale umieszczono tablicę pamiątkową.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

W odległości około 500 m na północny wschód od szczytu, przy drodze Hvězda – Pradziad, na stoku góry Petrovy kameny znajdują się hotele górskie: Ovčárna i Figura oraz schronisko Sabinka. Nieco dalej około 1700 m na północ od szczytu, na wieży Pradziad: hotel Praděd, około 1 km na północ od szczytu schronisko Barborka i około 1100 m na północny zachód od szczytu hotel Kurzovní chata.

Ponadto w odległości około 700 m na północ od szczytu, blisko drogi Hvězda – Ovčárna znajduje się chata Finsterlovka[15]. Nie ma ona jednak charakteru typowego schroniska turystycznego.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

W obrębie góry zlokalizowano cztery szlaki turystyczne na trasach:

Szlak czerwony Červenohorské sedlo – góra Velký Klínovec – przełęcz Hřebenová – szczyt Výrovka – przełęcz Sedlo pod Malým Jezerníkem – szczyt Malý Jezerník – góra Velký Jezerník – przełęcz Sedlo Velký Jezerník – schronisko Švýcárna – góra Pradziad – przełęcz Sedlo Barborka – góra Petrovy kameny – Ovčárna – przełęcz Sedlo u Petrových kamenů – szczyt Vysoká hole – szczyt Kamzičník – góra Velký Máj – przełęcz Sedlo nad Malým kotlem – góra Jelení hřbetJelení studánka – przełęcz Sedlo pod Jelení studánkou – góra Jelenka – góra OstružnáRýmařov;
Szlak niebieski Karlova Studánkadolina Údolí Bílé Opavy – góra Ostrý vrch – schronisko Barborka – przełęcz Sedlo Barborka – góra Petrovy kameny – Ovčárna – góra Vysoká hole – Velká kotlinaMalá Morávka;
Szlak zielony Kouty nad Desnou – góra Hřbety – góra Nad Petrovkou – Kamzík – góra Velký Jezerník – przełęcz Sedlo Velký Jezerník – schronisko Švýcárna – góra Pradziad – góra Petrovy kameny – Ovčárna – Karlova Studánka;
Szlak żółty Karlova Studánka – dolina Údolí Bílé Opavy – góra Ostrý vrch – vodopády Bílé Opavy – góra Petrovy kameny – Ovčárna – góra Vysoká hole – góra Temná – góra Kopřivná – Karlov pod Pradědem.

Szlaki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

Przez górę przechodzi również szlak rowerowy na trasie:

Stripe-marked biketrail blue.svg Červenohorské sedlo – góra Velký Klínovec – góra Výrovka – Kamzík – góra Velký Jezerník – przełęcz Sedlo Velký Jezerník – schronisko Švýcárna – góra Pradziad – przełęcz Sedlo Barborka – góra Petrovy kameny – Ovčárna – Hvězda[16],
12% stoupání (cz).svg podjazd Hvězda – Pradziad: (długość: 9,1 km, różnica wysokości: 632 m, średnie nachylenie podjazdu: 6,9%)[17].

Trasy narciarskie[edytuj | edytuj kod]

Na górze zlokalizowano trasę narciarstwa biegowego:

SkiTrailRedČR.png Ovčárna – góra Petrovy kameny – góra Pradziad – schronisko Švýcárna – góra Velký Jezerník – Kamzík – góra Výrovka – góra Velký Klínovec – Červenohorské sedlo,

oraz trasy narciarstwa zjazdowego[18]:

Alpine skiing pictogram.svg Trasy narciarstwa zjazdowego z wyciągami z góry Petrovy kameny
L.p. Trasa i oznaczenie Długość trasy
m
Różnica wysokości
m
Rodzaj wyciągu Długość wyciągu
m
1 Pictogram Ski Slope red.svg 5[a] 280 85 orczykowy 260
2 Pictogram Ski Slope black.svg 6[a] 780 173 orczykowy 650
3 Malý Václavák Pictogram Ski Slope blue.svg 8 150 26 orczykowy 130

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Najwyżej położone trasy narciarstwa zjazdowego w Czechach

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 10 nejvyšších ultratisícovek (cz.). ultratisicovky.cz. [dostęp 2018-12-22].
  2. Petrovy kameny (1446 m) (Peterstein) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2016-12-23].
  3. Petrovy kameny (1446 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). Mapy.cz.
  4. Petrovy kameny (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-08-10].
  5. Základní mapa (ČÚZK). geoportal.cuzk.cz ↓.
  6. Cymerman 1998 ↓, s. 531 (mapa).
  7. Kamienie Petra – atrakcje przyrodnicze (pol.). Czecot.pl.
  8. Petrovy kameny (cz.). abatar.cz. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-10-20)].
  9. Stefan Morajko: Czarownice w Głuchołazach cz. II (pol.). goryopawskie.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-05-07)].
  10. a b Petrovy kameny (pol.). skps.wroclaw.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-29)].
  11. Č. 5 Stezka po hřebenech – Světem horských luk - Jeseníky (cz.). Msregion.cz. [dostęp 2015-08-12].
  12. Naučná stezka Světem horských luk (cz.). Ejeseniky.com. [dostęp 2015-08-12].
  13. Petrovy kameny (cz.). Karlovice.estranky.cz.
  14. Petrovy kameny (cz.). Jeseniky.net.
  15. Chata Finsterlovka (cz.). Finsterlovka.cz.
  16. Trasy rowerowe – Z Hvězdy na Czervenogórskie Sedlo (pol.). Czeskiegory.pl. [dostęp 2015-11-07].
  17. Michał Książkiewicz: ROWEROWA BAZA PODJAZDÓW. Praděd 1495 m (pol.). Genetyk.com, 2007-2008. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-01-15)].
  18. Sport centrum Figura Praděd-Ovčárna (cz.). Jeseniky.net.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]