Phalacrocorax

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Phalacrocorax[1]
Brisson, 1760[2][3]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – kormoran srokaty (P. varius)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd głuptakowe
Podrząd głuptakowce
Rodzina kormorany
Rodzaj Phalacrocorax
Typ nomenklatoryczny

Pelecanus carbo Linnaeus, 1758

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Phalacrocoraxrodzaj ptaka z rodziny kormoranów (Phalacrocoracidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące na wszystkich kontynentach oprócz obszarów antarktycznych[33].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 55–100 cm, rozpiętość skrzydeł 90–160 cm; masa ciała 520–4000 g[33].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Phalacrocorax: łac. phalacrocorax, phalacrocoracis „kormoran”, od gr. φαλακροκοραξ phalakrokorax, φαλακροκορακος phalakrokorakos „kormoran”, od φαλακρος phalakros „łysy”, od φαλος phalos „biały”; ακρος akros „najwyższy”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”[34].
  • Carbo: epitet gatunkowy Pelecanus carbo Linnaeus, 1758; łac. carbo, carbonis „węgiel drzewny” (tj. czarny)[34]. Gatunek typowy: Pelecanus carbo Linnaeus, 1758.
  • Halieus: gr. ἁλιευς halieus „rybak”, od ἁλιευω halieuō „łowić”, od ἁλς hals, ἁλος halos „morze”[34]. Gatunek typowy: Halieus leucogaster Meyen, 1833 (= Pelecanus sinensis Shaw, 1801[a]).
  • Gulosus: łac. gulosus „żarłoczny”, od gula „obżarstwo, łakomstwo”[34]. Gatunek typowy: Pelecanus graculus Linnaeus, 1766 (= Pelecanus aristotelis Linnaeus, 1761).
  • Carbonarius: wariant nazwy rodzaju Carbo Lacépède, 1799[34]. Nazwa zastępcza dla Carbo Lacépède, 1799.
  • Hydrocorax: gr. ὑδρο- hudro- „wodny”, od ὑδωρ hudōr, ὑδατος hudatos „woda”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”[34]. Gatunek typowy: Pelecanus carbo Linnaeus, 1758; młodszy homonim Hydrocorax Brisson, 1760 (Bucerotidae).
  • Cormoranus: fr. Cormoran „kormoran”[34]. Gatunek typowy: Pelecanus carbo Linnaeus, 1758.
  • Graucalus: gr. γραυκαλος graukalos ptak w kolorze popiołu wspomniany przez Hezychiusza, dalej niezydentyfikowany[34]. Gatunek typowy: Pelecanus carbo Linnaeus, 1758.
  • Graculus: epitet gatunkowy Pelecanus graculus Linnaeus, 1766 [b]; łac. graculus „nieznany ptak” utożsamiany z kawką[34]. Gatunek typowy: Pelecanus graculus Linnaeus, 1766 (= Pelecanus aristotelis Linnaeus, 1761).
  • Ecmeles: gr. εκμελης ekmelēs „dysharmoniczny, niezgodny”, od εκ ek, εξ ex „bez”; μελος melos „melodia”[34]. Nowa nazwa dla Hydrocorax Vieillot, 1816.
  • Hypoleucus: gr. ὑπο hupo „pod, poniżej”; λευκος leukos „biały”[34]. Gatunek typowy: Pelecanus varius J.F. Gmelin, 1789.
  • Stictocarbo: gr. στικτος stiktos „cętkowany, kropkowany”, od στιζω stizō „tatuować”; rodzaj Carbo Lacépède, 1799[34]. Gatunek typowy: Pelecanus punctatus Sparrman, 1786.
  • Urile: epitet gatunkowy Pelecanus urile J.F. Gmelin, 1789; według Stellera (1774) Urile to nazwa kormorana czerwonoczelnego na Kamczatce[34]. Gatunek typowy: Pelecanus urile J.F. Gmelin, 1789.
  • Leucocarbo: gr. λευκος leukos „biały”; rodzaj Carbo Lacépède, 1799[34]. Gatunek typowy: Carbo bougainvillii Lesson, 1837.
  • Compsohalieus : gr. κομψος kompsos „strojny, elegancki”; ἁλιευς halieus „rybak”[34]. Gatunek typowy: Carbo penicillatus von Brandt, 1837.
  • Enygrotheres: gr. ενυγρος enugros „wodny”; -θηρας -thēras „łowca”, od θηραω thēraō „polować”, od θηρ thēr, θηρος thēros „bestia, zwierzę”[34]. Nowa nazwa dla Stictocarbo Bonaparte, 1855 ze względu na puryzm.
  • Gripeus: gr. γριπευς gripeus „rybak”[34]. Nowa nazwa dla Graculus.
  • Nannopterum: gr. ναννος nannos „karzeł”; πτερον pteron „skrzydło”[34]. Gatunek typowy: Phalacrocorax harrisi Rothschild, 1898.
  • Pallasicarbo: zbitka wyrazowa nazwiska Pallas (Peter Simon Pallas (1741–1811), niemiecki przyrodnik, podróżnik) oraz nazwy rodzajowej Carbo Lacépède, 1799[34]. Gatunek typowy: Phalacrocorax perspicillatus Pallas, 1811.
  • Dilophalieus: διλοφος dilophos „dwuczuby”, od δι- di- „podwójny”, od δις dis „dwa razy”, od δυο duo „dwa”; λοφος lophos „czub, grzebień”; genus Halieus Illiger, 1811[34]. Gatunek typowy: Hydrocorax dilophus Vieillot, 1817 (= Carbo auritus Lesson, 1831).
  • Viguacarbo: zbitka wyrazowa epitetu gatunkowego Hydrocorax vigua Vieillot, 1817[c] oraz nazwy rodzajowej Carbo Lacépède, 1799[34]. Gatunek typowy: Carbo mexicanus von Brandt, 1837 (= Procellaria brasiliana J.F. Gmelin, 1789).
  • Mesocarbo: gr. μεσος mesos „środek, pośredni”; rodzaj Carbo Lacépède, 1799[34]. Gatunek typowy: Carbo sulcirostris von Brandt, 1837.
  • Botaurites: rodzaj Botaurus Stephens, 1819 (bąk); gr. -ιτης -itēs „przypominający”, od ειδος eidos „wygląd”[34]. Gatunek typowy: †Botaurites avitus Ammon, 1918.
  • Anacarbo: gr. ανα ana „znowu, ponownie”; rodzaj Carbo Lacépède, 1799[34]. Gatunek typowy: Graculus neglectus Wahlberg, 1855.
  • Pseudocarbo: gr. ψευδος pseudos „fałszywy”; rodzaj Carbo Lacépède, 1799[34]. Gatunek typowy: Pelecanus capensis Sparrmann, 1788.
  • Oligocorax: gr. ολιγος oligos „mały”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”[34]. Gatunek typowy: †Oligocorax littoralis Lambrecht, 1933.
  • Paracorax: gr. παρα para „blisko, przed”; rodzaj Phalacrocorax Brisson, 1760. Gatunek typowy: †Phalacrocorax destefanii Regalia, 1902.
  • Poikilocarbo: gr. ποικιλος poikilos „kolorowy, wielobarwny”; rodzaj Carbo Lacépède, 1799[34]. Gatunek typowy: Pelecanus gaimardi Garnot, 1828.
  • Pliocarbo: gr. πλειων pleiōn „więcej”, wyższa forma od πολυς polus „dużo”; rodzaj Carbo Lacépède, 1799[34]. Gatunek typowy: †Pliocarbo longipes Tugarinov, 1940.
  • Euleucocarbo: gr. ευ eu „właściwy, dobry”; rodzaj Leucocarbo Bonaparte, 1857[34]. Gatunek typowy: Pelecanus carunculatus J.F. Gmelin, 1789.
  • Nesocarbo: gr. νησος nēsos wyspa; rodzaj Carbo Lacépède, 1799[34]. Gatunek typowy: Urile campbelli Filhol, 1878.
  • Notocarbo: gr. νοτος notos „południe”; rodzaj Carbo Lacépède, 1799[34]. Gatunek typowy: Phalacrocorax atriceps P.P. King, 1828.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do rodzaju należą następujące gatunki[35]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Podgatunek Ph. carbo.
  2. Synonim Ph. aristotelis.
  3. Synonim Ph. brasilianus

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Phalacrocorax, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. M.J. Brisson: Ornithologie, ou, Méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés, a laquelle on a joint une description exacte de chaque espece, avec les citations des auteurs qui en ont traité, les noms quils leur ont donnés, ceux que leur ont donnés les différentes nations, & les noms vulgaires. T. 1. Parisiis: Ad Ripam Augustinorum, apud Cl. Joannem-Baptistam Bauche, bibliopolam, ad Insigne S. Genovesae, & S. Joannis in Deserto, 1760, s. 60. (fr. • łac.)
  3. M.J. Brisson: Ornithologie, ou, Méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés, a laquelle on a joint une description exacte de chaque espece, avec les citations des auteurs qui en ont traité, les noms quils leur ont donnés, ceux que leur ont donnés les différentes nations, & les noms vulgaires. T. 6. Parisiis: Ad Ripam Augustinorum, apud Cl. Joannem-Baptistam Bauche, bibliopolam, ad Insigne S. Genovesae, & S. Joannis in Deserto, 1760, s. 511. (fr. • łac.)
  4. B.G. de Lacépède: Discours d’ouverture et de clôture du cours d’histoire naturelle, donné dans le Muséum national d’Histoire naturelle, l’an VII de la République, et tableaux méthodiques des mammifères et des oiseaux. Paris: Plassan, 1799, s. 15. (fr.)
  5. J.K.W. Illiger: Prodromus systematis mammalium et avium: additis terminis zoographicis utriusque classis, eorumque versione germanica. Berolini: Sumptibus C. Salfeld, 1811, s. 279. (łac.)
  6. Catalogue of additions and alterations to be made in the original list of British birds; Together with thone species which are desiderata in the collection of the author, for any of which he will be obliged to his friends. W: G. Montagu: Supplement to the Ornithological Dictionary, Or Synopsis of British Birds. London: S. Woolmer, 1813, s. 5. (ang.)
  7. C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 72. (fr.)
  8. L.J.P. Vieillot: Analyse d’une nouvelle ornithologie élémentaire. Paris: Deteville, libraire, rue Hautefeuille, 1816, s. 63. (fr.)
  9. L.A.F. Baillon. Catalogue des Mammifères, Oiseaux , Reptiles, Poissons et Mollusques testacés marins, observés dans l’arrondissement d’Ahbeville. „Memoires de la Société Royale d’Emulation d’Abbeville”. 1, s. 76, 1833 (fr.). 
  10. G.R. Gray: A list of the genera of birds: with their synonyma an indication of the typical species of each genus. Wyd. 2. London: R. and J.E. Taylor, 1841, s. 101. (ang.)
  11. G.R. Gray: The genera of birds : comprising their generic characters, a notice of the habits of each genus, and an extensive list of species referred to their several genera. Cz. 3: 1844–1849. London: Longman, Brown, Green, and Longmans, 1849, s. 667. (ang.)
  12. J.von N.F.X. Gistel: Naturgeschichte des Thierreichs für höhere Schulen. Stuttgart: Hoffmann, 1848, s. ix. (niem.)
  13. H.G.L. Reichenbach: Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1850, s. vii. (niem.)
  14. Ch.L. Bonaparte. Note sur les Oiseaux des îles Marquises, et particulièrement sur le genre nouveau Serresius. „Comptes rendus hebdomadaires de l’Académie des Sciences”. 41, s. 1115, 1855 (fr.). 
  15. Ch.L. Bonaparte: Conspectus generum avium. T. 2. Lugduni Batavorum: Apud E.J. Brill, 1857, s. 175. (łac.)
  16. Ch.L. Bonaparte. Excursion dans les divers Musées d’Allemagne, de Hollande et de Belgique, et Tableaux paralléliques de l’ordre des Echassiers (suite). „Comptes rendus hebdomadaires de l’Académie des Sciences”. 43, s. 575, 1856 (fr.). 
  17. S.F. Baird, T.M. Brewer & R. Ridgway. The water birds of North America. Vol. II. „Memoirs of the Museum of Comparative Zoölogy, at Harvard College”. 13, s. 145, 1884 (ang.). 
  18. Heine i Reichenow 1882–1890 ↓, s. 353.
  19. Heine i Reichenow 1882–1890 ↓, s. 352.
  20. R.B. Sharpe: A hand-list of the genera and species of birds: nomenclator avium tum fossilium tum viventium. Cz. 1. London: Trustees of the British Museum, 1899, s. 235. (ang.)
  21. E. Coues. On Certain Generic and Subgeneric Names in the A.O.U. Check-List. „The Osprey”. 3, s. 144, 1899 (ang.). 
  22. Coues 1903 ↓, s. 963.
  23. Coues 1903 ↓, s. 965.
  24. G.M. Mathews & T. Iredale. A Reference List of the Birds of New Zealand. Part II. „Ibis”. Tenth series. 1 (3), s. 415, 1913 (ang.). 
  25. L. von Ammon. Tertiäre Vogelreste von Regensburg und die jungmiocäne Vogelwelt. „Abhandlungen des Naturwissenschaftlichen Vereins (früher Zoologisch-Mineralogischen Vereins) in Regensburg”. 12, s. 32, 1918 (niem.). 
  26. a b A. Roberts. Review of the nomenclature of South African birds. „Annals of the Transvaal Museum”. 8 (4), s. 205, 1922 (ang.). 
  27. Lambrecht 1933 ↓, s. 290.
  28. Lambrecht 1933 ↓, s. 292.
  29. H. von Boetticher. Der Gaimardische Bunt-kormoran. „Vögel ferner Länder”. 9, s. 83, 1935 (niem.). 
  30. A.J. Tugarinov. (New deata concerning the Tertiary ornithofauna of the USSR). „Comptes Rendus (Doklady) de l’Academie des Sciences de l"USSR”. 26 (2), s. 197, 1940 (ros.). 
  31. a b J.-F. Voisin. Notes on the blue-eyed shags (Genus Leucocarbo Bonaparte). „Notornis”. 20 (3), s. 269, 1973 (ang.). 
  32. D. Siegel-Causey. Phylogeny of the Phalacrocoracidae. „The Condor”. 90 (4), s. 891, 1988. DOI: 10.2307/1368846 (ang.). 
  33. a b D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Cormorants and Shags (Phalacrocoracidae), version 1.0.. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.phalac1.01. [dostęp 2020-05-22]. (ang.)
  34. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae Etymologia za: J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2020. (ang.)
  35. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Phalacrocoracidae Reichenbach, 1849-50 (1836) - kormorany - Cormorants (wersja: 2017-09-23). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-02-04].
  36. BirdLife International 2016, Phalacrocorax perspicillatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2017 [online], wersja 2017-2 [dostęp 2017-10-26] (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]