Philip Zimbardo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Philip Zimbardo
Ilustracja
P. Zimbardo
Data i miejsce urodzenia 23 marca 1933
Nowy Jork
Zawód, zajęcie psycholog, wykładowca
Zimbardo w Warszawie, 2009

Philip George Zimbardo (ur. 23 marca 1933) – amerykański psycholog pochodzenia włoskiego, od 1968 profesor Uniwersytetu Stanforda.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Znany z przeprowadzenia eksperymentu więziennego, założyciel Kliniki Nieśmiałości, autor wielu książek, z których najbardziej znana to „Psychology and Life” (Psychologia i życie). Działał aktywnie na rzecz popularyzacji psychologii, występując w cyklu programów „Discovering Psychology”.

Założyciel i patron działającego od 2014 jedynego w Polsce Centrum Zimbardo[1]. Ulokowany w Katowicach na Nikiszowcu ośrodek jest miejscem spotkań i edukacji młodzieży[2].

W 2002 Zimbardo pełnił funkcję przewodniczącego Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego[3].

W 1954 uzyskał tytuł bakałarza w Brooklyn College, rok później otrzymał tytuł magistra na Uniwersytecie Yale’a, na tym samym uniwersytecie doktoryzował się w 1959. W latach 1960–1967 wykładał na Uniwersytecie Yale’a, Uniwersytecie Columbia, Kolegium Barnarda oraz Uniwersytecie Nowojorskim.

Philip Zimbardo zajmował się wieloma dziedzinami psychologii, z czego najbardziej znane są jego dokonania w dziedzinie psychologii społecznej oraz badania nad nieśmiałością. Zajmuje się też psychologią zła, terroryzmu i dehumanizacji. Badania te zaowocowały wydaniem w 2007 przełomowej książki „The Lucifer Effect: Understanding How Good People Turn Evil” (Efekt Lucyfera: Dlaczego dobrzy ludzie czynią zło?), którego polską edycję wydało w 2008 Wydawnictwo Naukowe PWN. W 2009 PWN opublikowało również książkę P. Zimbardo i J. Boyda pt.(Paradoks czasu), ukazującą czas i zarządzanie nim przez pryzmat perspektyw, w których żyje współczesna jednostka i co można zrobić, żeby znaleźć lepszą perspektywę, tj. umożliwiającą dostrojenie własnego zegara psychologicznego. Jego żoną jest pochodząca z Polski Christina Maslach (Krystyna Maślak)[4]. Była ona jednym z badaczy uczestniczących w eksperymencie więziennym, była też jedną z pierwszych osób, które uświadomiły profesorowi Zimbardo, że eksperyment wymyka się spod kontroli[5]. Pobrali się rok po zakończeniu eksperymentu, 10.08.1972 r.[6]. Christina Maslach jest profesorem psychologii na University of California w Berkeley.

Eksperyment więzienny[edytuj | edytuj kod]

W 1971 Zimbardo, wraz ze współpracownikami, przeprowadził jeden z najbardziej znanych eksperymentów w historii psychologii: stanfordzki eksperyment więzienny. W piwnicach Wydziału Psychologii Uniwersytetu Stanforda zainscenizowano więzienie, w którym zamknięto 24 zdrowych psychicznie studentów, wybranych spośród ochotników. Podzielono ich losowo na dwie grupy: więźniów i strażników. Eksperyment miał pokazać znaczenie wpływu sytuacji społecznej na zachowanie jednostki. Uczestnicy zaczęli wcielać się w przypisane im role. Strażnicy postępowali brutalnie i sadystycznie w stosunku do więźniów, pojawiły się zachowania patologiczne. W nocy z piątego na szósty dzień więźniowie wzniecili bunt. Następnego dnia prowadzący zdecydowali się zakończyć przewidziany na czternaście dni eksperyment ze względu na obawę utraty kontroli nad sytuacją. Eksperyment został udokumentowany w filmie Cicha furia Philipa Zimbardo – płyta z filmem ukazała się w Polsce w lutym 2007.

Klinika nieśmiałości[edytuj | edytuj kod]

Philip Zimbardo poświęcił wiele czasu na badanie zjawiska nieśmiałości. Efektem jego pracy jest wiele artykułów na ten temat oraz znana, przetłumaczona na 10 języków (w tym polski) książka „Shyness: What it is, What to do about it" (Nieśmiałość. Co to jest? Jak sobie z nią radzić?), a także założona przy Pacific Graduate School of Psychology w Palo Alto Klinika Nieśmiałości[7].

Projekt „bohaterskiej wyobraźni”[edytuj | edytuj kod]

Najnowszym projektem realizowanym przez profesora Philipa Zimbardo jest bohaterstwo dnia codziennego[8][9]. Jak sam stwierdził w jednym z wywiadów, w pewnym momencie zauważył, że brakuje badań nad bohaterstwem[10]. Opracował program nauczania, którego celem jest uczenie młodych ludzi, jak kształtować w sobie postawy niezgody na zło[11]. Zimbardo jest fundatorem i prezesem fundacji Heroic Imagination Project(ang.) (San Francisco), która na całym świecie promuje i wdraża ten program, który powstał na bazie wyników badań psychologii społecznej[12]. Zimbardo dzięki programowi „bohaterskiej wyobraźni” chce szukać pozytywnych postaw i odnajdywać bohaterów wśród zwykłych ludzi. Program jest adresowany przede wszystkim do młodzieży[13]. W ramach działalności fundacji Heroic Imagination Project (Projekt Bohaterskiej Wyobraźni) od 2014 wdrażany w Polsce jest Program Rozumienie Ludzkiej Natury[14]. Celem projektu jest zachęcenie ludzi do podejmowania codziennych bohaterskich czynów, radzenie sobie z efektem biernego widza(ang.), zwiększenie samoświadomości i refleksyjności[15][16]. Profesor Philip Zimbardo spotkał się w Ministerstwie Edukacji Narodowej z Krystyną Szumilas, a następnie z Joanną Kluzik-Rostkowską[17][18]. W 2014 Projekt Bohaterskiej Wyobraźni w Polsce otrzymał honorowy patronat Minister Edukacji Narodowej[19].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona Centrum Zimbardo w Nikiszowcu.
  2. Centrum Zimbardo. Instytut Psychologii UŚ. [dostęp 2015-02-27].
  3. Former APA Presidents. apa.org. [dostęp 2017–02–19].
  4. Informacja podana przez Zimbardo 7.04.2009 w wywiadzie dla Teleexpressu
  5. P.Zimbardo, Efekt Lucyfera, PWN 2009, str. 189-192
  6. P.Zimbardo, Efekt Lucyfera, PWN 2009, str. 264
  7. The Shyness Clinic (The Stanford Shyness Clinic; The Palo Alto Shyness Clinic) (ang.). W: Strona internetowa [on-line]. shyness.com, 1995, 1996. [dostęp 2019-04-29].
  8. Philip Zimbardo nauczył się czytać i pisać dzięki... Supermanowi [dostęp 2016-09-01].
  9. Jak zostać bohaterem, czyli o Heroic Imagination Project - Więcej Wiemy - Lepiej Pomagamy, 6 listopada 2013 [dostęp 2016-09-01] (pol.).
  10. Philip Zimbardo, Philip Zimbardo: Przyszłość będzie lepsza niż przeszłość - i Ty możesz być Grekiem Zorbą [dostęp 2016-09-01].
  11. Myśleć - Warto obejrzeć - Projekt bohaterskiej wyobraźni – Profesor Zimbardo do nauczycieli, myslec.pwn.pl [dostęp 2016-09-01].
  12. Jonah Lehrer, Are Heroes Born, or Can They Be Made?, „Wall Street Journal”, 11 grudnia 2010, ISSN 0099-9660 [dostęp 2016-09-01].
  13. Prof. Philip Zimbardo: Ty także możesz zostać bohaterem [dostęp 2016-09-01].
  14. – Program Rozumienie Ludzkiej Natury, hip.org.pl [dostęp 2016-09-01].
  15. Psycholog w ogrodzie dobra i zła, gazeta.us.edu.pl [dostęp 2016-09-01].
  16. Garden, torches and Professor Zimbardo (and of course the cat). ToInspire
  17. 3 Kongres Polskiej Edukacji - Philip Zimbardo. eduentuzjasci
  18. – Projekt Bohaterskiej Wyobraźni, hip.org.pl [dostęp 2016-09-01].
  19. Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Edukacji Narodowej [dostęp 2016-09-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]