Pieczareczka różowoblaszkowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pieczareczka różowoblaszkowa
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj pieczareczka
Gatunek pieczareczka różowoblaszkowa
Nazwa systematyczna
Leucoagaricus leucothites (Vittad.) Wasser
Ukr. bot. Zh. 34(3): 308 (1977)
Leucoagaricus leucothites a1.2.jpg
2012-10-09 Leucoagaricus leucothites (Vittad.) M.M. Moser ex Bon 270482.jpg
Starsze owocniki mają nieco tylko różowawe blaszki

Pieczareczka różowoblaszkowa (Leucoagaricus leucothites (Vittad.) Wasser) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1835 Carlo Vittadini nadając mu nazwę Agaricus leucothites. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1977 Solomon Wasser[1].

Synonimów ma około 30. Niektóre z nich[2]:

  • Agaricus holosericeus Fr. 1838
  • Agaricus leucothites Vittad. 1835
  • Lepiota holosericea Gillet 1874
  • Lepiota leucothites (Vittad.) P.D. Orton 1960
  • Lepiota naucina (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Leucoagaricus holosericeus (Gillet) M.M. Moser 1967
  • Leucoagaricus leucothites (Vittad.) M.M. Moser ex Bon 1977
  • Leucoagaricus naucinus (Fr.) Singer 1951
  • Leucocoprinus holosericeus (Gillet) Locq. 1943

Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda w 2003 r. dla Leucoagaricus cretaceus (Bull.:Fr.) M.M. Moser), ale przytoczony wykaz synonimów wskazuje, że chodzi o ten gatunek. Stanisław Domański opisywał ten gatunek pod nazwą czubajka drobna[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 5–10 cm, u młodych okazów zamknięty, o kulistym kształcie, później półkulistołukowaty, na koniec płaski, niehigrofaniczny[4]. Brzeg gładki i bez prążkowania. Powierzchnia jedwabiście gładka, wapiennobiała, do brudnobiałej, później bladokremowa, szarawa, czasami z cielistym lub fioletowawym odcieniem. W miejscach nasłonecznionych często powierzchnia pęka na poletka[5].

Blaszki

Gęste, wolne, u młodych okazów białe, u starszych różowawe[4].

Trzon

Wysokość 6–12 cm, grubość 1–2 cm, łatwo oddziela się od kapelusza, kształt walcowaty, podstawa zgrubiała lub bulwiasta. Początkowo pełny, później rurkowaty. W górnej części posiada biały, skórzasty i zwisający w dół pierścień. Powierzchnia biała, błyszcząca[4][5].

Miąższ

Biały, czasami lekko żółtawy, u starszych owocników brązowiejący. Smak łagodny, zapach grzybowy[5].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników biały, zarodniki mają rozmiary7–9 × 5–6 μm, kształt od owalnego do elipsoidalnego, powierzchnię gładką z małą ilością porów i są amyloidalne. Występują różnokształtne cheilocystydy o rozmiarach 28–39 × 7–12 μm[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Najwięcej stanowisk podano w Ameryce Północnej i Europie, ponadto notowany jest w Afryce Północnej i Nowej Zelandii[7]. Jeszcze w latach 50. XX wieku gatunek ten był praktycznie nieznany i uważany za wielką rzadkość. Od tego czasu jednak znacznie się rozprzestrzenił. Obecnie w Europie Środkowej występuje w rozproszeniu, miejscami jest pospolity[5].

Rośnie na ziemi. Występuje głównie poza lasami: na trawnikach, nad brzegami wód, w parkach, na łąkach i pastwiskach, miedzach, w zieleni miejskiej, w zaroślach, sadach, na obrzeżach lasów. Owocniki wytwarza od lipca do października[4]. Często spotykany jest na siedliskach zmienionych przez człowieka, np. na poboczach szos, na skarpach. Preferuje gleby o odczynie obojętnym lub zasadowym i bogate w azot[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof[3]. W niektórych atlasach grzybów uważany jest za grzyby jadalny[4], jednak w Szwajcarii zanotowano wiele przypadków niestrawności i zaburzeń pokarmowych po spożyciu tego grzyba, łatwo też pomylić go z śmiertelnie trującym muchomorem jadowitym. Z tych powodów obecnie nie zaleca się spożywania tego grzyba[5].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • morfologicznie bardzo podobne są różne gatunki pieczarek (Agaricus), jednak wszystkie mają od samego początku blaszki różowe, z czasem coraz ciemniejsze, u dojrzałych owocników czekoladowobrązowe,
  • muchomor jadowity (Amanita virosa) ma zawsze białe blaszki, a przy podstawie trzonu posiada pochwę
  • biało ubarwione pochwiaki okazałe (Volvariella gloiocephala). Różnią się trzonem, który u nasady posiada skórzastą pochwę[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2014-10-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2014-10-05].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c d e f Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  6. MushroomExpert (ang.). [dostęp 2014-04-25].
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-15].