Pieczarka słomkowożółta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pieczarka słomkowożółta
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj pieczarka
Gatunek pieczarka słomkowożółta
Nazwa systematyczna
Agaricus urinascens (Jul. Schäff. & F.H. Møller) Singer
Lilloa 22: 431 (1951)
Agaricus macrosporus 20100930w.JPG
Agaricus-urinascens-Dordogne 03.JPG

Pieczarka słomkowożółta (Agaricus urinascens (Jul. Schäff. & F.H. Møller) Singer) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozowali w 1938 r. Jul. Schäff. i F.H. Møller nadając mu nazwę Psalliota urinascens. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1951 r. Rolf Singer[1].

Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus albertii Bon 1988
  • Agaricus crocodilinus var. stramineus (Jul. Schäff. & F.H. Møller) Hlaváček 1976
  • Agaricus macrosporus (F.H. Møller & Jul. Schäff.) Pilát 1951
  • Agaricus macrosporus var. stramineus (Jul. Schäff. & F.H. Møller) Bon 1985
  • Agaricus schaefferianus Hlaváček 1987
  • Agaricus schaefferianus Hlaváček 1987
  • Agaricus stramineosquamulosus Rauschert 1992
  • Agaricus stramineus (Jul. Schäff. & F.H. Møller) Singer 1951
  • Agaricus substramineus Courtec. 1985
  • Agaricus villaticus Brond. 1830
  • Fungus villaticus (Brond.) Kuntze 1898
  • Pratella campestris var. villatica (Brond.) Gillet 1878
  • Pratella villatica (Brond.) Gillet 1884
  • Psalliota arvensis subsp. macrospora F.H. Møller & Jul. Schäff. 1938
  • Psalliota arvensis var. villatica (Brond.) Cleland & Cheel 1918
  • Psalliota campestris var. villatica (Brond.) Cheel 1913
  • Psalliota macrospora (F.H. Møller & Jul. Schäff.) F.H. Møller 1951
  • Psalliota straminea Jul. Schäff. & F.H. Møller 1938
  • Psalliota urinascens Jul. Schäff. & F.H. Møller 1938

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. (dla synonimu Agaricus stramineus (Jul. Schäff. & F.H. Møller) Singer)[3]. Gatunek ten opisywany był także jako pieczarka słomkowa[4][5]. W niektórych opracowaniach (m.in. w checklist W. Wojewody) opisywany jest jako pieczarka wielkozarodnikowa (Agaricus macrosporus (F.H. Møller & Jul. Schäff.) Pilát)[3], jednak według Index Fungorum jest to synonim Agaricus urinascens[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Za młodu półkulisty, później wypukły do płaskiego; biały, mięsisty, przy nacisku powoli przebarwiający się na żółto; z wierzchu delikatnie jedwabisto-łuseczkowaty. Średnicy 15-25 cm, a nawet do 50 cm[6][7].

Blaszki

Początkowo szare potem purpurowobrązowe; gęste, nie przyrośnięte do trzonu[6].

Trzon

Mocny i bardzo gruby, dosyć krótki, z delikatnie kosmkowatą powierzchnią; z pierścieniem bardzo szerokim, grubym, początkowo odstającym poziomo, o ząbkowanym brzegu; niżej żółtawy.

Miąższ

Biały, na przekroju w trzonie wolno przebarwia się na pomarańczowo lub czerwonawo; smak łagodny, słaby zapach anyżku[6].

Wysyp zarodników

Ciemny, purpurowobrązowy. Zarodniki eliptyczne, gładkie, o rozmiarach 8,5–12,5 × 5,5–6,5 µm, bez pory rostkowej[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej, Europie i na Nowej Zelandii[8]. Jest dość rzadki, miejscami rozpowszechniony[6]. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[9]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Belgii i Norwegii[3].

Rośnie od sierpnia do października, przeważnie na skrajach lasów, w miejscach trawiastych (na łąkach, pastwiskach), zwłaszcza w średnich górach i w Alpach[6].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny i bardzo wydajny[6].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Może być mylony ze śmiertelnie trującymi muchomorami, na przykład z muchomorem zielonawym czyli sromotnikowym (Amanita phalloides), czy też z muchomorem wiosennym (Amanita verna) bądź z muchomorem jadowitym (Amanita virosa). Podobna jest również blisko spokrewniona, jadalna pieczarka biaława (Agaricus arvensis), która ma mniejsze zarodniki oraz trująca pieczarka karbolowa (Agaricus xanthoderma)[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. a b Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-28].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC, 2006, s. 68. ISBN 83-7404-513-2.
  6. a b c d e f g h Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC, 2006, s. 68. ISBN 83-7404-513-2.
  7. Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło: Grzyby: przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej. Warszawa: MUZA SA, 2006. ISBN 83-7319-976-4.
  8. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
  9. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.