Piegża

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Piegża zwyczajna)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piegża
Curruca curruca[1]
(Linnaeus, 1758)
Piegża
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina pokrzewkowate
Rodzaj Curruca
Gatunek piegża
Synonimy
  • Motacilla Curruca Linnaeus, 1758[2]
  • Sylvia curruca (Linnaeus, 1758)
Podgatunki
  • C. c. curruca (Linnaeus, 1758)
  • C. c. caucasica (Ognev & Banjkowski, 1910)
  • C. c. halimodendri (Sushkin, 1904)
  • C. c. telengitica (Sushkin, 1925)
  • C. c. jaxartica (Snigirewski, 1929)
  • C. c. minula (Hume, 1873)
  • C. c. margelanica (Stolzmann, 1898)
  • C. c. althaea (Hume, 1878)
  • C. c. monticola (Portenko, 1955)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Piegża[4], piegża zwyczajna, gajówka piegża, pokrzewka piegża (Curruca curruca) – gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny pokrzewkowatych (Sylviidae).

Systematyka[edytuj]

Wyróżniono kilka podgatunków C. curruca[5][4]:

  • Curruca curruca currucapiegża zwyczajnaEuropa do zachodniej Syberii.
  • Curruca curruca caucasica – środkowa Turcja do północnego Iranu.
  • Curruca curruca halimodendri – północny Kazachstan do środkowej Syberii i Mongolii.
  • Curruca curruca telengitica – północno-zachodnie Chiny, południowo-środkowa Rosja i Mongolia.
  • Curruca curruca jaxartica – południowy Kazachstan
  • Curruca curruca minulapiegża mała – południowo-wschodni Kazachstan do zachodnich Chin
  • Curruca curruca margelanica – północne Chiny
  • Curruca curruca althaeapiegża zakaspijskaIran, południowy Turkmenistan i północny Pakistan
  • Curruca curruca monticola – góry środkowej Azji

Występowanie[edytuj]

Zamieszkuje Europę bez jej części zachodnich i południowych (tzn. zachodniej Francji i Półwyspu Iberyjskiego, dużej części Apeninów, północnej Skandynawii i północnych krańców Wielkiej Brytanii) oraz poza północną częścią Półwyspu Skandynawskiego, oraz zachodnią i środkową Azję (zasięg sięga Mongolii i wschodniej Syberii). Przeloty w kwietniu - maju i sierpniu - wrześniu. Wędruje na duże odległości zimując w środkowej Afryce na południe od Sahary, na Półwyspie Arabskim i na subkontynencie indyjskim. Wyróżnia się 9 podgatunków.

W Polsce nieliczny (lokalnie średnio liczny) ptak lęgowy[6], widywany od kwietnia do października. Piegże spotyka się w całym kraju, w górach dochodzi do wysokości 1500 m n.p.m. W Europie Środkowej to pospolity ptak lęgowy - połowa jej populacji występuje w Niemczech.

Charakterystyka[edytuj]

Cechy gatunku[edytuj]

Niewielka pokrzewka o smukłej sylwetce, bardzo podobna do cierniówki, choć mniejsza i z krótszym ogonem oraz bez rdzawoczerwonego odcienia na skrzydle. Ponadto piegża ma nogi ciemne, a cierniówka – jasne, płowożółte[7]. Obie płci ubarwione niemal jednakowo, u samców jedynie nieco bardziej intensywne barwy, ale trudno to rozróżnić w terenie. Wierzch ciała i skrzydła intensywnie brązowoszare, spód brudnobiały z różowym nalotem. Drugorzędowe lotki mają jasne obrzeżenia, które tworzą jaśniejsze pole na skrzydle. Ogon szarobrązowy z białymi brzegami. Głowa popielata z ciemnoszarymi policzkami i pokrywami usznymi (tworzy to słabo skontrastowaną maskę), przez oko przechodzi ciemnoszara smuga, podgardle prawie białe. Nogi są niebieskawe lub ołowiowoszare.

Piegża w jednym z hinduskich parków narodowych

Wymiary średnie[edytuj]

To jedna z najmniejszych pokrzewek. Jest mniejsza od wróbla.

długość ciała
ok. 12-14 cm
rozpiętość skrzydeł
19 cm

Masa ciała[edytuj]

ok. 11-13 g

Śpiew[edytuj]

Samiec wykonuje swą pieść dwuetapowo - to charakterystyczna dla gatunku monotonna rytmiczna piosenka. Zaczyna od bardzo cichego, szczebiotliwego wstępu (słyszanego jedynie z bliska), po czym w części głównej wydaje głośny, twardy trel, który może przypominać nieco klekotanie lub bulgotanie. To zwykle po niej można dowiedzieć się o ich obecności.
Oprócz ostrego kląskania wydają też ostre „tak”.

Zachowanie[edytuj]

W przeciwieństwie do innych pokrzewek, piegże są mało płochliwe i słabo reagują na widok człowieka, który zbliża się do ich gniazda.

Biotop[edytuj]

Piegże są jednymi z najmniejszych pokrzewek

W krajobrazie otwartym większe skupiska krzewów rosnących pod wysokimi drzewami w pobliżu polnych dróg, parki (również śródmiejskie, gdzie może być bardzo liczna), sady, cmentarze, ogrody, zadrzewienia śródpolne, wrzosowiska, nasypy z wrzosami. Unika większych kompleksów leśnych, zwykle widuje się je na ich skraju lub w młodych uprawach leśnych (przeważnie iglastych). Często widywana w pobliżu osad ludzkich, co oznajmia nieskomplikowanym klekotem. W Alpach zasiedla lasy górskie po pas kosodrzewiny.

Okres lęgowy[edytuj]

Piegże wracają na swoje tereny lęgowe wcześniej niż inne pokrzewki, bo przeważnie już w drugiej połowie kwietnia (niektóre w maju). Lęgi trwają od maja do lipca. Obserwacje dowiodły, że samce przylatują o dzień wcześniej niż ich partnerki, po to by zająć terytoria lęgowe.

Gniazdo[edytuj]

Ulokowane we wnętrzu zwartego, gęstego krzewu lub żywopłotu, na wysokości 6-120 cm nad ziemią, dobrze osłonięte. Budowane przez oba ptaki w parze (co typowe u pokrzewek) przyjmuje wyraźnie mniejsze rozmiary niż konstrukcje lęgowe innych gatunków pokrzewek. Składa się z suchych łodyg i liści traw. Gniazdo jest jednak bardzo słabej budowy, przejrzyste (ażurowe), toteż zewnętrzne warstwy ptaki często pokrywają pajęczynami. W wyściółce znajdują się niewielkie ilości trawy i włosia.

Jaja[edytuj]

Piegże nie są tak płochliwe jak inne pokrzewki

Przeważnie dwa lęgi w roku, z czego pierwszy około połowy maja, a następny pod koniec czerwca. Składa 4-6 jaj o średnich wymiarach 16,5x12,5 mm, białych bądź z lekkim odcieniem brązowym i nielicznymi dość dużymi brązowymi lub szarobrązowymi plamami - tworzą one mały pierścień wokół tępego bieguna jaja.

Wysiadywanie[edytuj]

Od złożenia ostatniego lub przedostatniego jaja trwa 11-13 dni. W czynności tej biorą udział oboje rodzice. Ptaki często wysiadują jajo kukułki. Pisklęta opuszczają gniazdo po 10-14 dniach. Rozpoznaje się je po pomarańczowo zabarwionym wnętrzu paszczy i dwóch niewyraźnych szarych plamach na języku. Dorosłe ptaki karmią swe młode jeszcze przez pewien czas po wylocie (około 3 tygodnie) w pobliżu gniazda. Odloty na zimowiska przypadają we wrześniu i październiku, kiedy to ptaki kierują się do południowej Europy i północnej Afryki.

Pożywienie[edytuj]

Latem prawie wyłącznie drobne owady, ich larwy i poczwarki oraz inne bezkręgowce, jesienią również jagody, preferują najbardziej czarny bez.

Ochrona[edytuj]

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[8].

Podobnie jak gajówki, tak i środkowoeuropejskie piegże nie wykazują długoterminowych zmian w liczebności populacji. Wynika to z tego, że zimują za strefą Sahelu i nie cierpią na susze tam występujące, co chroni je przed większym wymieraniem.

Przypisy

  1. Sylvia curruca. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2016-03-17]
  2. Lesser Whitethroat (Sylvia curruca) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2012-10-22].
  3. BirdLife International 2014. Sylvia curruca. W: IUCN 2016. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-4. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2016-03-17]
  4. a b P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Sylviidae Leach, 1820 - pokrzewkowate - Sylvia warblers, parrotbills and allies (wersja: 2015-09-13). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-03-17].
  5. F. Gill, D. Donsker: Sylviid babblers, parrotbills & white-eyes (ang.). IOC World Bird List: Version 6.1. [dostęp 2016-03-17].
  6. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP „pro Natura”, 2003, s. 645. ISBN 83-919626-1-X. Według skali przyjętej przez autorów, dla okresu lęgowego nieliczny oznacza zagęszczenie 1–10 par na 100 km², a średnio liczny – 10–100 par na 100 km².
  7. John Gooders: Ptaki Polski i Europy. Wrocław: Larousse, 2003, s. 256. ISBN 83-89181-51-7.
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237

Bibliografia[edytuj]