Łysostopek cierpki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Pieniążek palący)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łysostopek cierpki
Łysostopek cierpki: zdjęcie
Młode owocniki
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina Omphalotaceae
Rodzaj łysostopek
Gatunek łysostopek cierpki
Nazwa systematyczna
Gymnopus peronatus (Bolton) Gray
Nat. Arr. Brit. Pl. (London) 1: 606 (1821)
Łysostopek cierpki: drugie zdjęcie
Starsze owocniki
Charakterystyczna grzybnia na dolnej części trzonu
Młode owocniki

Łysostopek cierpki, pieniążek palący (Gymnopus peronatus (Bolton) Gray) – gatunek grzybów należący do rodziny Omphalotaceae[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gymnopus, Omphalotaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1788 r. James Bolton nadając mu nazwę Agaricus peronatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1821 r. Samuel Frederick Gray przenosząc go do rodzaju Gymnopus[1].

Niektore Synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus calceolatus (Pers.) Fr. 1874
  • Agaricus peronatus Bolton 1788
  • Agaricus tomentellus Schumach., 1803
  • Agaricus urens Bull. 1791
  • Chamaeceras urens (Bull.) Kuntze 1898
  • Collybia peronata (Bolton) P. Kumm. 1871
  • Collybia peronata (Bolton) P. Kumm. 1871, var. peronata
  • Collybia peronata var. tomentella (Schumach.) Bon 1987
  • Collybia rugulosa Schulzer & Bres. 1879
  • Collybia urens (Bull.) P. Kumm., 1871
  • Marasmius peronatus (Bolton) Fr. 1836
  • Marasmius peronatus (Bolton) Fr. 1836, var. peronatus
  • Marasmius peronatus var. rugulosus (Schulzer & Bres.) Schulzer & Bres. 1885
  • Marasmius urens (Bull.) Fr. 1836

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. Wcześniej w polskim pismiennictwie naukowym gatunek ten opisywany był jako twardzioszek siodełkowaty i pieniążek palący[3]. W niektórych atlasach grzybów opisywany jest pod nazwą łysostopek cierpki[4] .

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

O średnicy 2-6 cm, początkowo płasko-wypukły, ale szybko z wgłębionym środkiem. Powierzchnia sucha i gładka o barwie żółtawo-czerwonawo-brązowej, podczas wysychania jaśnieje i staje się ochrowa. Jest delikatnie ciemno promieniście prążkowana, u starszych okazów pomarszczona[4][5].

Blaszki

Dość rzadkie, wykrojone ząbkiem lub wąsko przyrośnięte. Czasami przy trzonie bywają żyłkowane. U młodych owocników mają barwę od bladożółtej do żółtej, u starszych są barwy kapelusza. Ostrza jaśniejsze[5].

Trzon

Wysokość 4-7 cm, grubość ok. 0,5 cm. Jest twardy, łykowaty i powyginany[5]. Powierzchnia drobno kosmkowata, w dolnej części oficie pokryta biąła lub żółtawą szczeciniastą grzybnia[4].

Miąższ

U młodych okazów białawy, u starszych jasnobrunatny. Smak ostry, piekący, zapach słaby i nieokreślony[4].

Wysyp zarodników

Biały, Zarodniki elipsoidalne, gładkie, o rozmiarach 6–8 × 3–4 μm[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje głównie w Europie. Jest tutaj szeroko rozprzestrzeniony. Ponadto podano jego stanowiska w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie i w Japonii[6]. W Polsce jest bardzo pospolity[3].

Spotykany jest w różnego typu lasach, na obrzeżu lasów, w parkach miejskich. Rośnie na ziemi wśród liści lub wściółce leśnej, wśród mchów. Owocniki wytwarza od października do listopada[3]. Zazwyczaj rośnie w grupach, ale nie tworzy kęp[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof, Grzyb niejadalny ze względu na ostry, piekący smak[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Łysostopka cierpkiego charakteryzuje duża zmienność barwy kapelusza, ale od podobnych gatunków łatwo można go odróżnić po dwóch cechach; grzybni na dolnej części trzonu i cierpkim, palącym smaku. Od innych łysostopków odróżnia się także tym, że jego blaszki na starość zmieniają barwę na ochrową, taką jak kapelusz[5][7] .

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2016-01-19].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. a b c d e f g Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-19].
  7. Gymnopus peronatus, Wood Woollyfoot mushroom. [dostęp 2016-01-18].