Pierre Loti

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pierre Loti
Louis-Marie-Julien Viaud
Ilustracja
Pierre Loti (rycina portretowa Eugène Abota)
Data i miejsce urodzenia 14 stycznia 1850
Rochefort
Data i miejsce śmierci 10 czerwca 1923
Hendaye
Zawód, zajęcie oficer marynarki wojennej, pisarz
podpis

Pierre Loti, wł. Louis-Marie-Julien Viaud (ur. 14 stycznia 1850 w Rochefort, zm. 10 czerwca 1923 w Hendaye) – francuski pisarz, oficer marynarki, członek Akademii Francuskiej[1].

Zarys biografii[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny kalwińskich protestantów[2][3]. Wychowany w głębokiej religijności, w młodości odszedł od wiary[2]. Kształcił się w prestiżowym liceum Henryka IV w Paryżu. W 1867 wstąpił do elitarnej szkoły morskiej w Breście, gdzie odbył praktykę na szkolnym żaglowcu Borda, uzyskał stopień aspiranta i odtąd związał się z morzem jako oficer marynarki[4]. W 1881 zyskał awans na porucznika[1][2].

Żeglował do krajów Bliskiego i Dalekiego Wschodu; m.in. w latach 1885–1891 pływał na wodach chińskich[1], w 1900 uczestnicząc w dalekowschodniej ekspedycji związanej z tłumieniem powstania bokserów w Chinach[4]. W Turcji zaprzyjaźnił się z polskim prawnikiem i rządowym doradcą, Leonem Ostrorogiem[5]. Był uczestnikiem wypraw do wysp Oceanii, Japonii, do Senegalu i Indochin[6]. W 1906 awansowany na kapitana[1], przeszedł na emeryturę w 1910, powrócił jednak do służby jako ochotnik podczas I wojny światowej[4].

Pisarz w stroju galowym jako członek Akademii Francuskiej (lipiec 1892)

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Równoległe zajmował się twórczością literacką, do której tematy czerpał z obserwacji i impresji z życia na morzu, a także z bogatych doświadczeń podróżniczych. Debiutował w 1879 powieścią Azjadea (Aziyadé), która nie spotkała się z istotnym oddźwiękiem ze strony krytyki. Znaczne powodzenie odniosła dopiero następna powieść Rarahu (1880; znana też pod zmienionym tytułem Le Mariage de Loti), co stało się zachętą do dalszego tworzenia. W kolejnych latach powstały poczytne: Romans spahisa (Le Roman d'un spahi, 1881), Mój brat Yves (Mon frère Yves, 1883), Rybak islandzki (Pêcheur d’Islande, 1886), Pani Chryzantema (Madame Chrysanthème, 1887) czy kontynuacja debiutanckiej powieści – Zjawa Wschodu (Fantôme d'Orient, 1892)[4].

Jego utwory spotkały się z życzliwą krytyką m.in. Ferdinanda Brunetière’a, Anatole’a France’a, Paula Bourgeta i Julesa Lemaître’a[1]. Przychylny odbiór jego prozy i poczytność zapewniał mu prosty i bezpośredni styl, sugestywność obrazów oraz egzotyka tła opisywanych zdarzeń. W 1891 został wybrany do Académie Française[1] przy silnej kontrkandydaturze Emila Zoli[7].

Pierwsze dwudziestolecie ХΧ wieku było okresem największego powodzenia i sławy pisarza, choć zrezygnował on z tworzenia powieści na rzecz wydawania zapisków z licznych podróży, poczynając od Wspomnień z Pekinu (Les Derniers jours de Pekin) w 1902 (także z Indii, Kambodży, Turcji, Persji, Palestyny, Egiptu, Maroka). W zakresie dramaturgii był współautorem przekładu szekspirowskiego Króla Leara (1904) oraz autorem 5-aktowego dramatu Judith Renaudin (1898), wystawionego w 1904 w paryskim teatrze A. Antoine'a. W dorobku twórczym pisarza jest również nie wydany dziennik (Journal) oraz niekompletnie opublikowane listy (Correspodance, 1929)[7].

Cechą impresjonistycznej twórczości Lotiego było ukazywanie egzotyki świata w nader osobistej wizji, odległej od rzeczywistości, a naznaczonej melancholizmem i poczuciem przemijania[8]. Przenikał ją liryzm będący wyrazem przeświadczenia o nietrwałości i przemijaniu wszystkiego co ludzkie, połączonego z przekonaniem o niższości człowieka wobec bezmiaru żywotnej i wciąż odradzającej się przyrody. Liczne z jego utworów nacechowane były poczuciem tragizmu istnienia ludzkiego wraz z towarzyszącym mu lękiem przed śmiercią i przemijaniem [7].

W przekładach polskich[edytuj | edytuj kod]

  • Rybak islandzki 1887
  • Zgryzota galernika 1896
  • Wrażenia z Dalekiego Wschodu 1904
  • Indie 1905
  • Rozczarowanie 1907
  • Nokturn 1911
  • Romans spahisa 1922
  • Pani Chryzantem 1923
  • Zjawa Wschodu 1925
  • Azyadea 1926

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Pierre Loti, French author (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2018-02-20].
  2. a b c Pierre Loti Facts (ang.). biography.yourdictionary.com. [dostęp 2018-02-20].
  3. Pierre Loti (1850-1923) (ang.). museeprotestant.org. [dostęp 2018-02-20].
  4. a b c d Mały słownik pisarzy… 1965 ↓, s. 136.
  5. Léon Ostroróg: Pierre Loti à Constantinople (1927).
  6. Wielka Encyklopedia PWN 2003 ↓, s. 146.
  7. a b c Mały słownik pisarzy… 1965 ↓, s. 137.
  8. Pisarze świata 1998 ↓, s. 380.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]