Pinus quadrifolia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pinus quadrifolia
Ilustracja
Okaz uprawiany w San Diego Wild Animal Park, USA
Systematyka[1][2][3]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa nagonasienne
Klasa iglaste
Rząd sosnowce
Rodzina sosnowate
Rodzaj sosna
Gatunek P. quadrifolia
Nazwa systematyczna
Pinus quadrifolia Parl. ex Sudw.
1897
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Pinus quadrifolia Parl. ex Sudw. – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Występuje w południowej Kalifornii i oraz w meksykańskiej Kalifornii Dolnej (Sierra de Juárez, Sierra de San Pedro Mártir)[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Niewielkie drzewo. U starszych drzew korona nieregularnie zaokrąglona, u młodych stożkowata.
Pień
Osiąga wysokość do 15 m. Kora starszych drzew gruba, łuskowata, u młodych cienka i gładka.
Liście
Igły zebrane po 5 na krótkopędach, rzadko po 4, delikatnie wygięte, o długości 1,5–4 cm, szerokości 0,5–1,5 mm.
Szyszki
Szyszki nasienne długości 3,5–5,0 cm, po otwarciu szerokości 4,5–7 cm. Nasiona brązowe, o długości do 14–17 mm, szerokości 6–8 mm, bez skrzydełek. Łupina nasienna bardzo cienka, grubości 0,2–0,3 mm.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Drzewo wiatropylne. Jedna wiązka przewodząca w liściu, kanały żywiczne 2, rzadko 1 lub 3.

Występuje na wysokości 1100–2000 m n.p.m. Rośnie w różnych formacjach leśnych, m.in. razem z sosną Jeffreya, P. monophylla czy Juniperus californica[5].

Nasiona są pożywieniem dla ptaków i gryzoni.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy[5]: Pinus cembroides Zucc. var. parryana (Engelmann) A. Voss, P. cembroides Zucc. subsp. parryana (Engelmann) E. Murray, P. llaveana J. Torrey non Schlectendahl, P. cembroides Zucc. var. quadrifolia (Parl. ex Sudw.) Silba, P. juarezensis Lanner, P. parryana Engelmann non Gordon et Glendinning.

Status tego gatunku jest dyskusyjny. Opisane zostały dwa taksony w randze gatunku: Pinus quadrifolia Parlatore ex Sudworth oraz Pinus juarezensis Lanner[6]. Lanner sprowadził Pinus quadrifolia do roli mieszańca międzygatunkowego sosen P. juarezensis i P. monophyllaP. ×quadrifolia Parl. Przez innych botaników P. juarezensis uznawana jest za synonim Pinus quadrifolia[7][5]. Earle sugeruje, że właściwy gatunek sosny pięcioigielnej z tego obszaru nie został jeszcze opisany i jest bliżej spokrewniony z taksonem opisanym jako P. juarezensis, przy czym wyniki badań molekularnych mogą dostarczyć więcej informacji co do mieszańcowego pochodzenia czteroigielnej sosny P. quadrifolia[5].

Brak cech mieszańcowych w części okazów w obrębie zasięgu P. juarazensis sugeruje, że uzasadnione może być traktowanie tego taksonu jako gatunku. Wówczas z perspektywy nomenklatury taksonomicznej można by zredukować P. quadrifolia do rangi odmiany P. juarezensis var. quadrifolia, ale nazwa taka nigdy nie została opublikowana. Dlatego Earle proponuje uznać obie nazwy gatunkowe za synonimy, z uwzględnieniem pierwszeństwa Pinus quadrifolia z racji wcześniejszej publikacji[5].

Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus[8]:

  • podrodzaj Strobus
    • sekcja Parrya
      • podsekcja Cembroides
        • gatunek P. quadrifolia

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Pinales : Pinaceae, [w:] Angiosperm Phylogeny Website [online], Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-28] (ang.).
  3. M.J.M. Christenhusz i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19, 2011, s. 55–70 [dostęp 2021-03-26].
  4. Pinus quadrifolia, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  5. a b c d e f Christopher J. Earle: Pinus quadrifolia (ang.). W: Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2012-01-26].
  6. Ronald M. Lanner: The piñon pine. Reno: University of Nevada Press, 1981.
  7. A. Farjon, B.T. Styles: Pinus (Pinaceae). Nowy Jork: The New York Botanical Garden, 1997, seria: Flora Neotropica Monograph 75. ISBN 0-89327-411-9.
  8. Christopher J. Earle: Pinus (ang.). W: Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-08-07].