Piotr Bagration

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Piotr Iwanowicz Bagration
Пётр Иванович Багратион
Ilustracja
generał piechoty
Data i miejsce urodzenia 1765
Kizlar, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 12 września 1812
Simy, Imperium Rosyjskie
Przebieg służby
Lata służby 17821812
Siły zbrojne Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Główne wojny i bitwy Insurekcja kościuszkowska;
VI wojna rosyjsko-turecka;
Wojny napoleońskie
Odznaczenia
Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Order św. Jerzego – II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) IV Klasa Orderu Orła Czerwonego (Prusy) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch)
Grób Bagrationa pod Borodino
Bagration ranny pod Borodino

Piotr Iwanowicz Bagration, ros. Пётр Иванович Багратион (ur. 1765 r. w Kizlarze, zm. 12 września 1812 r. we wsi Simy, gdzie był pochowany) – rosyjski generał piechoty, uczeń generałów Aleksandra Suworowa i Michaiła Kutuzowa, brat Romana Bagrationa. Bohater wojny francusko-rosyjskiej 1812 roku.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z słynnej arystokratycznej (książęcej) rodziny gruzińskiej Bagratydów, która na przełomie I i II tysiąclecia naszej ery panowała w Gruzji i nad częścią Armenii. Jego dziadek i ojciec byli pułkownikami w rosyjskiej armii[1].

Sir Robert Wilson, znający go sobiście, tak scharakteryzował sylwetkę Bagrationa:

Niskiej postury, o wyrazistej, ciemnej twarzy i oczach płonących azjatyckim ogniem. Łagodny, uprzejmy, wielkoduszny, rycersko odważny, był uwielbiany przez wszystkich i podziwiany przez każdego, kto był świadkiem jego wyczynów.
— Robert Wilson, Narrative of events during the invasion of Russia, London 1860, s.156

Służbę w wojsku Piotr Bagration rozpoczął w 1782 roku w stopniu sierżanta. Do 1792 roku służył kolejno w pułku kaukaskich muszkieterów, pułku kijowskich strzelców konnych i pułku sofijskich karabinierów. Brał udział w wojnie rosyjsko-tureckiej w latach 1787−1791, oraz w tłumieniu insurekcji kościuszkowskiej w 1794. W roku 1796 został dowódcą 6. pułku strzelców[2].

Wojny napoleońskie[edytuj | edytuj kod]

W czasie "kampanii włoskiej" i "szwajcarskiej" Suworowa (II koalicja antyfrancuska), w stopniu generała-majora, dowodził awangardą ekspedycji. Odznaczył się wtedy podczas bitew nad Addą (wygrana) i Trebbią (przegrana), oraz pod Novi (wygrana) i na przełęczy Świętego Gotarda, gdzie nieznaczne siły francuskie odepchnęły korpus Suworowa, nie pozwalając mu wziąć udziału w II bitwie pod Zurychem. Był aktywnym uczestnikiem wojen napoleońskich w latach 1805−1807. W kampanii 1805 roku, podczas wielkiego odwrotu armii Kutuzowa z Braunau am Inn do Ołomuńca, Bagration dowodził ariergardą rosyjskiej armii. Jego żołnierze brali udział w wielu potyczkach, ubezpieczając tyły rosyjskiej armii. Wsławili się podczas bitwy pod Schöngrabern[3].

Podczas bitwy pod Austerlitz, Bagration dowodził prawym skrzydłem sił koalicyjnych, które wstrzymywało atak sił francuskich i umożliwiło odwrót resztek armii Kutuzowa[4].

W kampaniach lat 1806−1807 dowodził ariergardą armii rosyjskiej. Odznaczył się podczas bitwy pod Pruską Iławą (od jego nazwiska miejscowość ta nosi dziś nazwę: Bagrationowsk), a także pod Frydlandem[5].

Podczas wojny rosyjsko-szwedzkiej 1808−1809 roku dowodził wpierw dywizją, a potem korpusem. Dowodził tzw. "Ekspedycją alandzką" w 1808 roku, podczas której Zatoka Botnicka znalazła się pod rosyjską kontrolą; zdobył również Wyspy Alandzkie i przeprowadził udany desant w Szwecji[6].

Podczas wojny rosyjsko-tureckiej w latach 1806−1812 był głównodowodzącym Armii Mołdawskiej (od czerwca 1809 do marca 1810 roku) tocząc walki głównie na lewym brzegu Dunaju. Wojska Bagrationa zdobyły wtedy twierdze: Maczyn, Hirsowa, Izmaił. Pod Rassową rozbił 12-tys. wyborowy korpus turecki, zaś pod Tataricą został pobity w jednej z najcięższych bitew tej wojny i musiał odstąpić od oblężenia Silistry[7].

Borodino i śmierć[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 1811 roku Bagration został głównodowodzącym Armii Podolskiej, zaś w marcu roku 1812 – 2 Armii Zachodniej. Przewidując wkroczenie armii napoleońskiej do Rosji, stworzył plan, który miał zapobiec francuskiej agresji. W początkach kampanii napoleońskiej 1812 roku, cofając się w ciężkich bojach na wschód, przerzucił 2 Armię Zachodnią spod Wołkowyska do Smoleńska, gdzie 3 sierpnia połączył swe siły z 1 Armią Zachodnią, którą dowodził generał Michaił Barclay de Tolly. W ten sposób udaremnił zamiar Napoleona, który zamierzał rozdzielić obie armie i zniszczyć każdą z nich z osobna. Bagration był gorącym zwolennikiem zaangażowania w wysiłek wojenny szerokich mas społeczeństwa rosyjskiego. Był jednym z inicjatorów i organizatorów działań partyzanckich na terenach zajętych przez armię napoleońską[8].

W bitwie pod Borodino dowodził lewym (południowym) skrzydłem armii rosyjskiej. Armia Bagrationa była trzonem tego skrzydła. Odparła wszystkie ataki wojsk Napoleona, zaś sam Bagration został ciężko ranny w nogę i 24 września – w trakcie ewakuacji w głąb Rosji – zmarł. W roku 1839, z inicjatywy rosyjskiego generała-poety Denisa Dawydowa, prochy Bagrationa zostały przeniesione ze wsi Simy na cmentarz poległych pod Borodino[9].

Od jego nazwiska została nazwana Operacja Bagration podczas II wojny światowej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Uffindell 2007 ↓, s. 308.
  2. Uffindell 2007 ↓, s. 309.
  3. Uffindell 2007 ↓, s. 310–312.
  4. Uffindell 2007 ↓, s. 312–313.
  5. Uffindell 2007 ↓, s. 313.
  6. Uffindell 2007 ↓, s. 313–314.
  7. Uffindell 2007 ↓, s. 314.
  8. Uffindell 2007 ↓, s. 320.
  9. Uffindell 2007 ↓, s. 323.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrew Uffindell: Wielcy generałowie wojen napoleońskich oraz ich bitwy 1805−1815. Poznań: Rebis, 2007. ISBN 978-83-7301-873-0.