Piotr Bardowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Głaz z tablicą upamiętniającą Piotrowa Bardowskiego przy ul. Konwiktorskiej w Warszawie
Tablica wmurowana w ścianę Cytadeli Warszawskiej tuż za szczątkami szubienicy, na której w okresie zaborów ginęli bojownicy o wyzwolenie narodowe i przemiany społeczne. Tablica upamiętnia członków partii I Proletariat, straconych 28 stycznia 1886 r.,: Stanisława Kunickiego, Piotra Bardowskiego, Jana Pietrusińskiego i Michała Ossowskiego

Piotr W. Bardowski, ps. „Jeż”, „Miłkowski”, „Rosjanin” (ur. 1846 w Sankt Petersburgu, zm. 28 stycznia 1886 w Warszawie) – sędzia pokoju, rosyjski działacz ruchu rewolucyjnego, współpracownik Pierwszego Proletariatu i Narodnej Woli.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził w się w rodzinie szlacheckiej. W 1866 ukończył wydział prawa na uniwersytecie w Sankt Petersburgu. Po ukończeniu studiów, do 1875 pracował w Petersburgu jako pomocnik sekretarza, a następnie jako sekretarz Komisji Likwidacyjnej I Wydziału, 3 Departamentu Senatu Rządzącego. W tym czasie pozostawał pod wpływem „narodników”. Jego brat Grigorij był znanym obrońcą narodników w głośnych procesach politycznych.

W 1875 roku, na własne życzenie przeszedł do pracy sądowniczej. Przybył do Płocka jako sędzia sądu okręgowego. Popadł w konflikt z miejscowym oddziałem żandarmerii ponieważ wraz z innymi pracownikami sądu wysłał kondolencje rodzinie zmarłego radykalnego poety Mikołaja Niekrasowa[1].

W 1880 roku został przeniesiony do Warszawy, gdzie został sędzią pokoju pierwszego cyrkułu. Zajmowane stanowisko pozwoliło mu na wypełnianie roli łącznika między środowiskami rewolucyjnymi w armii rosyjskiej stacjonującej w Królestwie kongresowym a działaczami ruchu Narodnaja Wola w Rosji. Poprzez sędziego pokoju Michaiła Dobrowolskiego, wraz z żoną Natalią Poll nawiązał współpracę z Socjalno-Rewolucyjną Partią „Proletariat”[2]. Od 1883 jego mieszkanie służyło jako lokal partyjny.

W jego mieszkaniu znajdowały się sekretariat i archiwum partii[3]. Z ramienia Komitetu Centralnego założył kółko rewolucyjne wśród oficerów twierdzy modlińskiej. Był autorem „Odezwy do oficerów”, oraz artykułu w 5 numerze pisma „Proletaryat”.

W kwietniu 1884 roku policja wpadła na trop lokalu konspiracyjnego. Od tej pory był śledzony. Został zadenuncjowany przez chorego psychicznie Agatona Zagórskiego, wskutek czego dokonano u niego 10 lipca 1884 roku rewizji znajdując szereg nielegalnych wydawnictw, listy składek oraz pisany jego ręką list do żołnierzy. Wskutek zasadzki w jego mieszkaniu, aresztowano Stanisława Kunickiego, Zofię Płaskowicką-Dziankowską i M. Formińskiego. Na wniosek prokuratora z 12 marca 1885 został przekazany sądowi wojskowemu.

Podczas procesu 29 działaczy I Proletariatu, wyrokiem z 20 grudnia 1885 roku skazany na karę śmierci (najpoważniejszym oskarżeniem było autorstwo rewolucyjnej odezwy do oficerów rosyjskich) i 28 stycznia 1886 roku stracony razem z Janem Pietrusińskim, Stanisławem Kunickim i Michałem Ossowskim na stokach Cytadeli Warszawskiej[4].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • Głaz z tablicą pamiątkową ustawiony w 1956 w miejscu, w którym stał dom, w którym mieszkał Piotr Bardowski (ulica Konwiktorska przy ul. Zakroczymskiej)[5].
  • Nazwisko Piotra Bardowskiego widnieje na tablicy odsłoniętej w 1952 na murze obok Bramy Straceń w Cytadeli Warszawskiej[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jan Krzesławski. Piotr Bardowski (1846-1886. „Kronika Ruchu Rewolucyjnego w Polsce”. 1(5), s. 70, styczeń-luty-marzec 1936. 
  2. SBDPRR 1978 ↓, s. 140.
  3. Irena Koberdowa „Socjalno-Rewolucyjna Partia Proletariat, Książka i Wiedza Warszawa 1981
  4. Stefan Król, Cytadela Warszawska, Wyd. Książka i Wiedza 1978
  5. Stanisław Ciepłowski: Wpisane w kamień i spiż. Inskrypcje pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w.. Warszawa: Argraf, 2004, s. 354–355. ISBN 83-912463-4-5.
  6. Stanisław Ciepłowski: Wpisane w kamień i spiż. Inskrypcje pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w.. Warszawa: Argraf, 2004, s. 349. ISBN 83-912463-4-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]