Piotr Franciszek Potocki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy generała. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Piotr Franciszek Potocki
Ilustracja
Franciszek Piotr Potocki, portret pędzla Kazimierza Wojniakowskiego
Herb
Pilawa
Rodzina Potoccy herbu Pilawa
Data urodzenia 1745
Data i miejsce śmierci 1829
Berdyczów
Ojciec Józef Potocki
Matka Pelagia Potocka
Żona

Krystyna z Potockich

Dzieci

Jan Alojzy

Odznaczenia
Order Orła Białego Orderu Świętego Stanisława (Rzeczpospolita Obojga Narodów)

Piotr Franciszek Potocki (Franciszek Piotr Potocki) herbu Pilawa (ur. 1745, zm. 1829 w Berdyczowie) – hrabia austriacki 1777, członek Generalności konfederacji barskiej w 1771 roku[1], starosta szczyrzycki, ambasador Rzeczypospolitej w Imperium Osmańskim w latach 1791-1792, poseł nadzwyczajny i minister pełnomocny Rzeczypospolitej w Imperium Osmańskim w latach 1789-1791[2], generał major wojsk koronnych, szef regimentu Potockich.

Syn Józefa kasztelana lwowskiego, brat Ignacego posła, ojciec Feliksa pułkownika wojsk Księstwa Warszawskiego.

Emisariusz dyplomatyczny w Wiedniu, Preszowie. W roku 1788 wyjechał do Konstantynopola, gdzie został posłem[3]. Mimo dużego nakładu środków, w tym i własnych, i usilnych starań sukcesów nie osiągnął. Był posłem ziemi bielskiej na Sejm Czteroletni w 1788 roku[4]. Zwolennik i propagator Konstytucji 3 maja. Poślubił w roku 1780 Krystynę Potocką, córkę Joachima Karola Potockiego. Za zasługi został odznaczony Orderem Orła Białego 6 kwietnia 1790 roku. W 1790 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[5].

Generał major z 1792. W latach 1788-1792 szef regimentu 7 pieszego koronnego w wojnie polsko-rosyjskiej 1792 r. z tego tytułu uzyskał tytuł generała. W wojsku nigdy nie służył. Był członkiem sprzysiężenia, przygotowującego wybuch powstania kościuszkowskiego[6]. W insurekcji kościuszkowskiej generał major województwa lubelskiego i jednocześnie pełnomocnik rządu na województwa lubelskie, wołyńskie, ziemię chełmską i powiat krasnostawski. Po upadku insurekcji wyjechał na zachód i działał w organizacjach niepodległościowych we Włoszech - Wenecja, Bolonia, a także w Bazylei. Wobec sukcesów gen. J. H. Dąbrowskiego wycofał się z działalności i w 1796 po ogłoszeniu amnestii przez cara Pawła, powrócił do kraju. Od 1812 marszałek szlachty guberni kijowskiej.[7] Założył w Boćkach archiwum zw. "ruski", zawierające cenne zbiory dokumentów. Za działalność na rzecz Towarzystwa Patriotycznego i sympatie prodekabrystowskie w 1825 więziony w Kijowie.

Uczestniczył w konfederacji barskiej głównie jako polityk. Po upadku ruchu emigrował do Niemiec, później wrócił do kraju i uzyskał przebaczenie króla.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Władysław Konopczyński: Za kulisami Generalności Konfederacji Barskiej. w: Kwartalnik Historyczny, rocznik XLIV, t. I, z. 1, 1930, s. 58.
  2. Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 140.
  3. O strojach uczestników ostatniego polskiego poselstwa w Stambule w 1790 roku.
  4. Kalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792. ..., Warszawa 1791, s. 330.
  5. Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 199.
  6. Bartłomiej Szyndler, Powstanie kościuszkowskie 1794, Warszawa 1994, s. 33.
  7. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 246.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • K. Bauer: Wojsko koronne powstania kościuszkowskiego. Warszawa: WMON, 1981.
  • H. P. Kosk: Generalicja polska. T. 2. Pruszków: wyd. Oficyna Wydawnicza, 2001.