Piotr Oczko

Piotr Oczko

Data i miejsce urodzenia	1973 Kraków
Data i miejsce śmierci	15 lipca 2026 Kraków
profesor nauk humanistycznych
Specjalność: literatura niderlandzka, literaturoznawstwo porównawcze
Alma Mater	Uniwersytet Jagielloński
Doktorat	21 listopada 2002
Habilitacja	12 marca 2014
Profesura	16 marca 2022
Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Uniwersytet Jagielloński
Odznaczenia

Piotr Oczko (ur. w 1973 w Krakowie, zm. 15 lipca 2026 tamże) – anglista, polonista, niderlandysta, kulturoznawca, historyk sztuki i tłumacz, profesor nauk humanistycznych zatrudniony na Uniwersytecie Jagiellońskim. Autor licznych studiów oraz monografii naukowych.

Działalność naukowa

Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie ukończył filologię angielską w 1997 i filologię polską w 2000. Doktoryzował się w 2002 roku na podstawie rozprawy Czyż był ktoś kiedyś tak jak ja nieszczęsny? 'Lucyfer' Joosta van den Vondel na tle historyczno-porównawczym (promotorem był prof. Andrzej Stanisław Borowski), zaś w 2014 roku uzyskał habilitację na podstawie pracy Miotła i krzyż. Kultura sprzątania w dawnej Holandii, albo historia pewnej obsesji. W 2022 roku otrzymał tytuł naukowy profesora w dziedzinie nauk humanistycznych.

Był zatrudniony na Wydziale Polonistyki UJ. Wykładał także na Uniwersytecie Karola w Pradze (w 2006 roku). Prowadził badania na uniwersytetach w Canterbury, Londynie, Berlinie, Lejdzie, Utrechcie, Nijmegen, Amsterdamie i Antwerpii. Należał do międzynarodowego stowarzyszenia kuratorów i historyków sztuki holenderskiej i flamandzkiej CODART.

Zainteresowania badawcze Piotra Oczki obejmowały literaturę i kulturę krajów niderlandzkojęzycznych, dawną literaturę polską, angielską i niemiecką, dramat średniowieczny, Nowy historyzm, kwestie zła w kulturze, tożsamości i stereotypy narodowe, dawną literaturę dla młodzieży (zwłaszcza twórczość L.M. Montgomery), szeroko rozumiane sprawy żydowskie, LGBTQ+ studies, a przede wszystkim historię sztuki (siedemnastowieczne holenderskie malarstwo rodzajowe, emblematykę, rzemiosło artystyczne XVII-XIX wieku, historię ceramiki europejskiej – przede wszystkim holenderskie flizy i „delfty").

Od 2018 roku publikował na łamach miesięcznika „Znak” eseje na temat kultury dawnej Holandii.

Rodzina

Był synem dr hab. Barbary Oczkowej – slawistki, wieloletniej wykładowczyni w Instytucie Filologii Słowiańskiej UJ.

Publikacje

Studia i monografie

Piotr Oczko był autorem ok. 100 artykułów naukowych oraz książek:

• Mit Lucyfera. Literackie dzieje Upadłego Anioła od starożytności po wiek XVII, Kraków 2005.
• W najdroższej Holandyjej… Szkice o siedemnastowiecznym dramacie i kulturze niderlandzkiej, Kraków 2009.
• Życie i śmierć doktora Fausta, złego czarnoksiężnika, w literaturze angielskiej od wieku XVI po romantyzm, Kraków 2010.
• Homoseksualność staropolska (razem z Tomaszem Nastulczykiem), Kraków 2012.
• Miotła i krzyż. Kultura sprzątania w dawnej Holandii, albo historia pewnej obsesji, Kraków 2013.
• Gabinet Farfurowy w Pałacu w Wilanowie. Studium historyczno-ikonograficzne (razem z Janem Pluisem), Warszawa 2013.
• Holenderskie flizy na dawnych ziemiach polskich i ościennych, t. I: Umywalnia na Zamku Wysokim w Malborku. Jej historia i wystrój (razem z Janem Pluisem), Malbork 2018.
• Holenderskie flizy na dawnych ziemiach polskich i ościennych, t. II: Mody i wnętrza, Malbork 2018.
• Holandia. Książka do pisania, Kraków-Budapeszt-Syrakuzy 2019.
• Bezem en kruis. De Hollandse schoonmaakcultuur of de geschiedenis van een obsessie, Leiden 2020.
• Pocztówka z Mokum. 21 opowieści o Holandii, Wydawnictwo Znak 2021, ISBN 978-83-240-4421-4
• Suknia i sztalugi. Historie dawnych malarek, Wydawnictwo Znak 2024.

Redakcja i współautorstwo

Oczko był również redaktorem i współautorem książek:

• Słownik Sarmatyzmu. Idee, pojęcia, symbole, red. Andrzej Borowski, Kraków 2001.
• CAMPania – zjawisko campu we współczesnej kulturze, Warszawa 2008.
• August Antoni Jakubowski, Wspomnienia polskiego wygnańca/The Remembrances of a Polish Exile – przekład, wstęp i opracowanie (razem z Jarosławem Ławskim), 2013, Białystok 2013.
• Widzę rzeki szerokie… Z dziejów literatury niderlandzkiej XIX i XX wieku (razem z Jerzym Kochem), Poznań 2018.

Przekłady literatury obcej

Tłumaczył literaturę niderlandzkią i angielską, m. in:

• Cudowna historia Maryjki z Nijmegen, która przez siedem lat miała do czynienia z diabłem. Anonimowy mirakl niderlandzki z XV wieku (adaptacja literacka Włodzimierz Szturc), Kraków, 1998.
• Joost van den Vondel, Lucyfer, Kraków 2002 (II wyd. Kraków 2007).
• Božidar Jezernik, Dzika Europa. Bałkany w oczach zachodnich podróżników, Kraków 2007.
• Johan Huizinga, Kultura XVII-wiecznej Holandii, Warszawa 2008.
• Frank Westerman, Ararat (razem ze Sławomirem Paszkietem), Warszawa 2009.
• Notes amsterdamski, Kraków-Budapest 2016.

Nagrody i nominacje

• Nagroda translatorska Ministerstwa Kultury Flamandzkiej w Brukseli (1997)
• Stypendium Sasakawa Young Leaders Fellowship Fund (2000)
• Stypendium Funduszu im. Adama Krzyżanowskiego (2006)
• Nagroda rektora UJ (2010, 2014, 2019)
• Nagroda Krakowska Książka Miesiąca Listopada 2021 za książkę Pozdrowienia z Mokum. 21 opowieści o Holandii
• nominacja do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy 2022 w kategorii proza za Pocztówka z Mokum. 21 opowieści o Holandii
• nominacja do Literackiej Nagrody Europy Środkowej „Angelus” za Pocztówka z Mokum. 21 opowieści o Holandii
• Krzyż Oficerski Orderu Oranje-Nassau (2024)
• Nagroda Krakowska Książka Miesiąca Grudnia 2024 za książkę Suknia i sztalugi. Historie dawnych malarek
• Nagroda im. Kazimierza Wyki (2026)

Linki zewnętrzne

• Elżbieta Bagińska: (recenzja) Piotr Oczko, Miotła i krzyż. Kultura sprzątania w dawnej Holandii, albo historia pewnej obsesji. repozytorium.uwb.edu.pl, 2014. [dostęp 2018-05-14]. (pol.).
• Piotr Oczko: Anna z domu o zielonym dachu. O cyklu powieściowym Lucy Maud Montgomery. rcin.org.pl, 2013. [dostęp 2018-05-14]. (pol.).
• Zofia Zaleska: Kraj miotły i szczotki. Rozmowa z Piotrem Oczką. dwutygodnik.com. [dostęp 2018-05-14]. (pol.).
• Piotr Oczko: Fajansowa Biblia, czyli o holenderskich flizach. ewangelicki.pl, 2014. [dostęp 2018-05-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-01)]. (pol.).