Piotr Szalsza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Piotr Szalsza (ur. 26 maja 1944 w Bytomiu) – reżyser, muzyk, scenarzysta, tłumacz, pisarz, dziennikarz, publicysta, redaktor i producent widowisk telewizyjnych, organizator projektów muzycznych, teatralnych i naukowych

Przebieg kariery[edytuj | edytuj kod]

  • 1962-67 Studia w Akademii Muzycznej w Katowicach - klasa altówki (magister artium)
  • 1965-66 Altowiolista w Orkiestrze PRiTV w Krakowie
  • 1967-76 Kierownik Redakcji Działu Artystycznego TVP Katowice
  • 1976-81 Kierownik Redakcji Muzyki i Rozrywki TVP Gdańsk
  • 1982 w ramach represji politycznych zwolniony z pracy w TV Gdańsk

Od 1983 przebywa na stałe w Wiedniu.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Szalsza jest autorem kilkudziesięciu haseł Wielkiej Encyklopedii Muzycznej Austrii (głównie o muzykach polskich w Austrii w XVIII-XX w.), oraz tłumaczeń na j. polski sztuk austriackich autorów - Michaela Ronzoni, Gabriel Barylli, Gerald Szyszkowitz (dla wiedeńskiego wydawnictwa Sessler). Napisał muzykę do licznych spektakli teatralnych i telewizyjnych (m.in.: Kartoteka, Szwejk, Paryżanin, Pokojówki, Pan Jowialski, Czarownice z Salem, Król, Hedda Gabler, Kapputt, Zbrodnia i kara, Niemcy, Ulubiony śpiewak Führera) i był kierownikiem muzycznym filmu Axela Cortiego Radetzkymarsch według J. Rotha (1994), jak i kilkudziesięciu nagrań płytowych, radiowych i telewizyjnych. Znana jest jego działalność dziennikarska i muzykologiczna w prasie, radio, telewizji i w wydawnictwach specjalistycznych.

Produkcje telewizyjne[edytuj | edytuj kod]

(prace dla ORF, ZDF, RTR, ARTE, NHK, 3SAT, TVP; reżyseria/scenariusz)

Wybrane pozycje:

  • biografie telewizyjne kompozytorów XIX-XX w.: E. Grieg, R. Schumann, R. Wagner, A. Dvořák, M. Rimski-Korsakow, S. Prokofiew, D. Szostakowicz (cykl „Monografie muzyczne”); 1970-76
  • Portrety i koncerty m.in.: Paul Badura-Skoda, Felicja Blumental, Alicja Boniuszko, Emin Chaczaturian, Rosalia Chladek, Zdzisław Górzyński, Adam Harasiewicz, Louis Lane, Witold Lutosławski, Bolesław Mierzejewski, Siegfried Palm, Krzysztof Penderecki; 1972-96
  • Sergiej Prokofiew – Iwan Groźny (widowisko teatralno-muzyczne); 1978
  • Karol Szymanowski – Mandragora (film baletowy); 1978
  • Dimitr Szostakowicz – VII Symfonia Leningradzka (widowisko teatralno-muzyczne); 1978
  • Śladami Chopina – Czechy (film dok.); 1979
  • Chopin znaczy Polska (film dok.); 1980
  • Szymanowski w Pradze (film dok.); 1980-81
  • Ernest Bryll - Kolęda nocka ( impresja filmowa); 1981
  • Śladami Chopina – Wiedeń (film dok.); 1984
  • Kleiner Orgelschatz – Portrety 30 instrumentów w Dolnej Austrii; 1985-92
  • Gorzki chleb obczyzny - artyści emigranci w Austrii (film dok.); 1985
  • Jazz na Wschodzie – Jazz Jamboree in Warschau (film dok.); 1986
  • Historia fortepianu - w III cz. z Ewą Badura-Skoda (film dok.); 1988-90
  • Strauss a´la carte (filmowa komedia muzyczna); 1989
  • Gerald Szyszkowitz – Friedemann Puntigam, czyli sztuka zapominania (Teatr TVP); 1992
  • Powszedni dzień Warszawskiego Getta (film dok.); 1993
  • Serce Chopina – z Janem Englertem (film dok.); 1995
  • Johann Strauss w Petersburgu - z Sir Peterem Ustinovem i Filharmonią Petersburską; 1996
  • Thomas Bernhard – Plac Bohaterów – z K. Jandą i Z. Zapasiewiczem (Teatr TVP); 1997
  • Mikis Theodorakis - Canto General - Oratorium (światowe prawykonanie pod dyr. kompozytora); 1998
  • Peter Wolf – Progression (światowe prawykonanie w Linzu z Klausem Maria Brandauerem, Cliff Richardem, Coolio); 1999
  • Ludwig v.Beethoven - IX Symfonia; 2000
  • Habsburgowie polscy – 2 części (film dok.); 2001-02
  • Joe Zawinul – Gala - 70. urodziny; 2002
  • Let my people live – 60-lecie wyzwolenia Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau; 2005 (Kraków - Teatr Słowackiego)
  • 50-lecie Staatsvertrag w Austrii – Koncert Jubileuszowy; 2005
  • 20 lat Orkiestry Symfonicznej Voralberg – Koncert Jubileuszowy; 2005
  • Karl Kraus - Ostatnie dni ludzkości- Festspiele Reichenau; 2006-7
  • Dobry jest wspólny posiłek, bo zbliża oddalonych, (film dok.); 2007
  • VENTZKI - czyli Dzieci sprawców - dzieci ofiar, (film dok.); 2009
  • Haimito Doderer - Schody Strudelhlofu, Festspiele Reichenau; 2009
  • Bronisław Huberman, czyli Zjednoczenie Europy i skrzypce, (film muz.-dok.; 2010
  • Allegro Vivo Festival (Film muz.) 2011
  • Mordechaj Gebirtig – czyli bądź zdrów mój Krakowie (film), 2012
  • Titanic – Making of (film) 2012
  • Bohaterowie ze Steinu – Stragan: Armia Krajowa w Austrii (film dok.) - 2015

Reżyseria obrazu koncertów symfonicznych, organowych, kameralnych oraz koncertów jazzowych (m.in.: A. Gilberto, J. Garbarek, L. Hampton, Fr. Hubbard, St. Grapelli, D. Gillespie, Fr. Gulda, N. Kennedy, M. Makeba, A. Makowicz, W. Marsalis, J. Pass, O. Peterson, M. Petrucciani, J. Zawinul)

Reżyseria spektakli teatralnych i operowych[edytuj | edytuj kod]

Wybrane pozycje:

  • Ernest Bryll - Czarodziej Oz; 1980 Kielce
  • Stephen Poliakoff - City Sugar ; 1981 Gdynia
  • Meinhard Rüdenauer - Ein Liederspiel; 1984 Wiedeń - Kammeroper
  • Giovanni Paisiello - Barbier von Sevilla; 1985 Wiedeń - Kammeroper
  • Gerald Fromme - Die beiden Kronen - Ojciec Maksymilian Kolbe; 1986
  • Umberto Giordano - Fedora; 1994 Warszawa - Teatr Wielki
  • Ferdinand Raimund - Chłop milionerem; 1996
  • Sergiusz Prokofiew - Miłość do trzech pomarańczy- I asystent Sir Petera Ustinova; 1997 Moskwa – Bolszoj Teatr
  • Gerald Szyszkowitz - Ulubiony śpiewak Führera; 2000
  • Michaela Ronzoni - Siostry Parry; 2002 Kraków
  • Karol Szymanowski - Zbójniczka (nowe libretto na podstawie baletu „Harnasie“); 2002 Wiedeń – Museumquartier
  • Z Galicji do Nowego Jorku; 2003 Wiedeń - Radiokulturhaus ORF
  • Michaela Ronzoni - Siostry Parry; 2004 Tel Aviv
  • Janusz Głowacki - Antygona w Nowym Jorku; 2004 Kraków, Wiedeń
  • Muzyka w Poczekalni śmierci - Getto Teresienstadt; 2004-05 Warszawa, Kraków, Wiedeń
  • Fryderyk Schiller - Dymitr (Demetrius) – 2005 Kraków - Katowice
  • Peter Turrini - Alpejskie zorze; 2008 The Fifth Theatre - Omsk
  • Antoni Czechow – Mewa; 2008 Festspiele Reichenau
  • Beatrice Ferolli – Dietrich i Leander; 2009 Teatr Korez Katowice
  • Aharon Appelfeld-Piotr Szalsza – Badenheim 1939; 2009 Teatr Śląski Katowice
  • Hans Krasa – Brundibar Opera Dziecięca; 2010 Leopoldinum Festiwal Wrocław
  • Michaela Ronzoni - Siostry Parry; 2014 Teatr Muzyczny Toruń
  • Thomas Bernhard – Po prostu skomplikowane, 2014 Katowice - Wiedeń
  • Arthur Schnitzler – Reigen – Korowód, 2016 – Liceyskij Teatr - Omsk

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • Karol Szymanowski w Pradze, 1982
  • Bronisław Huberman – czyli pasje i namiętności zapomnianego geniusza – biografia skrzypka wirtuoza, 2001
  • Max Kalbeck – Wiedeńczyk z Wrocławia – materiały z sesji naukowej we Wrocławiu, 2007
  • Autor kilkudziesięciu haseł Wielkiej Encyklopedii Muzycznej Austrii (głównie o muzykach polskich w Austrii w XVIII-XX w.); 2000-07

Organizacja wydarzeń muzycznych[edytuj | edytuj kod]

  • Fryderyk Chopin - 150 rocznica śmierci; 1999 Wiedeń
  • Max Kalbeck – Wiedeńczyk z Wrocławia; 2001 Wrocław
  • Rok Polski w Austrii - Karol Szymanowski; 2002 Wiedeń, Graz
  • Teodor Leszetycki – 70 rocznica urodzin, 2005-06 Kraków, Przemyśl, Katowice
  • Chopin w Wiedniu - wystawa - 200 rocznica urodzin; 2010 - 2011; Wiedeń, Wrocław, Kraków, Katowice, Bydgoszcz, Tel Awiw, Londyn
  • Karol Szymanowski: życie i twórczość - Wystawa – Londyn 2015
  • Bohaterowie ze Steinu – Wystawa – Wiedeń 2015, Kraków Muzeum AK 2016

Wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  • nagroda prezesa TVP w dziedzinie muzyki (1968)
  • Zasłużony Działacz Kultury (1979)
  • Zasłużony Dla Kultury Polskiej (1990)
  • Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (1993)
  • Paszport Chopinowski – Komitetu Ochodów Roku Chopinowskiego 2010,
  • Złota Sowa 2010, Wien
  • Dyplom Honorowy Stow. „Rodzina” w Rosji. 2010,
  • Kameraton Festival 2011 – Nagroda za film edukacyjny – „Bronisław Huberman – czyli - zjednoczenie Europy i skrzypce”
  • Austriacki Zloty Krzyż Honorowy Nauki i Sztuki 1.Kl. 2014,
  • Dyplom Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego R.Polski 2014,
  • Medal Miasta Bytomia w dziedzinie Kultury 2014,