Piramida Cheopsa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piramida Cheopsa
Wielka Piramida Cheopsa
Wielka Piramida Cheopsa
Państwo  Egipt
Miejscowość Giza
Architekt prawdopodobnie Hemiunu
Wysokość całkowita 146,59 m
obecnie 138,75 m
Ukończenie budowy 2560 p.n.e.
Położenie na mapie Egiptu
Mapa lokalizacyjna Egiptu
Piramida Cheopsa
Piramida Cheopsa
Ziemia 29°58′44″N 31°08′02″E/29,978889 31,133889
Piramida Cheopsa
Piramida Cheopsa. Zdjęcie z XIX wieku

Piramida Cheopsa, Wielka Piramida, piramida Chufupiramida znajdująca się w Egipcie na płaskowyżu w Gizie. Zgodnie z przyjętą w egiptologii teorią, piramida została zbudowana ok. 2560 p.n.e., prawdopodobnie według projektu Hemona, z przeznaczeniem na grobowiec faraona Cheopsa (egip. Chu-fu)[1]. Czas budowy wynosił ok. 20 lat. Wielka Piramida jest częścią nekropolii memfickiej. W starożytności uznana została za jeden z siedmiu cudów świata i jako jedyny z nich dotrwała epoki nowożytnej, chociaż nie bez szwanku: straciła licówkę i skarby.

Piramida Cheopsa wraz z piramidą Chefrena i piramidą Mykerinosa to najokazalszy i najbardziej znany na świecie zespół piramid. W ich pobliżu zlokalizowany jest Wielki Sfinks.

Wielka Piramida postawiona została na sztucznie wyrównanym terenie (zmierzone różnice poziomu wynoszą do 2 cm). Boki kwadratowej podstawy piramidy ustawione są względem stron świata z dokładnością 4 minut kątowych[2]. Kamienne bloki z wapienia, pochodzącego ze starożytnego kamieniołomu Tura, ważące ok. 2,5 tony (największe nawet ok. 15 ton), zostały ustawione z wielką precyzją. Cała budowla składa się z ok. 2,3 miliona kamiennych bloków, ma masę ponad 6 milionów ton. Do budowy komór użyto także granitowych bloków ważących od 25 do 80 ton, pochodzących z Asuanu. Piramida była pierwotnie pokryta w całości kamienną, wapienną warstwą tworzącą gładką okrywę zewnętrzną – z okrywy tej pozostały jedynie nieliczne fragmenty, obecnie znajdujące się u podnóża piramidy. Pierwotna wysokość budowli wynosiła 146,59 m, współcześnie w wyniku erozji i utraty piramidionu liczy 138,75 m.

Nazwa piramidy[edytuj]

<
Aa1 G43 I9 G43
>
G25 N18
X1
O24


Achet-Chufu – Horyzont Chufu.

Konstrukcja piramidy[edytuj]

Wejście do piramidy znajduje się w północnej ścianie, nie na jej osi, lecz przesunięte około 7 m na wschód, na wysokości 17 m ponad poziom gruntu. Od wejścia prowadzi Korytarz Zstępujący o wymiarach 114 cm × 119 cm, opadając w dół pod kątem 26° 31'. Ma on długość 105 m i prowadzi poprzez masyw piramidy oraz skałę podłoża do dalszej, poziomej części korytarza, wiodąc około 8,8 m do komory położonej głęboko w skale macierzystej, około 27,5 m poniżej poziomu gruntu. Komora ta, o wymiarach 14 m (wsch.-zach.) × 8,25 m × 3,5 m, jest pomieszczeniem niedokończonym, o nierównych ścianach i podłodze.

W południowej ścianie piramidy, naprzeciwko wejścia, znajduje się otwór drzwiowy, prowadzący do ślepo zakończonego korytarza, również pozostawionego przez budowniczych w stanie nieukończonym. Prawdopodobnie porzucenie planu wykorzystania komory jako grobowej nastąpiło w chwili, gdy część nadziemna piramidy zaczynała być właśnie wznoszona. Spowodowało to zmianę planu budowy całej piramidy. Wykorzystano 18-metrową część Korytarza Zstępującego i zaczęto drążyć – w masywie piramidy, w suficie Korytarza Zstępującego – Korytarz Wstępujący o długości 39 m, o przekroju takim, jak Korytarz Zstępujący i kącie wznoszenia 26° 20'. Po pogrzebie króla wejście do Korytarza Wstępującego zostało zamaskowane kamienną płytą o kształcie i kolorze pozostałych płyt sufitu Korytarza Zstępującego.

Poprzez poziomy pasaż na jego końcu, o wysokości zaledwie 114 cm i nierównej powierzchni posadzki, dochodzi się do Komory Królowej, położonej dokładnie w centrum piramidy. Tu także prace nie zostały doprowadzone do końca. Świadczą o tym nierówności posadzki i brak wyłożenia jej kamieniem lepszego gatunku. Komora ta, o wymiarach 5,74 m (oś płn.-płd.) × 5,23 m, przykryta jest stropem namiotowym, którego szczyt znajduje się na wysokości 6,22 m. We wschodniej ścianie komory znajduje się nisza o wspornikowych ścianach bocznych, o wymiarach 4,67 m × 1,57 m (u podstawy), głęboka na 104 cm.

W południowej i północnej ścianie komory znajdują się prostokątne otwory prowadzące do kanałów, które nie mają ujść na zewnątrz piramidy. Północny kanał wiedzie najpierw poziomo na długości 193 cm, po czym załamuje się w górę pod kątem 37°28', południowy wiedzie poziomo na długości 203 cm, po czym załamuje się pod kątem 38°28'.

Prawdopodobnie po wykonaniu Korytarza Wstępującego, pasażu i Komory Królowej również nastąpiła zmiana planu budowy, w wyniku której nastąpiła dalsza rozbudowa korytarzy w piramidzie. Powstały wewnątrz piramidy dwa niezwykłe pomieszczenia. Wielka Galeria oraz Komora Króla. Istnieje pogląd, że Wielka Galeria była wykonana zgodnie z planem w czasie realizacji drugiej części budowy piramidy i stanowiła pomieszczenie, w którym zostały zmagazynowane potężne granitowe bloki, użyte po pogrzebie jako zasuwy blokujące wejście do Korytarza Wstępującego. Wielka Galeria została skonstruowana jako przedłużenie Korytarza Wstępującego. Jej długość wynosi 46,63 m, a wysokość 8,53 m. Gładkie ściany z wypolerowanego wapienia wznoszą się na wysokość 2,28 m.

Schemat przekroju pionowego przez Piramidę Cheopsa:
1. Dawne wejście
2. Obecne wejście wydrążone w 820 r. z rozkazu kalifa Al-Mamuna
3. Korytarz łączący korytarze
Zstępujący i Wstępujący
4. Korytarz Zstępujący
5. Niedokończona komora
6. Korytarz Wstępujący
7. Komora królowej z ukośnymi kanałami (7')
8. Korytarz poziomy
9. Wielka Galeria
10. Komora królewska z sarkofagiem i ukośnymi kanałami (10')
11. Pasaż – przedsionek
12. szyb łączący Galerię z korytarzem Zstępującym

Ponad tym poziomem kolejnych siedem warstw bloków skalnych zostało wysuniętych ku środkowi o 7,5 cm każdy, tworząc strop wspornikowy. W trzeciej warstwie wysuniętych bloków, po obu stronach Galerii, budowniczowie wykuli występy, przy dolnej krawędzi bloków, biegnące wzdłuż całej Galerii. U najwyższej warstwy bloków sufit Galerii o szerokości 104 cm tworzą płyty kamienia ułożone pod kątem nieco ostrzejszym niż kąt wznoszenia się Galerii. W ten sposób każda z płyt posiada własny "zaczep" na ostatniej warstwie ścian Galerii, co umożliwiło zmniejszenie nacisku stropu całej Galerii u jej dolnej, początkowej części. Wzdłuż całej Galerii, po jej obu stronach, przy posadzce ciągną się dwie rampy o wymiarach 61 cm wysokości i 50 cm szerokości. Pomiędzy rampami przestrzeń posadzki ma taką samą szerokość jak strop, tj. 104 cm. W ścianach przy poziomie ramp znajduje się 56 otworów (po 27 z każdej strony + po jednym w wysokim stopniu u góry Galerii), prawdopodobnie gniazda belek, na których skonstruowano z desek podłogę łączącą Korytarz Wstępujący z Wielką Galerią, jednocześnie zakrywającą przejście do Komory Królowej.

W miejscu łączenia się Korytarza Wstępującego z Galerią znajduje się szyb, niegdyś zamaskowany blokiem kamiennym – pierwszym zaczynającym rampę wzdłuż Galerii po jej zachodniej stronie – o takim samym wyglądzie, jak pozostałe bloki rampy. Szyb częściowo pionowy, a częściowo zmieniający kąt opadania, łączy się z przedłużeniem Korytarza Zstępującego w jego części prowadzącej poprzez skały podłoża do komory pod piramidą.

Wielka Galeria kończy się wysokim stopniem, po którego przekroczeniu otwiera się długi i wąski pasaż, prowadzący od Komory Króla. Pasaż ten w jednej trzeciej swej długości ma podwyższony sufit i zwiększoną szerokość, tworząc przedsionek o ścianach południowej, wschodniej i zachodniej, wykonanych z czerwonego granitu. W ścianach wschodniej i zachodniej przedsionka wykute są po cztery szerokie bruzdy – trzy z nich, sięgające od podłogi po sufit, a czwarta sięgająca sufitu przedsionka, stanowiły niegdyś prowadnice granitowych zasuw, opuszczanych za pomocą lin i okrąglaków, zainstalowanych w półokrągłych wycięciach-zagłębieniach, widniejących do dziś w zachodniej ścianie przy samym suficie przedsionka. W ścianie południowej widnieją cztery kanały, przez które przewleczono liny.

Granitowy sarkofag w Komorze Króla o wymiarach (2,28 × 0,99 × 1,05 m)

W poprzek przedsionka, wpuszczone w pary bruzd nadal tkwią dwie płyty granitowych zasuw. Komora Króla o wymiarach 10,56 m (oś wsch.-zach.) × 5,23 m × 5,81 m zbudowana jest w całości z granitu. W ścianach północnej i południowej, na wysokości około jednego metra od posadzki, znajdują się wyloty prostokątnych kanałów. Kanały te – odmiennie od tych w Komorze Królowej – mają wyloty na zewnątrz piramidy. Kanał północny wznosi się pod kątem 31°, a południowy pod kątem 45°. W komorze znajduje się granitowy sarkofag, obecnie noszący ślady licznych uszkodzeń, pozbawiony pokrywy. Jego wymiar jest o 2 cm szerszy od prześwitu Korytarza Wstępującego, co wskazuje na to, że umieszczono go w komorze w czasie budowy piramidy. Niezwykłym rozwiązaniem architektonicznym jest konstrukcja stropu Komory Króla. Sufit komory stanowi dziewięć płyt granitu o łącznej wadze około 400 ton. Nad nimi znajduje się pięć zamkniętych pomieszczeń – przestrzeni. Cztery z nich o sufitach płaskich i piąta, najwyższa, o stropie namiotowym. Konstrukcja ta miała na celu możliwie jak największe odciążenia stropu samej Komory Króla, zabezpieczając komorę grobową przed zawaleniem w wyniku nacisku masy skał budulca piramidy.

Dane techniczne[edytuj]

Wymiary po wybudowaniu:

  • wysokość do wierzchołka – 146,59 m
  • długości boków:
    • zachodni – 230 m 35,9 cm
    • wschodni – 230 m 39,2 cm
    • północny – 230 m 25,5 cm
    • południowy – 230 m 45,3 cm
  • kąt nachylenia ścian bocznych – 51°52'

Budowa piramidy[edytuj]

O budowie piramidy pisał już Herodot: Cheops na wystawienie piramidy potrzebował dwudziestu lat. Wszystkim Egipcjanom kazał na siebie pracować. Jednym rozporządzono z łomów kamienia w górach arabskich włóczyć skały do Nilu, innym sprowadzone na łodziach przez rzekę kazał odbierać. Pracowało tak bez przerwy do stu tysięcy ludzi. Budowano zaś piramidę w kształt schodów.

Spekulacje pseudonaukowe[edytuj]

 Osobny artykuł: Piramidologia.
Publikacja Towarzystwa Strażnica z początku XX wieku, objaśniająca rzekome paralele między wymiarami Wielkiej Piramidy a chronologią biblijną

Piramida Cheopsa stanowi obiekt wielu pseudonaukowych spekulacji. Doszukiwano się w niej mistycznych liczb, poprzez odpowiednie przeliczanie jej obwodu czy długości korytarzy próbując wydobyć rzekomo zakodowane skomplikowane wzory matematyczne, dane astronomiczne czy przepowiednie o przyszłych losach świata[3]. Jako pierwszy, w książce z 1859 roku pt. The Great Pyramid: Why Was It Built? & Who Built It? (Wielka Piramida: Dlaczego została zbudowana? I kto ją zbudował?), pogląd iż w Wielkiej Piramidzie celowo wprowadzono wartości matematyczne zaproponował John Taylor (1781–1864)[4]. Później Charles Piazzi Smyth, astronom towarzystwa Astronomer Royal for Scotland, w opublikowanej w 1864 roku książce Our Inheritance in the Great Pyramid (Nasze dziedzictwo w Wielkiej Piramidzie) wyraził pogląd, że w wymiarach geometrycznych piramidy Cheopsa są ukryte zależności matematyczne i astronomiczne[5]. Niektórzy kaznodzieje protestanccy XIX wieku uważali Wielką Piramidę za „Biblię w kamieniu”. Wyznawcą takiego poglądu był m.in. założyciel Badaczy Pisma Świętego Charles Taze Russell[6][7] oraz William Marrion Branham[8]. Zwolennicy paleoastronautyki tacy jak Erich von Däniken przypisują wzniesienie piramidy wysoko zaawansowanym pozaziemskim cywilizacjom[9].

Memfis i jego nekropolia – obszar piramid od Gizy do Dahszura
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Kraj  Egipt
Typ kulturowy
Spełniane kryterium I, III, VI
Numer ref. 86
Regionb Kraje arabskie
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1979
na 3. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. Owen Jarus: Ancient Logbook Documenting Great Pyramid's Construction Unveiled (ang.). W: Live Science [on-line]. 2016-07-16. [dostęp 2016-07-17].  Cytat: "The logbook also says that in Khufu's 27th year, the construction of the Great Pyramid was being overseen by the vizier Ankhaf (also spelled Ankhhaf), the half- brother of Khufu."
  2. K. Spence: Ancient chronology – Astronomical orientation of the pyramids. Nature (2001). s. 2.
  3. C.W. Ceram: Bogowie, groby i uczeni. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2002, s. 152-153.
  4. Ralph Greenberg: Pi and the Great Pyramid (ang.). washington.edu, 2000. [dostęp 2014-11-01].
  5. Charles Piazzi Smyth (ang.). pinetreeweb.com, 2002-12-31. [dostęp 2014-11-01].
  6. George D. Chryssides: The A to Z of Jehovah's Witnesses. Plymouth: Scarecrow Press, 2008, s. 66.
  7. Służenie razem ze strażnikiem!. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 9, 10, 1 stycznia 2000. ISSN 1234-1150. , Biblioteka Internetowa Strażnicy
  8. William Marion Branham – czyj prorok? Chleb z Nieba (2010)
  9. Łukasz Michalik: Kosmici w Egipcie, czyli jak rozsądek przegrywa z szarlatanami. nauka.gadzetomania.pl. [dostęp 2014-11-07].

Linki zewnętrzne[edytuj]