Piren

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Piren
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C16H10
Masa molowa 202,25 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 129-00-0
PubChem 31423[1]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Pirenorganiczny związek chemiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny zbudowany z czterech sprzężonych pierścieni benzenowych.

Piren jest w temperaturze pokojowej bezbarwną substancją krystaliczną. Po raz pierwszy został wyodrębniony przez Carla Gräbego, ze smoły pogazowej, będącej produktem ubocznym suchej destylacji węgla kamiennego (w niegdysiejszym procesie produkcji gazu miejskiego)[5]. Otrzymuje się go przez wyodrębnianie z sadzy, powstałej w czasie niezupełnego spalania węgla kamiennego lub substancji organicznych. Piren jest słabo toksyczny, ale bardzo mocno rakotwórczy. Atakuje nerki i wątrobę.

Komercyjnie jest wykorzystywany jako składnik pigmentów, pestycydów i środek plastyfikujący tworzywa sztuczne. W laboratoriach służy często jako wygodny wzorzec do spektroskopii fluorescencyjnej.

W krysztale i niektórych roztworach piren tworzy silnie z sobą związane dimery sandwichowe.

Piren jest rozpuszczalny w alkoholu, eterze. Roztwory pirenu wykazują niebieską fluorescensję.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Piren (CID: 31423) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  2. a b c d CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R. Lide (red.), wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, ISBN 978-1-4200-9084-0.
  3. a b Piren (ang.) w bazie ChemIDplus, United States National Library of Medicine. [dostęp 2010-08-23].
  4. a b c Piren (nr 185515) w katalogu produktów Sigma-Aldrich (Merck KGaA). [dostęp 2010-08-23].
  5. Jerzy Chodkowski, Roman Bugaj, Słownik chemiczny, wyd. Wyd. 6 uzup, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1983, s. 195, ISBN 83-214-0323-9, OCLC 749428843 [dostęp 2019-06-11].