Pjongjang

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
P'yŏngyang
평양
Ilustracja
Pjongjang
Państwo  Korea Północna
Prowincja P'yŏngyang Chikhalsi
Powierzchnia 2653 km²
Populacja (2008)
• liczba ludności

3 255 388[1]
Podział miasta 19 dzielnic (Kuyŏk), 4 powiaty (Kun)
Położenie na mapie Korei Północnej
Mapa lokalizacyjna Korei Północnej
P'yŏngyang
P'yŏngyang
Ziemia39°01′N 125°45′E/39,016667 125,750000

Pjongjang[2] (/pʰjɔŋjaŋ/, przestarzale jako Phenian z ros. Пхеньян; kor. 평양 P'yǒngyang; hancha 平壤) – stolica Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej (Korei Północnej), położona w zachodniej części kraju, na nizinie nadmorskiej, na wysokości ok. 85 m n.p.m., nad rzeką Taedong-gang, ok. 50 km od jej ujścia do Zatoki Zachodniokoreańskiej (Morze Żółte). Główny ośrodek gospodarczy i naukowo-kulturowy kraju. Miasto znajduje się w odległości mniej więcej 180 km od Koreańskiej Strefy Zdemilitaryzowanej stanowiącej granicę z Koreą Południową.

Toponimia[edytuj]

Nazwa Pjongjang w języku koreańskim oznacza dosłownie płaska ziemia. Jedną z historycznych nazw miasta jest Ryugyŏng (류경; 柳京), czyli „wierzbowa stolica”, nawiązująca do rosnących niegdyś w okolicach licznych lasów wierzbowych[3]. Nawet dzisiaj w mieście można spotkać wiele wierzb, a także mnóstwo obiektów mających w nazwie wyraz "Ryugyŏng". Najbardziej znanym z nich jest Ryugyŏng Hot’el ukończony w 2011. Inne historyczne nazwy miasta to Kisong, Hwangsong, Rakrang, Sŏgyong, Sodo, Hogyong, Changan i Heijo (podczas japońskich rządów w Korei) Na początku 20-go wieku, Pjongjang znany był misjonarzom jako "Jerozolima Wschodu" z powodu swojego statusu twierdzy chrześcijaństwa, głównie protestantyzmu.[4][5]

Po śmierci Kim Il-songa w 1994, niektórzy członkowie partii Kim Dzong Ila proponowali zmianę nazwy miasta z Pjongjang na "Miasto Kim Il-songa" (김일성시); inni proponowali, by Seul nazwać "Miastem Kim Il-songa", a Pjongjangowi przyznać nazwę "Miasta Kim Dzong Ila", ale żadna z propozycji nie została zrealizowana.[6]

Polska nazwa miasta[edytuj]

Polska nazwa miasta stosowana była początkowo w różnych zapisach nawiązujących do nazwy koreańskiej: Piongyang[7], Pjongjang[8], Piengjang[9], Piongjang[10]. Po II wojnie światowej wprowadzono nazwę Phenian[11]egzonim zapożyczony z rosyjskiego Пхеньян (przyjęty w postaci Phenian na skutek błędnej transkrypcji[12]). W związku z tym, że nazwa ta była często błędnie wymawiana jako [fenian], a także istniejącą w krajach Europy Środkowej tendencją odchodzenia od nazw pochodzenia rosyjskiego dla tego miasta, Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej 21 listopada 2006 r. postanowiła przyjąć, jako polski egzonim, nazwę Pjongjang, zaproponowaną przez orientalistów i nawiązującą do wymowy nazwy koreańskiej oraz nazw stosowanych w Polsce przed wojną[13][14]. Tę formę stosuje obecnie m.in. Ministerstwo Spraw Zagranicznych[15] i polska ambasada w KRLD[16]. Nazwę Phenian orientaliści uznali za błędną[17].

Historia[edytuj]

Jedno z najstarszych miast Korei – założone w 1122 r. p.n.e. Istniało wtedy niewielkie osiedle (obecna dzielnica Rangnang). W latach 427–668 stolica królestwa Goguryeo. Następnie zostało zniszczone przez najazd wojsk chińskich. W okresie 918–1392 Pjongjang pełnił funkcję koreańskiej stolicy. W 1592–1593 przejściowo zajęty przez Japończyków. Od XVII wieku centrum polityczne i kulturalne północno-zachodniej Korei. W roku 1627 Pjongjang został zdobyty po raz kolejny i spalony przez wojska chińskie. W czasie wojny chińsko-japońskiej w latach 1894–1895 został poważnie zniszczony. Odbudowano go w latach 1910–1945 podczas okupacji japońskiej, nosiło wówczas nazwę Heijō. Zajęty w 1945 r. przez Armię Czerwoną. Od 1948 stolica Korei Północnej. W trakcie wojny koreańskiej (1950-1953) miasto przechodziło z rąk do rąk, ostateczna inwazja Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej zadecydowała o przyznaniu miasta Pjongjang Korei Północnej. Poważne zniszczenia zabudowy w połączeniu z odpowiednimi czynnikami politycznymi zaowocowały planem Kim Ir Sena o budowie modelowego miasta socjalistycznego Pjongjang.

Modernizacja w latach 1979-1982[edytuj]

Przywódca KRLD, Kim Ir Sen, od czasów zakończenia wojny koreańskiej marzył o gruntownej przebudowie stolicy według swojej koncepcji – jednak w latach 1953-1978 nowe państwo musiało się zajmować ważniejszymi sprawami. Sytuacja zmieniła się, gdy w drugiej połowie lat siedemdziesiątych Korea Północna otrzymała pomoc finansową z Chin i ZSRR. Dzięki niej odsunięte na bok plany Kim Ir Sena oraz marzenia jego następcy, Kim Dzong Ila, powróciły. Na zlecenie Kima seniora Kim Dzong Il, sposobiący się do przejęcia władzy po śmierci ojca, powołał sztab przygotowawczy składający się z najlepszych „marksistowskich myślicieli” KRLD oraz najlepszych architektów. Stworzyli oni projekt przestrzenny przyszłego Pjongjangu dokładnie według wskazówek Kim Ir Sena. Projekt został ostatecznie zakończony w 1979 roku. Miasto było budowane w latach 1979-1982 i ukończone zostało 15 kwietnia 1982 roku, zaś oficjalne otwarcie nastąpiło 1 maja 1982. Jeszcze przed otwarciem obaj Kimowie w towarzystwie doradców przeprowadzili wizytację ukończonej już budowy. Stolica przeznaczona została dla 3 mln mieszkańców, przeciętne mieszkanie składało się z dwóch pomieszczeń mieszkalnych (saloniku i małej sypialni) oraz niewielkiej kuchni, całe wyposażenie i meble były od razu dostarczane do mieszkań bez wiedzy przyszłych lokatorów – ludzie przybywający do Pjongjangu mogli zabrać tylko najpotrzebniejsze bagaże, natomiast całe wyposażenie czekało już na nich w domach.

Stan obecny[edytuj]

Miasto Pjongjang wyróżnia modelowe śródmieście. Poza typowymi charakterystycznymi elementami propagandowymi znajdują się tam: największy łuk triumfalny na świecie, mauzoleum Kim Ir Sena, muzeum rewolucji koreańskiej, a tuż przed nim olbrzymi pomnik Wielkiego Przywódcy Towarzysza Prezydenta Kim Ir Sena - ojca narodu, modelowy port lotniczy w Sunanie, dworzec kolejowy, Uniwersytet im. Kim Ir Sena, nigdy nieukończony hotel w kształcie piramidy - Ryugyong Hotel, charakterystyczny pomnik ideologii KRLD - Wieża Idei Dżucze. U podnóży tego 170-metrowego pomnika znajduje się 30-metrowy pomnik trzech ludzi z symbolami idei Dżucze: sierp - rolnictwo, młot - przemysł, pióro - sfera intelektualna, a po przeciwnej stronie znajduje się plac Kim Ir Sena - miejsce wszystkich świąt i wielkich defilad wojskowych. Tuż obok znajduje się Ludowa Biblioteka Narodowa. Nieopodal stoi pałac dzieci Magyongdaye (wielki dom kultury), na sztucznej wyspie na rzece Taedong-gang widnieje imponujący stadion, na którym odbywają się wszystkie przedstawienia dla przywódcy, a także masowe uroczystości. Według władz koreańskich, trybuny tego stadionu mogą pomieścić 150 tysięcy widzów. Niedaleko znajduje się stadion Kim Ir Sena - arena wszystkich sportowych zmagań reprezentantów Korei Północnej.

Panorama Pjongjangu widziana ze szczytu Wieży Dżucze
Panorama Pjongjangu widziana ze szczytu Wieży Dżucze

Podział administracyjny[edytuj]

Zdjęcie satelitarne Pjongjangu (22 sierpnia 2007, satelita LandSat-5)

Pjongjang podzielony jest na 19 dzielnic („Kuyŏk”; 구역) i 4 powiaty („Kun”; 군).

  • Chung-guyŏk (중구역; 中區域)
  • P'yŏngch'ŏn-guyŏk (평천구역; 平川區域)
  • Pot'onggang-guyŏk (보통강구역; 普通江區域)
  • Moranbong-guyŏk (모란봉구역; 牡丹峰區域)
  • Sŏsŏng-guyŏk (서성구역; 西城區域)
  • Sŏn'gyo-guyŏk (선교구역; 船橋區域)
  • Tongdaewŏn-guyŏk (동대원구역; 東大院區域)
  • Taedonggang-guyŏk (대동강구역; 大同江區域)
  • Sadong-guyŏk (사동구역; 寺洞區域)
  • Taesŏng-guyŏk (대성구역; 大城區域)
  • Man'gyŏngdae-guyŏk (만경대구역; 萬景臺區域)
  • Hyŏngjesan-guyŏk (형제산구역; 兄弟山區域)
  • Ryongsŏng-guyŏk (룡성구역; 龍城區域)
  • Samsŏk-guyŏk (삼석구역; 三石區域)
  • Sŭngho-guyŏk (승호구역; 勝湖區域)
  • Ryŏkp'o-guyŏk (력포구역; 力浦區域)
  • Rakrang-guyŏk (락랑구역; 樂浪區域)
  • Sunan-guyŏk (순안구역; 順安區域)
  • Ŭnjŏng-guyŏk (은정구역; 恩情區域)
  • Chunghwa-gun (중화군; 中和郡)
  • Kangnam-gun (강남군; 江南郡)
  • Kangdong-gun (강동군; 江東郡)
  • Sangwŏn-gun (상원군; 祥原郡)

Przemysł[edytuj]

  • maszynowy
  • środków transportu
  • chemiczny
  • petrochemiczny
  • włókienniczy
  • materiałów budowlanych
  • porcelanowy
  • spożywczy

Znajduje się tu największa w Korei przędzalnia bawełny, rafineria (ropa dostarczana z pobliskiego portu Nampho), elektrownia cieplna i jądrowa. W pobliskim Kangso odbywa się wydobycie rud żelaza i huta żelaza.

Węzeł komunikacyjny, połączenie kolejowe i drogowe z Chinami i Rosją, port lotniczy w Sunan, metro o długości 32 km.

Akademia Nauk (zał. 1952), szkoły wyższe (w tym Uniwersytet im. Kim Ir Sena, założony 1946)

Klimat[edytuj]

Miasto znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego przejściowego z zaznaczonymi wpływami monsunu. Średnia temperatura stycznia -8 °C, lipca 24 °C. Roczna suma opadów to 1000 mm (max w lecie).

Atrakcje[edytuj]

Jeden z murali w Pjongjangu
  • fragmenty murów obronnych z bramami, m.in.: Chilsongmun (X w., nadbudowa początek XVIII w.), Pothongmun (XV w.), Tedongmun (XVII w.), Hjonmumun (pocz. XVIII w.), Pubjokru (pocz. XVII w.)
  • grobowiec króla Tongmjonga z V w.
  • pomnik Czhollima – symbol postępu
  • Łuk Triumfalny – 4 metry wyższy od paryskiego.
  • 170-metrowa Wieża Idei Dżucze
  • stadion im. 1 Maja z 1989 r. położony na wyspie Rungna
  • Ludowy Pałac Kultury
  • Pałac Słońca Kumsusan - dawna prezydencka rezydencja Kim Ir Sena, a obecnie mauzoleum Kim Ir Sena i Kim Dzong Ila
  • świątynie: Sungin i Sungnjong
  • Hotel Ryugyong – 330 m wysokości bez iglicy
  • dwie linie metra

Miasta partnerskie[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. D P R Korea 2008 Population Census – National Report (ang.). Central Bureau of Statistics Pyongyang, DPR Korea. [dostęp 2010-08-23].
  2. Protokół z 28. posiedzenia Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski (pol.). Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 21 listopada 2006. [dostęp 2011-02-25].
  3. Roman Adrian Cybriwsky: Capital Cities around the World. Santa Barbara: ABC-CLIO, 2013, s. 248.
  4. Andrei Lankov: North Korea's missionary position. 16 March 2005. [dostęp 25 January 2013].  Cytat: By the early 1940s Pyongyang was by far the most Protestant of all major cities of Korea, with some 25–30% of its adult population being church-going Christians. In missionary circles this earned the city the nickname "Jerusalem of the East".
  5. Christian Caryl: Prayer In Pyongyang. [dostęp 25 January 2013].  Cytat: It's hard to say how many covert Christians the North has; estimates range from the low tens of thousands to 100,000. Christianity came to the peninsula in the late 19th century. Pyongyang, in fact, was once known as the 'Jerusalem of the East.'
  6. Pyongyang was to become 'Kim Il Sung City'; The followers of Kim Jong Il suggested the idea. 2005-02-21. [dostęp 2014-10-04].
  7. S. Orgelbranda encyklopedja powszechna, Tom 3
  8. Wielka ilustrowana encyklopedja powszechna, Tom 20, Wyd. "Gutenberga", 1937
  9. Atlas kieszonkowy. Trzaska, Evert i Michalski , Warszawa 1950
  10. Leszczycki S., Ratajski L. Polskie nazwy geograficzne ważniejszych miast liczących ponad 100 tys. mieszkańców. Biuletyn Geograficzny PTG, 1952, nr 4
  11. Lech Ratajski, Janina Szewczyk, Przemysław Zwoliński, Polskie nazewnictwo geograficzne świata, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Instytut Geografii PAN, Warszawa 1959
  12. Encyklopedia historyczna świata. T. III. Kraków: Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, 2000, s. 56. ISBN 83-85909-61-3.
  13. Protokół z 28. posiedzenia Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski, które odbyło się 21 listopada 2006 roku
  14. Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 9. Azja Wschodnia
  15. Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna (pol.). msz.gov.pl, 2009-02-27. [dostęp 2011-06-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-05)].
  16. Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Pjongjangu (pol.). pjongjang.polemb.net. [dostęp 2011-06-25].
  17. Halina Ogarek-Czoj, Romuald Huszcza, Gunn-Young Choi: Podręcznik języka koreańskiego cz.1, Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Warszawa 2007, str. 31